Najważniejsze informacje:

• List gończy to formalny środek poszukiwawczy stosowany wtedy, gdy podejrzany, oskarżony albo skazany ukrywa się, nie można ustalić jego miejsca pobytu albo konieczne jest jego zatrzymanie i doprowadzenie do organu prowadzącego sprawę.
• List gończy nie zawsze oznacza, że dana osoba celowo unika wymiaru sprawiedliwości. Często problem wynika z nieaktualnego adresu, wyjazdu za granicę, nieodebranej korespondencji albo braku wiedzy o toczącym się postępowaniu.
• Najpoważniejszą konsekwencją listu gończego jest ryzyko zatrzymania, np. podczas kontroli drogowej, na lotnisku, w pracy, u rodziny albo za granicą. W sprawach transgranicznych może pojawić się także wpis w SIS oraz ryzyko Europejskiego Nakazu Aresztowania.
• Po uzyskaniu informacji o liście gończym nie należy działać impulsywnie ani samodzielnie kontaktować się z policją, prokuratorem lub sądem. Pierwszym krokiem powinna być analiza akt, ustalenie etapu sprawy i sprawdzenie, czy wydano tymczasowe aresztowanie albo inne postanowienie.
• Dobrowolne zgłoszenie może być korzystne, ale powinno nastąpić dopiero po przygotowaniu strategii. Adwokat może pomóc w ustaleniu akt, kontakcie z organami, przygotowaniu dokumentów, wniosku o uchylenie listu gończego, zmianę środka zapobiegawczego albo bezpieczne stawiennictwo.

Dostałeś telefon od rodziny, że pod Twoim dawnym adresem była policja? A może mieszkając od wielu lat za granicą, odwiedzałeś w Polsce rodzinę i zostałeś zatrzymany? List gończy często pojawia się nagle i dla wielu wiąże się z uczuciem utraty kontroli nad własnym życiem.

W praktyce bowiem wiele osób nie wie, że są poszukiwane. Wezwania mogły trafiać na nieaktualny adres, postępowanie mogło zostać wszczęte po wyjeździe za granicę, a wyrok mógł zapaść bez udziału oskarżonego. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy policja pojawia się u rodziny, dane osoby zostają ujawnione w systemie SIS lub gdy o takim zgłoszeniu informowany jest Twój pracodawca.

Z mojego doświadczenia wynika, że w ponad 70% spraw poszukiwanie tak właśnie się zaczęło.

Najważniejsze jest to, żeby nie działać impulsywnie. Samodzielne zgłoszenie się na policję, telefon do prokuratora albo próba „wyjaśnienia sprawy” bez znajomości akt może skończyć się zatrzymaniem i tymczasowym aresztowaniem. W sprawach, w których został wydany list gończy, znaczenie ma zarówno sam zarzut, jak i Twoje dalsze działanie i podjęcie próby kontaktu z służbami.

Co to jest list gończy?

List gończy to formalny środek poszukiwawczy przewidziany w art. 279 Kodeksu postępowania karnego. Wydaje się go wtedy, gdy podejrzany, oskarżony albo skazany ukrywa się albo nie można ustalić jego miejsca pobytu, a organ procesowy uznaje, że konieczne jest jego zatrzymanie i doprowadzenie.

List gończy może wydać prokurator albo sąd. Najczęściej poprzedza go postanowienie o tymczasowym aresztowaniu albo postanowienie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu. Najczęściej wskazuje to na niewystarczającą skuteczność wezwań danej osoby, która bezpośrednio doprowadziła do podjęcia decyzji o aktywnym poszukiwaniu.

Postanowienie o liście gończym zawiera dane osoby poszukiwanej, opis sprawy, podstawę prawną oraz informację o konieczności zatrzymania. Następnie dane trafiają do systemów policyjnych, przede wszystkim do KSIP, czyli Krajowego Systemu Informacyjnego Policji. W wielu sprawach dane mogą zostać również wprowadzone do SIS, czyli Systemu Informacyjnego Schengen, który ma ułatwić zatrzymanie danej osoby przy przekraczaniu granicy.

Tutaj warto odróżnić list gończy od innych środków. List gończy służy poszukiwaniu i zatrzymaniu osoby w Polsce, natomiast celem aresztowania osoby poszukiwanej w Polsce poza granicami kraju wydaje się Europejski nakaz aresztowania, szerzej omówiony w artykule o europejskim nakazie aresztowania (ENA). Narzędzie to służy przekazaniu osoby pomiędzy państwami Unii Europejskiej.

Warto też odróżnić postanowienie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu, które może natomiast funkcjonować bez publikacji listu gończego. Jeszcze innym środkiem operacyjnym jest także poszukiwanie miejsca pobytu, które nie ma charakteru procesowego i nie zawsze oznacza, że dana osoba ma zostać zatrzymana.

Dlatego samo stwierdzenie, że „Policja kogoś szuka”, nie zawsze oznacza list gończy, choć jeśli takowy został wydany, to jego konsekwencje mogą być bardzo poważne.

Kiedy sąd wydaje list gończy?

Najczęściej list gończy pojawia się wtedy, gdy osoba przestaje uczestniczyć w postępowaniu karnym albo nie stawia się do odbycia kary. Nie zawsze jednak wynika to z celowego ukrywania się, ponieważ czasem problem zaczyna się od nieodebranego wezwania, przeprowadzki albo wyjazdu za granicę.

Pierwszą typową sytuacją jest niestawiennictwo na rozprawie, i dotyczy to często spraw o jazdę po alkoholu, oszustwa, kradzieże, paserstwo, przestępstwa przeciwko mieniu albo spraw gospodarczych. Sąd najpierw wysyła wezwania, potem może zarządzić zatrzymanie, a gdy to nie przynosi skutku, pojawia się list gończy.

Druga sytuacja dotyczy postępowania przygotowawczego. Podejrzany ma wówczas przedstawione zarzuty albo powinien zostać przesłuchany, ale nie stawia się na czynności. Prokurator może wtedy uznać, że osoba utrudnia postępowanie i wystąpić o tymczasowe aresztowanie, a następnie zarządzić poszukiwania.

Trzecia grupa spraw, i jednocześnie bardzo częsta, to wyjazd za granicę z toczącym się otwartym postępowaniem. Ktoś wyjeżdża do pracy do Niemiec, Holandii albo Norwegii, zmienia adres, nie odbiera korespondencji, a po kilku latach, najczęściej w momencie przekraczania granicy, dowiaduje się, że jest poszukiwany w Polsce, o czym wcześniej nie miał pojęcia.

Prowadziłem w mojej kancelarii sprawę, w której klient, przebywając od wielu lat w Stanach Zjednoczonych i Nowej Zelandii, nie miał pojęcia o orzeczonym wobec niego obowiązku zapłacenia odszkodowania. To właśnie jego trwałe osiedlenie się na terytorium innego państwa i skuteczna argumentacja o braku zamiaru unikania wykonania tego zobowiązania zaowocowały umorzeniem jego postępowania wykonawczego.

Czwarta sytuacja dotyczy niestawiennictwa do odbycia kary, jeżeli wyrok jest prawomocny, a skazany nie zgłasza się do zakładu karnego. Wówczas sąd wykonawczy może zarządzić jego poszukiwanie; w ramach listu gończego w takiej sprawie chodzi o wykonanie orzeczonej kary.

Aby skutecznie ocenić, z jakim środkiem mamy do czynienia, należy zawsze w pierwszej kolejności rozpocząć od analizy akt, która pozwoli stwierdzić, czy jest to sprawa na etapie przedsądowym, sądowym czy może już na etapie wykonania orzeczonej wcześniej kary.

List gończy: konsekwencje, których nie widać od razu

Konsekwencje listu gończego widoczne są nie tylko w samym postępowaniu karnym, bowiem, jak nietrudno sobie wyobrazić, wpływa on też na pracę, rodzinę, podróże, legalny pobyt za granicą i codzienne poczucie bezpieczeństwa.

Najpoważniejszą i najbardziej bezpośrednią konsekwencją jest zatrzymanie. Osoba poszukiwana listem gończym może zostać zatrzymana podczas kontroli drogowej, na lotnisku, w miejscu pracy, w domu rodziny albo za granicą. Jeżeli list gończy jest związany z tymczasowym aresztowaniem, po zatrzymaniu bardzo często następuje doprowadzenie do sądu albo prokuratury. O tym mechanizmie piszemy w artykule o tymczasowym aresztowaniu.

Druga konsekwencja to bardzo odczuwalna utrata kontroli nad życiem zawodowym i rodzinnym. Zatrzymanie może nastąpić w najmniej korzystnym momencie: przed wyjazdem, w pracy, podczas odbierania dziecka ze szkoły albo przy zwykłej kontroli dokumentów.

Trzecia konsekwencja dotyczy środków karnych, szczególnie zakazów prowadzenia pojazdów lub świadczeń pieniężnych, co jest zwłaszcza częste przy wyrokach za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu z art. 178a KK. Zdarza się, że dana osoba nie ma pojęcia o takich konsekwencjach i dowiaduje się o nich dopiero w momencie zatrzymania.

Ponadto należy się liczyć z utratą szansy na korzystniejsze zakończenie sprawy. Mediacja lub dobrowolne poddanie się karze wymaga aktywnego udziału w sprawie, a osoba, która przez długi czas nie stawia się na wezwania, ma trudniejszą pozycję procesową i tym samym zmniejsza swoje szanse na takie rozwiązanie.

Finalnie, wiele osób błędnie zakłada, że wystarczy „przeczekać” sprawę, by doprowadzić do przedawnienia. Tymczasem list gończy i czynności podejmowane w sprawie mogą wpływać na bieg przedawnienia zgodnie z art. 101-102 KK; sprawa nie znika tylko dlatego, że minęło kilka lat.

Co zrobić, gdy dowiesz się o liście gończym wobec siebie?

Pierwszy krok to ustalenie stanu sprawy. Adwokat powinien sprawdzić, jaki organ prowadzi postępowanie, czego dotyczy zarzut, czy wydano postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, czy sprawa jest na etapie prokuratury, sądu czy wykonania kary. Bez takiej analizy każda podjęta decyzja może być potencjalnie niekorzystna.

W praktyce adwokat składa wniosek o wgląd do akt. Zwykle zajmuje to od kilku do kilkunastu dni. Po analizie dokumentów można ocenić, czy możliwe jest uchylenie listu gończego, dobrowolne stawiennictwo, złożenie wniosku o zmianę środka zapobiegawczego albo przygotowanie zażalenia.

Drugi krok to kontakt z prokuratorem albo sądem prowadzącym sprawę. W wielu przypadkach da się ustalić tryb dobrowolnego zgłoszenia. Czasem można złożyć wniosek o uchylenie listu gończego pod warunkiem stawiennictwa w konkretnym terminie. Nie zawsze organ się na to zgodzi, ale sam sposób działania pokazuje, że klient nie chce dalej unikać postępowania.

Trzeci krok to przygotowanie do zatrzymania procesowego. Jeżeli zatrzymania nie da się uniknąć, warto przynajmniej przygotować się na to w ustrukturyzowany sposób. Klient może stawić się w ustalonym miejscu z adwokatem, z przygotowanymi dokumentami, informacjami o miejscu pracy, rodzinie, leczeniu czy pobycie za granicą. Więcej o samej procedurze przeczytasz w artykule o zatrzymaniu procesowym.

Czwarty krok to właściwa obrona merytoryczna. Po powrocie do sprawy trzeba przeanalizować dowody, złożyć wnioski i przygotować wyjaśnienia. W zależności od sytuacji można walczyć o uchylenie aresztu, zmianę środka zapobiegawczego, korzystne zakończenie sprawy albo wznowienie kontaktu z sądem.

W jednej ze spraw, które prowadziłem w kancelarii, klient po ośmiu latach pobytu w Niemczech sam zgłosił się na policję, bo chciał „mieć to z głowy”. Dopiero po zatrzymaniu okazało się, że oprócz głównej sprawy pojawiły się dwa dodatkowe postępowania prowadzone pod jego danymi, o których nie miał on pojęcia. Gdyby najpierw sprawdzono akta, można było przygotować wyjaśnienia i dokumenty, by uniknąć części nieporozumień.

Dlatego w sprawach zgłoszenie się dobrowolne nie powinno być pierwszym krokiem- wręcz przeciwnie- powinno być poprzedzone wnikliwą analizą akt.

Dobrowolne zgłoszenie: droga rekomendowana w większości przypadków

Dobrowolne zgłoszenie w sprawie karnej nie oznacza przyznania się do winy. Oznacza jedynie, że osoba poszukiwana wraca do sprawy w zaplanowany sposób.

Pierwsza korzyść płynąca z takiej decyzji polega na zachowaniu wpływu na termin i miejsce zatrzymania, co pozwala na posiadanie jakiejkolwiek formy kontroli nad sytuacją.

Druga korzyść ma znaczenie procesowe. Dobrowolne zgłoszenie może być argumentem za tym, że klient nie zamierza już utrudniać postępowania. Może to pomóc przy wniosku o uchylenie tymczasowego aresztowania, zmianę środka zapobiegawczego albo wymiar kary w dolnych granicach.

Różnica między osobą zatrzymaną przypadkowo po kilku latach a osobą, która sama zgłasza się do sprawy po wcześniejszym uporządkowaniu sytuacji, jest widoczna i może wpływać na Twoją sytuację.

Co więcej, należy podkreślić, że dobrowolne zgłoszenie nie odbiera prawa do obrony, ponieważ klient nadal może odmówić składania wyjaśnień, kwestionować zarzuty, składać wnioski dowodowe i walczyć o uchylenie aresztu. W żadnym wypadku nie ciąży na nim obowiązek przyznania się do winy.

W praktyce list gończy adwokat powinien ocenić właśnie pod kątem tego, czy można przygotować bezpieczny scenariusz stawiennictwa, co w większości spraw jest lepsze niż bierne czekanie na zatrzymanie.

Sytuacja szczególna: list gończy a ENA

Polski list gończy może zostać ujawniony za granicą poprzez wpis w SIS. Jeżeli osoba zostanie zatrzymana w innym państwie Unii Europejskiej, sprawa może szybko przejść w procedurę Europejskiego nakazu aresztowania.

W praktyce oznacza to dwa równoległe fronty. Po pierwsze, trzeba działać w państwie zatrzymania, gdzie sąd decyduje o przekazaniu osoby do Polski. Po drugie, trzeba prowadzić działania w Polsce, czyli sprawdzić akta, ustalić podstawy poszukiwania i próbować ograniczyć skutki zatrzymania.

W takich sytuacjach współpracujemy z lokalnym pełnomocnikiem za granicą i równolegle prowadzimy kontakt z polskim sądem albo prokuratorem. Znaczenie mogą mieć więzi rodzinne, stały pobyt, praca, w wypadku choroby przewlekłej- leczenie, długość pobytu za granicą oraz to, czy klient wcześniej wiedział o sprawie.

Więcej o tej procedurze znajdziesz w artykule o europejskim nakazie aresztowania.

List gończy konsekwencje może więc wywoływać także poza Polską. Jeżeli jesteś w innym państwie UE i podejrzewasz, że możesz być poszukiwany, nie warto czekać na przypadkowe zatrzymanie.

Jak adwokat pomaga w sprawach poszukiwawczych?

Pracę nad sprawą zaczynamy od konsultacji. Omawiamy, skąd klient dowiedział się o poszukiwaniu, kiedy ostatni raz miał kontakt z organami, czy przebywa w Polsce, czy za granicą, czy był wcześniej karany i czy zna sygnaturę sprawy. Konsultacja trwa 60 minut i kosztuje 450 zł.

Drugi etap to ustalenie akt. Sprawdzamy, który organ prowadzi sprawę, czy chodzi o prokuraturę, sąd, czy wykonanie kary. Następnie składamy wniosek o wgląd do akt i analizujemy dokumenty. Ten etap zwykle trwa od 7 do 14 dni, choć zależy od sądu albo prokuratury.

Trzeci etap to opracowanie optymalnej dla klienta strategii. Po analizie akt decydujemy, czy składamy wniosek o uchylenie listu gończego, wniosek o uchylenie tymczasowego aresztowania, wniosek o zmianę środka zapobiegawczego, czy przygotowujemy klienta do dobrowolnego stawiennictwa. W sprawach transgranicznych ustalamy również, czy istnieje ryzyko ENA.

Czwarty etap to koordynacja stawiennictwa. Jeżeli klient ma się zgłosić, przygotowujemy dokumenty i argumenty. Mogą to być zaświadczenia o pracy, umowa najmu, dokumenty rodzinne, dokumentacja medyczna, potwierdzenie stałego pobytu za granicą albo dowody pokazujące, że klient nie unikał celowo spotkania z wymiarem sprawiedliwości.

Piąty etap to dalsze prowadzenie sprawy. Po zatrzymaniu albo stawiennictwie uczestniczymy w przesłuchaniach, posiedzeniach aresztowych i rozprawach. Składamy wnioski dowodowe, zażalenia i pisma procesowe; nasz udział przeradza się wówczas w obronę podczas sprawy karnej.

Jeżeli przebywasz za granicą, większość czynności organizacyjnych możemy przeprowadzić zdalnie aż do momentu, w którym konieczne będzie osobiste stawiennictwo.

Czego nie robić, gdy poszukuje Cię prokurator albo sąd?

Najgorszym rozwiązaniem jest ignorowanie sprawy; wielu klientów liczy na to, że skoro przez kilka lat nic się nie wydarzyło, to sprawa sama się przedawni. W praktyce przy liście gończym przedawnienie nie działa tak prosto, a kolejne czynności procesowe mogą znacząco wpływać na bieg przedawnienia.

Drugim błędem jest samodzielny kontakt z policją, prokuratorem albo sądem bez wcześniejszej konsultacji. Nierzadko klienci działają w takich okolicznościach w sposób emocjonalny i bez wcześniejszego rzetelnego przygotowania mogą przedstawić swoją sytuację w niekorzystnym dla nich świetle. Warto pamiętać, że wszelkie złożone zeznania zostaną w aktach do zakończenia sprawy.

Trzecim błędem jest próba zmiany danych osobowych, posługiwania się cudzym dokumentem albo unikania kontroli. Takie zachowania mogą prowadzić do nowych zarzutów, np. związanych z fałszowaniem dokumentów albo podszywaniem się pod inną osobę i z całą pewnością nie wpłyną pozytywnie na rozpatrzenie ich sprawy.

Czwarty błąd to dobrowolne zgłoszenie się bez sprawdzenia akt sprawy. Nawet jeżeli klient chce współpracować, powinien wiedzieć, do jakiej sprawy wraca i czy na pewno oprócz niej, nie istnieją inne postępowania.

Liczy się nie tylko fakt, że pojawiasz się w sprawie, ale również sposób i moment, w jakim to zrobisz. Jeżeli jesteś więc poszukiwany listem gończym, najpierw ustal stan sprawy, a dopiero później podejmuj decyzję o kontakcie z organami.

Warto też pamiętać, że list gończy nie zawsze oznacza, że organ „ma rację” co do zachowania osoby poszukiwanej. W wielu sprawach problem wynika z błędnego doręczenia, nieaktualnego adresu, wyjazdu za granicę albo braku realnej wiedzy o toczącym się postępowaniu. Przy ocenie konieczności stosowania róźnych środków wobec osoby poszukiwanej, sąd będzie brał pod uwagę indywidualne okoliczności.

W sprawach poszukiwawczych niezwykle istotne jest odtworzenie historii doręczeń. Sprawdzamy, na jaki adres wysyłano wezwania, kto je odbierał, czy przesyłki wracały jako nieodebrane, czy klient faktycznie miał możliwość dowiedzenia się o sprawie i czy wcześniej informował organy o zmianie miejsca zamieszkania. Jeżeli okaże się, że korespondencja trafiała pod adres, pod którym klient od dawna nie mieszkał, może to być istotny argument działający na korzyść klienta.

Osobną kategorią są sprawy, w których osoba poszukiwana listem gończym przebywa za granicą i prowadzi tam stabilne życie. Stała praca, rodzina, umowa najmu, działalność gospodarcza, leczenie albo dzieci uczęszczające do szkoły mogą pokazywać, że klient nie funkcjonuje w ukryciu, lecz po prostu od lat mieszka poza Polską. Takie dokumenty warto przygotować jeszcze przed zgłoszeniem się do sprawy, ponieważ później czas na reakcję bywa bardzo krótki.

W praktyce przygotowujemy więc klienta nie tylko prawnie, ale też organizacyjnie. Ustalamy, jakie dokumenty zabrać, komu przekazać pełnomocnictwo, co zrobić z pracą, mieszkaniem, samochodem i obowiązkami rodzinnymi na wypadek zatrzymania. Okazuje się to być szczególnie ważne, gdy istnieje ryzyko tymczasowego aresztowania. Dobre przygotowanie nigdy nie powinno być traktowane jako gwarancja wyniku, niemniej przekłada się na szybsze i bardziej dokładne przedstawienie pełnego obrazu.

Nie należy też zakładać, że skoro list gończy został wydany, to nic nie da się już zrobić. W niektórych sprawach możliwe jest uchylenie listu gończego, zmiana środka zapobiegawczego, przyjęcie poręczenia majątkowego, dozór Policji albo zakaz opuszczania kraju zamiast aresztu. Wszystko zależy od rodzaju zarzutów, dotychczasowego przebiegu sprawy oraz postawy klienta.

Pierwsza rozmowa o liście gończym

List gończy nie jest sytuacją, którą warto zostawiać „na później”. Im dłużej trwa poszukiwanie, tym większe ryzyko przypadkowego zatrzymania, wpisu w systemach międzynarodowych, ENA albo tymczasowego aresztowania po doprowadzeniu.

Jeżeli dowiedziałeś się, że szuka Cię policja, prokurator albo sąd, zadzwoń, zanim podejmiesz jakikolwiek inny krok. Pierwsza rozmowa pozwala ustalić, czy rzeczywiście chodzi o list gończy, jaki może być etap sprawy i co trzeba sprawdzić w pierwszej kolejności.

Konsultacja trwa 60 minut i kosztuje 450 zł. Może odbyć się również zdalnie, jeżeli przebywasz poza Polską. Nie zobowiązuje do dalszej współpracy, ale pozwala uniknąć decyzji podjętych w panice.

Więcej informacji o obronie w sprawach karnych w Gdańsku znajdziesz w naszym głównym artykule o sprawach karnych.

Artykuł List gończy: pomoc adwokata, gdy szuka Cię prokurator lub sąd pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

Adwokat karnista — Gdańsk · Gdynia · Sopot | Kancelaria prawa karnego

Adwokat sprawy karne Gdańsk, Gdynia, Sopot — obrona w sprawach karnych

Nazywam się Dawid Suszyński. Od ponad 14 lat zajmuję się sprawami karnymi — najpierw jako aplikant adwokacki, teraz jako adwokat z własną kancelarią i zespołem prawników w Gdańsku. Reprezentuję klientów z całego Trójmiasta: Gdańska, Gdyni i Sopotu. Codzienne wizyty na komisariatach policji, w prokuraturach, w Areszcie Śledczym przy ul. Kurkowej i na salach sądowych umożliwiły mi zdobycie cennego doświadczenia, dzięki któremu wiem, jak pomóc w Twojej sprawie karnej.

+48 579 669 997

Zespół doświadczonych karnistów. Kto prowadzi sprawy karne w mojej kancelarii?

Sprawy karne w mojej kancelarii prowadzi zespół adwokatów, z których każdy specjalizuje się w określonym obszarze prawa karnego. Jako adwokat karnista działający nie tylko w Gdańsku, Gdyni i Sopocie, ale w całej Polsce buduję zespół, który pozwala zapewnić klientom obsługę dopasowaną do specyfiki ich sprawy, niezależnie od tego, czy dotyczy ona przestępstwa drogowego, narkotykowego, gospodarczego czy zorganizowanej grupy przestępczej. Reprezentujemy klientów z całego Trójmiasta, z całej Polski, a także z zagranicy.

adw. Dawid Suszyński

Adwokat Karnista

Właściciel kancelarii

Sprawy karne, karne gospodarcze, karne skarbowe, przestępczość zorganizowana, przestępstwa narkotykowe, przestępstwa przeciwko mieniu i życiu lub zdrowiu.

adw. Anna Patralska

Adwokat karnista

Wykroczenia, przestępstwa narkotykowe, jazda po alkoholu, spory sąsiedzkie, przestępstwa seksualne, groźby karalne, znęcanie się oraz przestępstwa przeciwko mieniu i życiu lub zdrowiu. Postępowania dotyczące dozoru elektronicznego, warunkowego przedterminowego zwolnienia i przerwy w karze. Sądy rejonowe i okręgowe.

adw. Dominik Kołodziejczyk

Adwokat karnista

W Kancelarii Suszyński prowadzi zarówno sprawy wykroczeniowe jak i sprawy dotyczące zorganizowanych grup przestępczych, przestępstw gospodarczych, oszustw, narkotyków, prania pieniędzy, rozbojów, zabójstw i ciężkich uszkodzeń ciała, przestępstw seksualnych. Sprawy o najwyższym stopniu złożoności, głównie przed Sądem Okręgowym w Gdańsku, przed sądami rejonowymi w Gdyni i Sopocie, ale także i w innych częściach Polski.

apl. adw. Natalia Jędrzejczak

Aplikantka adwokacka,

specjalizacja: prawo karne

Jazda po alkoholu, fałszowanie dokumentów, posiadanie narkotyków, zniszczenie mienia oraz pobicia. Postępowania dotyczące dozoru elektronicznego, warunkowego przedterminowego zwolnienia i przerwy w karze.

Nasze specjalizacje w sprawach karnych

Poniżej prezentujemy wybrane specjalizacje, w których mamy bogatą praktykę. Kancelaria reprezentuje klientów we wszystkich kategoriach spraw karnych — od drobnych wykroczeń po złożone postępowania gospodarcze — w Gdańsku, Gdyni, Sopocie i w całej Polsce. Szczególnie serdecznie zapraszamy do współpracy w sprawach niestandardowych, które wymagają nieszablonowego podejścia i głębokiej analizy.

Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu oraz wolności

Obejmują one zabójstwo, pobicie, rozbój, groźby karalne, znęcanie się (art. 207 KK), stalking oraz naruszenie nietykalności cielesnej. W sprawach o przemoc domową i przestępstwa przeciwko rodzinie działamy zarówno jako obrońcy oskarżonych, jak i pełnomocnicy pokrzywdzonych. Każda ze stron ma prawo do profesjonalnej reprezentacji i ochrony swoich interesów procesowych.

W tego typu sprawach kluczowe znaczenie ma ocena materiału dowodowego (zeznania, nagrania, opinie biegłych), wnioski dowodowe na wczesnym etapie, przeciwdziałanie zastosowaniu tymczasowego aresztowania oraz strategia przesłuchań.

Przestępstwa seksualne

To jedna z najbardziej wrażliwych kategorii spraw karnych, obejmująca zarzuty z art. 197 KK (zgwałcenie) czy przestępstwa przeciwko małoletnim. W tego typu postępowaniach kluczowe znaczenie mają analiza zeznań, opinie psychologiczne, prawidłowość przeprowadzenia czynności procesowych oraz ochrona dobrego imienia i prywatności.

Przestępstwa narkotykowe

Prowadzimy sprawy dotyczące przestępstw narkotykowych, t.j. m.in. posiadania środków odurzających, udzielania narkotyków, obrotu znaczną ilością substancji oraz przemytu. Obsługujemy klientów z Gdańska, Gdyni i Sopotu, a także spoza Trójmiasta. W sprawach o posiadanie niewielkiej ilości możliwe jest umorzenie postępowania (art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii), jednak każdorazowo wymaga to indywidualnej analizy okoliczności sprawy.

Przestępstwa drogowe

Sprawy o jazdę pod wpływem alkoholu (art. 178a KK) należą do najczęściej prowadzonych postępowań karnych. Od 14 marca 2024 roku obowiązują przepisy dotyczące przepadku pojazdu – przy stężeniu powyżej 1,5 promila alkoholu we krwi lub w przypadku recydywy sąd co do zasady orzeka konfiskatę samochodu.

W tego typu sprawach analizujemy prawidłowość przeprowadzenia badania trzeźwości, legalność zatrzymania, możliwość warunkowego umorzenia postępowania, dobrowolne poddanie się karze, możliwość skrócenia zakazu prowadzenia pojazdów oraz przesłanki do odstąpienia od przepadku pojazdu lub orzeczenia jego równowartości.

Prowadzimy również sprawy o wypadki drogowe (art. 177 KK), w których kluczowe znaczenie ma ustalenie stopnia winy oraz analiza opinii biegłych.

Przestępstwa przeciwko mieniu

Prowadzimy sprawy o kradzież (art. 278 KK), oszustwo (art. 286 KK), paserstwo (art. 291 KK), przywłaszczenie oraz zniszczenie mienia. Granica między wykroczeniem a przestępstwem (obecnie 800 zł) ma istotne znaczenie dla odpowiedzialności karnej, jednak próg ten jest powiązany z wysokością minimalnego wynagrodzenia i może ulegać zmianie.

W sprawach majątkowych często możliwe jest naprawienie szkody jako element strategii procesowej, warunkowe umorzenie postępowania oraz negocjacje co do kwalifikacji prawnej czynu.

Przestępstwa białych kołnierzyków

Przestępstwa gospodarcze i fałszowanie dokumentów to sprawy o dużym stopniu skomplikowania, wymagające analizy obszernej dokumentacji finansowej i księgowej. Podobnie, sprawy dotyczące karuzel VAT, wyłudzeń podatkowo-celnych, schematów optymalizacyjnych oraz oszustw w imporcie i eksporcie należą do najbardziej zaawansowanych postępowań karnych. Wymagają dogłębnej analizy dokumentacji finansowej, księgowej i celnej, a także współpracy z biegłymi z zakresu rachunkowości i podatków. W sprawach tego typu działamy na wszystkich etapach postępowania — od fazy przygotowawczej, poprzez postępowanie sądowe, aż do etapu apelacyjnego. Prowadzimy sprawy w Gdańsku, Gdyni i Sopocie, ale także w innych miastach w Polsce.

Reprezentujemy również osoby oskarżone o działalność w ramach zorganizowanych grup przestępczych. Sprawy tego typu są szczególnie złożone zarówno proceduralnie jak i faktycznie, a ich przebieg ma istotny wpływ na życie klientów. Działamy na rzecz ochrony praw procesowych, kwestionowania materiału dowodowego, analizy wiarygodności świadków koronnych oraz opracowania efektywnych strategii obronnych.

Medialne sprawy prowadzone przez kancelarię

W naszej praktyce znalazły się również sprawy, które zyskały zainteresowanie mediów. Reprezentujemy pokrzywdzonych w sprawie dotyczącej kantoru internetowego Cinkciarz.pl, która dotyczy podejrzenia oszustwa na szkodę klientów serwisu. Prowadzimy także obronę oskarżonych w sprawach dotyczących fałszowania zaświadczeń o szczepieniu COVID-19.

Kształtowanie orzecznictwa w sprawach zakazu handlu w niedziele

W ramach naszej praktyki prowadzimy również sprawy o szerszym znaczeniu, które miały wpływ na kształtowanie się orzecznictwa lub były komentowane w mediach ogólnopolskich. W sprawach dotyczących zakazu handlu w niedziele prowadzimy obronę przedsiębiorców oskarżonych o naruszenie przepisów ustawy z 2018 roku o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. W sprawach tych sądy wydały liczne wyroki uniewinniające naszych Klientów, a argumentacja prezentowana w toku postępowań przyczyniła się do ugruntowania linii orzeczniczej wskazującej na wyjątki od zakazu. Wyroki te zostały opisane w licznych mediach.

Pandemia COVID-19 nowe precedensy

W okresie pandemii COVID-19 pisałem na temat spraw, które nie miały wcześniej precedensu w polskim orzecznictwie. Dotyczyło to osób karanych mandatami i wnioskami o ukaranie za brak maseczki ochronnej w przestrzeni publicznej. Przygotowywaliśmy argumentację wykazującą brak podstaw do pociągnięcia tych osób do odpowiedzialności karnej, a sądy w wielu przypadkach podzieliły to stanowisko.

Te sprawy łączy jedno: wymagały niestandardowego podejścia i argumentacji, której nie dało się znaleźć w podręcznikach. W tych przypadkach przepisy były nowe, orzecznictwo dopiero się kształtowało. Moją rolą było znaleźć lukę, zbudować wokół niej spójną linię obrony i przekonać sąd, że istnieje inna interpretacja. W mojej praktyce takie sprawy cenię najbardziej — bo właśnie w nich widać różnicę między adwokatem, który stosuje schematy, a takim, który szuka rozwiązań.

Adwokat w Gdańsku

Dlaczego klienci wybierają naszą kancelarię

Skuteczna obrona to nie przypadek — to wynik precyzyjnej strategii, znajomości prawa i lat doświadczenia. Podejmij świadomą decyzję o wyborze swojego adwokata.

200+

Pozytywnych opiniiKlientów w Google

Doświadczenie

Ponad 14 lat w sprawach karnych

Od 2012 roku świadczę pomoc prawną, od 2017 roku prowadzę własną działalność. Przez wszystkie te lata miałem do czynienia z setkami spraw karnych na każdym etapie postępowania — od przesłuchań na komisariatach po rozprawy w sądach okręgowych. Zebrane doświadczenie wykorzystujemy wraz z zespołem karnistów naszej kancelarii w celu ochrony interesów naszych Klientów.

setki spraw karnych — od drobnych po procesy w sądach okręgowych

znajomość specyfiki i orzecznictwa sądów apelacji gdańskiej

zespół karnistów skupionych wyłącznie na prawie karnym

Pozytywne opinie Klientów i wyróżnienia

Potwierdzona jakość usług

Moja kancelaria została wyróżniona 1. miejscem w kategorii „Kancelarie adwokackie i radcowskie" na portalu Trojmiasto.pl oraz 1. miejscem w kategorii „Doradztwo prawne". Jestem wielokrotnym laureatem plebiscytu Orły Prawa. W Google kancelaria ma ponad 200 pozytywnych opinii z oceną 5.0.

1. miejsce na Trojmiasto.pl — kancelarie adwokackie i doradztwo prawne

wielokrotny laureat plebiscytu Orły Prawa

ponad 200 opinii Google z najwyższą oceną 5.0

Głos eksperta w mediach

Cytowany przez czołowe redakcje

Regularnie komentuję aktualne zagadnienia prawne. Moje wypowiedzi ukazały się m.in. w Gazecie Prawnej, Rzeczpospolitej, Wyborczej, Prawo.pl, Sport.pl, Business Insider, Money.pl i Finanse WP. Dzielę się wiedzą, która pomaga osobom w trudnej sytuacji.

komentarze eksperckie w gazetach i portalach internetowych

wypowiedzi telewizyjne — m.in. TVN 24, TVP Info

liczne cytaty w mediach ogólnopolskich

przewiń

Moje komentarze ukazały się m.in. w

Gazeta PrawnaRzeczpospolitaDzień Dobry TVNWyborczaPrawo.plBusiness InsiderMoney.plSport.plFinanse WP

W mediach

Ekspert prawa karnego cytowany w mediach ogólnopolskich

liczne publikacje w prasie, telewizji i portalach internetowych

• Money.pl Przełomowy wyrok sądu. Uniewinnienie Klienta kancelarii +

  Działalność obwinionego Klienta naszej Kancelarii nie naruszała zatem przepisów zakazu handlu w niedziele i święta w placówkach handlowych. Powyższe ustalenie skutkowało koniecznością umorzenia postępowania w sprawie o zarzucane obwinionemu wykroczenie - dodał adwokat Dawid Suszyński.

  adw. Dawid Suszyński dla Money.pl

  Przeczytaj na Money.pl →
• O2.pl Skazanie Beaty Kozidrak za prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu +

  Prawomocny wyrok skazujący może być powodem nieuzyskania pozwolenia i niewpuszczenia na teren USA - powiedział adwokat Dawid Suszyński

  adw. Dawid Suszyński dla O2.pl

  Przeczytaj na O2.pl →
• Rzeczpospolita Zmiany w przepisach dot. przemocy domowej: oprawca ma szybciej opuścić dom +

  Skuteczna ochrona ofiary przemocy domowej wymaga szybkiego odizolowania jej od osoby stosującej przemoc. Możliwość taką daje tymczasowe aresztowanie sprawcy w toku postępowania karnego. Nie zawsze jednak jest ono możliwe. Ofiary przemocy często pozostają pod silnym wpływem oprawców i nie decydują się na składanie obciążających zeznań. Wprowadzona instytucja nakazu natychmiastowego opuszczenia mieszkania przez sprawcę jest niezależna od postępowania karnego. Znacznie przyśpiesza i minimalizuje procedury zmierzające do odseparowania sprawcy od ofiary. Należy przy tym mieć nadzieję, że będzie stosowana z poszanowaniem prawa do obrony i zasady domniemania niewinności, a nie nadużywana w sytuacjach nieuzasadnionych, na przykład w celu ominięcia czasochłonnej eksmisji jednego z domowników.

  adw. Dawid Suszyński dla Rzeczpospolita

  Przeczytaj w Rzeczpospolitej →
• Business Insider Warunki wyłączające odpowiedzialność karną za handel w niedziele +

  Nie mówi się wprost o tym, że wyjątki dotyczą także wypożyczalni sprzętu sportowego lub wypożyczalni książek. Jednak według opinii prawnej przygotowanej przez naszą kancelarię w październiku 2021 r., jednym z takich wyjątków jest także wyjątek dotyczący działalności wypożyczalni sprzętu sportowego - wskazuje Dawid Suszyński, właściciel kancelarii adwokackiej w Gdańsku.

  adw. Dawid Suszyński dla Business Insider

  Przeczytaj na Business Insider →
• Prawo.pl Uniewinnienia w sprawach covidowych +

  Zgodnie z art. 5 par. 1 pkt 2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza gdy czyn nie zawiera znamion wykroczenia, albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia wykroczenia. Pozwala to na umarzanie postępowań z uwagi na nieobowiązywanie w dniu orzekania nakazu noszenia maseczek w przestrzeni publicznej - mówi mec. Suszyński.

  adw. Dawid Suszyński dla Prawo.pl

  Przeczytaj na Prawo.pl →
• Sport.pl Ocena postępowania organów ścigania w sprawie Roberta Lewandowskiego +

  Przesłuchanie pokrzywdzonego w tej sprawie na drugi dzień po otrzymaniu zawiadomienia oraz przesłuchanie świadków kilka dni później świadczy o sprawnym przebiegu postępowania przygotowawczego i dążeniu organów do szybkiego wyjaśnienia tej sprawy - nie ma wątpliwości Dawid Suszyński, kolejny z adwokatów.

  adw. Dawid Suszyński dla Sport.pl

  Przeczytaj na Sport.pl →
• Gazeta Prawna Mandat dla sprzedawcy za nieobsłużenie Klienta +

  Adwokat Dawid Suszyński, prowadzący kancelarię adwokacką w Gdańsku, uważa, że przez te kontrowersje, a także brak wyraźnego wskazania w przepisach rozporządzenia uprawnienia do odmowy obsługi klienta bez maseczki, sprzedawcy mogą spotykać się z przypadkami nałożenia na nich mandatów z tytułu naruszenia art. 135 k.w.

  adw. Dawid Suszyński dla Gazeta Prawna

  Przeczytaj w Gazecie Prawnej →
Dzień Dobry TVN Które placówki mogą być otwarte w niedzielę niehandlową? +
Na blogu prowadzonym przez adwokata Dawida Suszyńskiego czytamy, że brak zawartych w ustawach dodatkowych kryteriów i warunków zastosowania niektórych wyłączeń spod zakazu handlu daje podstawę do prowadzenia w niedziele sprzedaży w sklepach, które są jednocześnie wypożyczalniami.
adw. Dawid Suszyński dla Dzień Dobry TVN
Zobacz materiał w TVN →
Rzeczpospolita Zakaz handlu nie dotyczy sklepu z wypożyczalnią +
Przeczytaj w Rzeczpospolitej →
Finanse WP Furtka do obejścia zakazu handlu — sąd zdecydował +
Przeczytaj na Finanse WP →
Wyborcza.biz Sklepy testują zakaz handlu w niedziele +
Przeczytaj w Wyborczej →
Onet Sklepy mogą być otwarte w niedziele pod jednym warunkiem +
Przeczytaj na Onet →
Fakt Przełomowy wyrok w sprawie zakazu handlu w niedziele +
Przeczytaj w Fakt →
Gazeta.pl / Next Sklep legalnie ominął zakaz handlu — przełomowe orzeczenie +
Przeczytaj na Gazeta.pl →
Bezprawnik Czy sklep może być wypożyczalnią sprzętu? +
Przeczytaj na Bezprawnik →
Gazeta Prawna Zakaz handlu w niedziele — nowe przepisy i wyjątki +
Przeczytaj w Gazecie Prawnej →
Pokaż wszystkie publikacjeZwiń▼

Kancelaria Suszyński

Karniści z Trójmiasta

Zadzwoń lub napisz — odpowiadamy w 24h.

+48 579 669 997 kancelaria@suszynski.com.pl

ul. ks. Jerzego Popiełuszki 2/136
80-864 Gdańsk

Jak wygląda współpraca z moją kancelarią w sprawie karnej

Klienci, którzy szukają adwokata od spraw karnych w Gdańsku, często pytają jak wygląda współpraca od pierwszego kontaktu. Oto pięć kroków, przez które przechodzimy w każdej sprawie.

1

Pierwszy kontakt

Wymiana e-mail, rozmowa telefoniczna lub osobista. Wstępna ocena sytuacji trwa 5–10 minut. Już podczas tej rozmowy można powiedzieć, czy sprawa wymaga natychmiastowego działania — na przykład gdy ktoś z bliskich został zatrzymany — czy pozwala na spokojne umówienie konsultacji.

2

Konsultacja

Spotkanie w kancelarii przy ul. ks. Jerzego Popiełuszki 2/136 w Gdańsku. Możliwa jest także konsultacja telefoniczna. Analizujemy dokumenty, omawiamy scenariusze, odpowiadamy na pytania. Konsultacja trwa do 60 minut.

3

Pogłębiona analiza sprawy

Po konsultacji najczęściej przechodzimy do pogłębionej analizy sprawy z uwzględnieniem strategii procesowej. Następnie analiza jest przekazywana Klientowi i wspólnie omawiamy koszty współpracy.

4

Reprezentacja w sprawie

Obrona na każdym etapie postępowania lub reprezentacja pokrzywdzonych jako oskarżyciel posiłkowy. Stały kontakt — klient może w każdej chwili zadzwonić i zapytać o stan sprawy.

5

Zakończenie

Po wyroku omawiamy wynik, możliwości odwoławcze i dalsze kroki. Jeśli wyrok jest niekorzystny — rekomenduję przygotowanie apelacji. Jeśli klient odbywa karę — pomagamy także w sprawach wykonawczych: wniosek o dozór elektroniczny, warunkowe przedterminowe zwolnienie, odroczenie lub przerwa w karze.

Taki model współpracy sprawdza się od lat. Klienci wiedzą czego się spodziewać na każdym etapie — zarówno pod względem merytorycznym, jak i finansowym. Nie pozostawiam klientów bez informacji. W sprawach, w których stawką jest wolność, brak kontaktu z obrońcą bywa źródłem większego stresu niż sam przebieg postępowania.

Artykuł Adwokat Gdańsk Gdynia sprawy karne pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

• Paserstwo to samodzielne przestępstwo z art. 291-294 KK. Polega na nabyciu, przyjęciu lub pomocy w zbyciu rzeczy pochodzącej z przestępstwa. Odpowiedzialność karna nie zależy od tego, czy sam sprawca dopuścił się kradzieży, oszustwa albo innego czynu źródłowego, tylko czy wiedział lub powinien był wiedzieć, że kupowana rzecz pochodzi z czynu zabronionego.
• Dwie formy paserstwa, dwie różne kary. Paserstwo umyślne z art. 291 § 1 KK zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Paserstwo nieumyślne z art. 292 KK to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat. Paserstwo kwalifikowane, dotyczące mienia znacznej wartości (obecnie powyżej 200 000 zł), z art. 294 § 1 KK to od roku do 10 lat pozbawienia wolności.
• Nieumyślne paserstwo – jak się bronić: kluczowa linia obrony to wykazanie, że nie było oczywistych sygnałów, które powinny wzbudzić podejrzenia. Cena rynkowa, znany sprzedawca, dokumenty, faktura, historia posiadania. Każdy z tych elementów wpisany do materiału dowodowego przesuwa sprawę w stronę uniewinnienia lub warunkowego umorzenia.
• Postępowanie prowadzi w Gdańsku Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ albo Gdańsk-Południe, w zależności od miejsca popełnienia czynu. Sprawa w I instancji zazwyczaj trwa od 6 do 18 miesięcy, dłużej przy licznych dowodach elektronicznych albo świadkach. Apelacja do Sądu Okręgowego w Gdańsku dodaje kolejne 6-12 miesięcy.
• Konsultacja w naszej kancelarii kosztuje 450 zł za 60 minut. Podczas konsultacji analizujemy postawiony zarzut, dokumenty sprawy i realne szanse obrony. Prowadzimy sprawy o paserstwo po obu stronach: bronimy osób oskarżonych z art. 291 i 292 KK oraz reprezentujemy pokrzywdzonych, których mienie krąży w obrocie.

Aktualny stan prawa. Reforma Kodeksu karnego 2022 i konfiskata rozszerzona

Podstawa prawna paserstwa (art. 291-294 KK) pozostaje stabilna od lat, ale otoczenie procesowe wokół spraw o paserstwo zmieniło się po reformie Kodeksu karnego z 7 lipca 2022 r., która w większości weszła w życie 1 października 2023 r. Zaostrzone zostały kary za szereg przestępstw przeciwko mieniu i wprowadzono nowe instytucje konfiskaty rozszerzonej (art. 44a KK), które w sprawach o paserstwo mogą prowadzić do zajęcia majątku sprawcy nieproporcjonalnie do wartości mienia będącego przedmiotem zarzutu. Sądy pomorskie coraz częściej korzystają też z możliwości nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, co dla oskarżonego oznacza realny wymiar finansowy sprawy niezależny od samego wyroku. Warto również pamiętać, że próg mienia znacznej wartości (art. 115 § 5 KK w zw. z art. 294 § 1 KK) to obecnie 200 000 zł. Przekroczenie tej kwoty automatycznie kwalifikuje paserstwo do formy kwalifikowanej i zaostrza granice ustawowego zagrożenia karą. W praktyce sądów gdańskich linia orzecznicza w sprawach o paserstwo idzie w kierunku indywidualnej oceny okoliczności, w tym relacji między sprawcą a sprzedawcą, ceny nabytej rzeczy w stosunku do wartości rynkowej i obecności dokumentów potwierdzających legalny obrót.

Kiedy do nas zadzwonić?

Jeżeli otrzymałeś wezwanie do prokuratury albo policji w charakterze podejrzanego o paserstwo, nie stawiaj się na przesłuchanie bez konsultacji z adwokatem. Pierwsze wyjaśnienia często decydują o kierunku całego postępowania. Podczas konsultacji analizujemy okoliczności nabycia rzeczy, cenę, źródło informacji o ofercie, dokumentację transakcji i przygotowujemy strategię obrony, którą stosujesz od pierwszego przesłuchania. W wielu sprawach o paserstwo nieumyślne udaje się doprowadzić do umorzenia postępowania już na etapie prokuratorskim.

Jeżeli jesteś pokrzywdzonym, a Twoje mienie zostało zbyte przez sprawcę kradzieży lub oszustwa i krąży dalej w obrocie, składamy w Twoim imieniu zawiadomienie o paserstwie, wnioskujemy o zabezpieczenie rzeczy przez organy ścigania i reprezentujemy Cię w postępowaniu przygotowawczym oraz sądowym. Pokrzywdzony w sprawie o paserstwo może występować jako oskarżyciel posiłkowy i dochodzić zwrotu rzeczy albo równowartości odszkodowania.

Jeżeli prowadzisz działalność w handlu używanym sprzętem, samochodami, biżuterią, elektroniką i chcesz zminimalizować ryzyko odpowiedzialności za paserstwo nieumyślne, doradzamy w zakresie procedur weryfikacji pochodzenia towaru, wzorów umów kupna, dokumentacji operacji. Prewencja karna jest znacznie tańsza niż obrona po postawieniu zarzutów.

Konsultacja w kancelarii w Gdańsku kosztuje 450 zł za 60 minut. Możliwa stacjonarnie albo online. Podczas spotkania analizujemy dokumenty, oceniamy szanse i mówimy uczciwie, kiedy sprawa jest do wygrania, a kiedy koszt procesu może przewyższyć realny efekt.

Co to jest paserstwo?

Paserstwo jest jednym z przestępstw przeciwko mieniu, które polega na nabyciu, przyjęciu lub pomocy w zbyciu rzeczy pochodzącej z przestępstwa. W polskim systemie prawnym paserstwo zostało uregulowane w art. 291 Kodeksu karnego, a jego istotą jest uczestnictwo w obrocie przedmiotami pochodzącymi z czynu zabronionego. Paserstwo może być popełnione zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie. W praktyce oznacza to, że osoba nabywająca lub przyjmująca rzecz, która pochodzi z przestępstwa, może odpowiadać karnie nawet wtedy, gdy nie wiedziała, ale mogła przypuszczać, że przedmiot ten został uzyskany w wyniku przestępstwa.

Paserstwo można podzielić na kilka kategorii w zależności od formy, w jakiej zostało popełnione. Wyróżniamy paserstwo umyślne i paserstwo nieumyślne oraz paserstwo kwalifikowane, które polega na tym, że przedmiotem przestępstwa jest mienie znacznej wartości (obecnie powyżej 200 000 zł).

Formy paserstwa

Paserstwo umyślne (art. 291 KK)

Paserstwo umyślne zachodzi wtedy, gdy sprawca zdaje sobie sprawę, że rzecz pochodzi z przestępstwa, a mimo to decyduje się na jej nabycie, przyjęcie lub pomoc w jej zbyciu. Zgodnie z art. 291 § 1 KK sprawca paserstwa umyślnego podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W sytuacji, gdy wartość mienia przekracza kwotę mienia znacznej wartości określoną w art. 115 § 5 KK, paserstwo kwalifikowane przewidziane w art. 294 § 1 KK jest zagrożone karą pozbawienia wolności od roku do 10 lat. To już inny ciężar gatunkowy sprawy i inny sposób prowadzenia obrony przez adwokata.

Paserstwo nieumyślne (art. 292 KK)

Paserstwo nieumyślne, opisane w art. 292 KK, to sytuacja, w której sprawca nie wiedział o przestępczym pochodzeniu rzeczy, ale mógł lub powinien był to wiedzieć, zachowując odpowiednią ostrożność. Zastosowanie tego przepisu wiąże się z koniecznością wykazania, że osoba działała w sposób rażąco niedbały, ignorując pewne oczywiste sygnały, które powinny wzbudzić jej podejrzenia co do legalności nabywanej rzeczy. Przykładem takiej sytuacji może być nabycie bardzo taniego sprzętu elektronicznego od osoby prywatnej bez posiadania dowodu zakupu. Kara za paserstwo nieumyślne to grzywna, kara ograniczenia wolności lub kara pozbawienia wolności do lat 2.

Co grozi za paserstwo. Kary według wartości i formy

Kary za paserstwo są zróżnicowane w zależności od formy przestępstwa oraz wartości mienia. Podstawową karą za paserstwo umyślne z art. 291 § 1 KK jest kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. W przypadku paserstwa kwalifikowanego, gdy wartość przedmiotu przestępstwa przekracza próg mienia znacznej wartości (200 000 zł), kara może wynosić od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Za paserstwo nieumyślne z art. 292 KK grozi łagodniejsza sankcja: kara pozbawienia wolności do 2 lat, kara ograniczenia wolności lub grzywna. Wymiar kary zawsze zależy od stopnia winy sprawcy oraz od okoliczności konkretnego przypadku. W sprawach pierwszorazowych, przy braku innych okoliczności obciążających, sądy pomorskie stosunkowo często stosują warunkowe umorzenie postępowania (art. 66 KK), co pozwala klientowi zachować status osoby niekaranej.

Przykłady paserstwa. Sytuacje z życia, które kończą się zarzutem

Paserstwo może przybierać różne formy i występować w wielu sytuacjach codziennego życia. Klasyczne przykłady, z którymi spotykamy się w praktyce:

Zakup kradzionego samochodu. Osoba kupująca samochód po znacznie zaniżonej cenie od osoby, której tożsamość jest trudna do zweryfikowania, i bez pełnej dokumentacji pojazdu, może być oskarżona o paserstwo, jeśli pojazd okaże się kradziony. Prowadzimy kilka takich spraw rocznie w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ.

Nabycie sprzętu elektronicznego. Kupowanie drogich urządzeń (laptopy, telewizory, telefony) po bardzo niskiej cenie od nieznajomego sprzedawcy bez dowodu zakupu może wzbudzić podejrzenia co do legalności tego sprzętu. Osoba kupująca taki sprzęt, ignorując brak dokumentów i podejrzanie niską cenę, ryzykuje oskarżenie o paserstwo z art. 291 albo 292 KK.

Przyjęcie prezentu. Nawet przyjęcie prezentu, który pochodzi z przestępstwa, może być uznane za paserstwo, jeśli osoba przyjmująca miała podstawy, by sądzić, że przedmiot został uzyskany w nielegalny sposób. To najbardziej niedoceniana forma odpowiedzialności, bo klient zwykle nie utożsamia „prezentu” z „paserstwem”.

Sprzedawca w komisie lub lombardzie. Prowadzenie działalności skupu i sprzedaży używanego towaru bez procedur weryfikacji pochodzenia to sytuacja generująca stałe ryzyko zarzutu paserstwa nieumyślnego. W jednej ze spraw, którą prowadziliśmy w Gdańsku, właściciel komisu odpowiadał za 27 osobnych transakcji, choć twierdził, że o żadnej z nich nie wiedział, że dotyczy rzeczy kradzionej.

Jak się bronić przed oskarżeniem o paserstwo umyślne

W przypadku paserstwa umyślnego obrona koncentruje się na wykazaniu braku świadomości przestępczego pochodzenia rzeczy. Należy przedstawić dowody, które potwierdzą, że oskarżony nie miał żadnych podstaw, by przypuszczać, że przedmiot pochodzi z przestępstwa. Dowody mogą obejmować korespondencję z osobą sprzedającą potwierdzającą legalność zakupu, faktury, protokoły odbioru, dokumenty tożsamości sprzedawcy, zdjęcia rzeczy z fazy przed transakcją, historię ogłoszenia w portalu sprzedażowym. Kluczowe jest wykazanie, że sprawca zachował standard należytej staranności właściwy w obrocie danym rodzajem rzeczy.

Drugim polem obrony jest kwestionowanie samego faktu, że rzecz rzeczywiście pochodzi z przestępstwa. Nie każdy przypadek, w którym rzecz zmieniła właściciela nietypową drogą, oznacza czyn zabroniony. Trzecie pole to podważenie związku między sprawcą a rzeczą (na przykład wykazanie, że rzecz znalazła się u sprawcy przez pomyłkę, dostawa do złej osoby, cudze zamówienie).

Nieumyślne paserstwo, jak się bronić

Obrona w przypadku zarzutu nieumyślnego paserstwa może być trudna, ale nie jest niemożliwa. Kluczowe jest, że sprawca nie miał świadomości, że rzecz pochodzi z przestępstwa, oraz że nie istniały okoliczności, które powinny były wzbudzić podejrzenia co do legalności jej pochodzenia. Pierwszym krokiem w obronie powinno być dokładne przeanalizowanie okoliczności, w jakich doszło do zakupu, przyjęcia albo przechowywania przedmiotu. Należy zbadać, czy cena była rzeczywiście podejrzanie niska, czy sprzedawca był osobą znaną, oraz czy były jakiekolwiek inne sygnały, które mogłyby wskazywać na nielegalne pochodzenie rzeczy.

Ważnym elementem obrony może być również wskazanie na brak przestępczych zamiarów. Jeżeli uda się wykazać, że sprawca działał w dobrej wierze i nie miał możliwości sprawdzenia legalności pochodzenia przedmiotu, istnieje szansa na uniknięcie kary lub jej złagodzenie. Zarówno teoria, jak i praktyka prawnicza wskazują, że obrona przed zarzutami nieumyślnego paserstwa wymaga odpowiedniego przygotowania i strategii, bo choć paserstwo nieumyślne różni się od umyślnego brakiem bezpośredniej wiedzy sprawcy o przestępczym pochodzeniu rzeczy, to nadal może być surowo karane, jeżeli sąd uzna, że sprawca powinien był przewidzieć możliwość takiego pochodzenia.

W sprawach o paserstwo nieumyślne skuteczna okazuje się także instytucja warunkowego umorzenia postępowania (art. 66 KK). Przy niekaralności sprawcy, niewielkiej wartości rzeczy i pozytywnej prognozie kryminologicznej sąd może zakończyć sprawę bez wpisu do KRK, co dla klienta jest często najbardziej wartościowym rozstrzygnięciem.

Ile kosztuje pomoc adwokata w sprawie o paserstwo w Gdańsku

Konsultacja wstępna w naszej kancelarii kosztuje 450 zł za 60 minut. Podczas konsultacji analizujemy postawiony zarzut albo zawiadomienie, dokumenty sprawy (protokół zatrzymania, postanowienie o przedstawieniu zarzutów, akt oskarżenia, wyciągi bankowe, korespondencję ze sprzedawcą) i oceniamy realne szanse obrony albo dochodzenia roszczeń.

Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy o paserstwo ustalamy indywidualnie po konsultacji, w zależności od etapu postępowania, liczby zarzucanych czynów, objętości akt i przewidywanego czasu trwania procesu. Sprawy o paserstwo kwalifikowane (art. 294 § 1 KK) albo obejmujące dziesiątki transakcji są droższe niż typowe sprawy o pojedynczy zakup podejrzanej rzeczy. Wynagrodzenie ustalamy przed rozpoczęciem współpracy, bez ukrytych opłat. Konsultacja online dostępna dla klientów spoza Trójmiasta.

Sądy w Gdańsku, gdzie trafiają sprawy o paserstwo

Sprawy o paserstwo w typie podstawowym (art. 291 § 1 KK) i nieumyślne (art. 292 KK) rozpoznaje w I instancji sąd rejonowy właściwy dla miejsca popełnienia czynu. W Gdańsku są to Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ (ul. Piekarnicza 10) albo Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe (ul. 3 Maja 9A), w zależności od dokładnego adresu zdarzenia. Sprawy o paserstwo kwalifikowane z art. 294 § 1 KK, jeżeli wartość mienia znacznie przekracza próg 200 000 zł, mogą trafić do Sądu Okręgowego w Gdańsku (ul. Nowe Ogrody 30/34). Postępowanie w I instancji zazwyczaj trwa od 6 do 18 miesięcy, dłużej przy licznych świadkach albo w sprawach z dowodami elektronicznymi wymagającymi opinii biegłego. Apelacja do Sądu Okręgowego w Gdańsku dodaje kolejne 6-12 miesięcy.

Najczęściej zadawane pytania o paserstwo

Ile trwa postępowanie w sprawie o paserstwo?

Czas trwania postępowania w sprawie o paserstwo może się różnić w zależności od stopnia skomplikowania sprawy oraz ilości dowodów, które muszą zostać zebrane. Zwykle postępowania trwają od kilku miesięcy do nawet kilku lat, szczególnie jeśli sprawa trafia do sądu. W naszej praktyce sprawy z jednym zarzutem paserstwa nieumyślnego kończą się w SR Gdańsk-Północ w około 8-12 miesięcy. Analogicznie SR Gdańsk-Południe. Sprawy wielowątkowe albo obejmujące paserstwo kwalifikowane potrafią trwać znacznie dłużej.

Jak długo czeka się na rozprawę sądową w sprawie o paserstwo?

Czas oczekiwania na rozprawę sądową zależy od obłożenia sądu oraz od etapu postępowania. W przypadku niektórych sądów termin rozprawy może być wyznaczony nawet po kilku miesiącach od złożenia aktu oskarżenia. W Gdańsku standardowo pierwsza rozprawa wyznaczana jest w ciągu 2-4 miesięcy od wpłynięcia aktu oskarżenia.

Ile kosztuje obrona w sprawie o paserstwo w Gdańsku?

Konsultacja w naszej kancelarii: 450 zł za 60 minut. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy ustalamy indywidualnie po konsultacji. Koszty mogą wahać się od kilku tysięcy złotych za prostsze sprawy do kilkudziesięciu tysięcy w przypadku wielowątkowych postępowań o paserstwo kwalifikowane. Wynagrodzenie omawiamy przed podpisaniem umowy.

Czy mogę uniknąć kary za paserstwo, jeśli nie wiedziałem, że rzecz pochodzi z przestępstwa?

Możliwe jest uniknięcie kary, jeśli uda się udowodnić, że nie miałeś wiedzy ani podstaw do przypuszczeń, że rzecz pochodziła z przestępstwa. Kluczowe jest jednak wykazanie braku zaniedbania w sprawdzeniu pochodzenia przedmiotu. Sąd bada, jak zachowałby się rozsądny nabywca w tej samej sytuacji: czy sprawdziłby dokumenty, cenę rynkową, tożsamość sprzedawcy. Bez tej weryfikacji obrona przed zarzutem paserstwa nieumyślnego jest trudniejsza.

Jakie dowody mogą być wykorzystane przeciwko mnie w sprawie o paserstwo?

Dowody w sprawie o paserstwo mogą obejmować zeznania świadków, dokumenty potwierdzające pochodzenie rzeczy, nagrania wideo (monitoring w sklepie, kamery drogowe), historię transakcji na koncie bankowym, komunikację z sprzedawcą (SMS-y, Messenger, WhatsApp), zrzuty ekranu ogłoszeń, opinie biegłych z zakresu wyceny mienia. Coraz częściej dowody cyfrowe (metadane zdjęć, logi transakcji, historia lokalizacji telefonu) przesądzają o wyniku sprawy.

Czy w przypadku paserstwa nieumyślnego kara zawsze jest łagodniejsza?

W przypadku paserstwa nieumyślnego z art. 292 KK kara jest ustawowo łagodniejsza niż w przypadku paserstwa umyślnego z art. 291 KK: górna granica to 2 lata pozbawienia wolności versus 5 lat. Sąd bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a w niektórych przypadkach kara efektywnie orzeczona może być zbliżona (na przykład grzywna wysoka albo kara ograniczenia wolności długa). Warunkowe umorzenie postępowania jest częściej stosowane właśnie przy paserstwie nieumyślnym.

Otrzymałem wezwanie do prokuratury z zarzutem paserstwa. Co robić?

Nie odpisuj w emocjach i nie stawiaj się na przesłuchanie bez konsultacji z adwokatem. Pierwsze wyjaśnienia często decydują o kierunku całego postępowania. Umów konsultację w naszej kancelarii, przynieś wezwanie, dokumenty transakcji (faktura, umowa, korespondencja), zdjęcia rzeczy. Podczas konsultacji przygotujemy plan pierwszego przesłuchania oraz strategię obrony.

Czy zawiadomienie o paserstwie może złożyć również pokrzywdzony właściciel rzeczy?

Tak. Pokrzywdzony, którego rzecz krąży w obrocie po kradzieży albo innym czynie źródłowym, może i powinien złożyć zawiadomienie o podejrzeniu paserstwa, wskazując konkretne osoby, które nabyły albo posiadają jego mienie. Reprezentujemy pokrzywdzonych w takich sprawach, składając zawiadomienia, wnioski o zabezpieczenie rzeczy i występując jako oskarżyciel posiłkowy przed sądem.

Adwokat od spraw karnych w Gdańsku. Jak pomagamy

Adwokat sprawy karne Gdańsk to fraza, którą klienci wpisują najczęściej, gdy szukają pomocy w postępowaniu karnym. Sprawy o paserstwo prowadzimy dla klientów z Gdańska, Gdyni, Sopotu i całego województwa pomorskiego, a także z całej Polski w trybie zdalnym. Bronimy zarówno osób oskarżonych o paserstwo umyślne z art. 291 KK, jak i osób z zarzutem nieumyślnego paserstwa z art. 292 KK. Reprezentujemy również pokrzywdzonych i przedsiębiorców z branż handlowych, którym pomagamy wdrożyć procedury minimalizujące ryzyko przyszłych zarzutów. Znamy specyfikę orzeczniczą Sądów Rejonowych Gdańsk-Północ i Gdańsk-Południe oraz Sądu Okręgowego w Gdańsku i strategię procesową dostosowujemy do konkretnej sprawy.

Artykuł Paserstwo (art. 291 i 292 KK). Pomoc adwokata w sprawie o paserstwo pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

• Stalking to uporczywe nękanie, które może przyjmować formę wiadomości, telefonów, śledzenia, komentarzy w sieci, podszywania się pod inną osobę albo prób kontaktu przez znajomych.
• Na znaczeniu nabierają cechy działania takie jak powtarzalność, intensywność i skutek zachowań, do których mogą należeć poczucie zagrożenia, poniżenia, udręczenia albo istotne naruszenie prywatności.
• Za stalking z art. 190a KK grozi kara pozbawienia wolności, a ponadto sąd może orzec także zakaz kontaktowania się, zakaz zbliżania albo nakaz opuszczenia mieszkania.
• W sprawach o stalking najważniejsze są dowody cyfrowe: SMS-y, wiadomości z komunikatorów, bilingi, e-maile, zrzuty ekranu, wpisy w mediach społecznościowych oraz chronologia zdarzeń, a także zeznania świadków.
• Artykuł pokazuje sprawę z dwóch stron: osoby pokrzywdzonej, która chce złożyć wniosek o ściganie i ukaranie sprawcy, oraz osoby podejrzanej, która może bronić się m.in. brakiem uporczywości, dwustronnym kontaktem albo brakiem obiektywnego skutku.

Sprawa z kategorii nękania usytuowana jest często w od dawna toczącym się konflikcie. Czasem klient zgłasza się jako osoba podejrzana, bo po rozstaniu próbował jeszcze rozmawiać, pisał wiadomości, dzwonił albo komentował aktywność drugiej strony w mediach społecznościowych i pewnego dnia otrzymał pismo z prokuratury. Innym razem do kancelarii przychodzi osoba pokrzywdzona, która od dawna odbiera niechciane wiadomości, widzi nowe konta zakładane tylko po to, aby obejść blokadę albo dowiaduje się, że sprawca próbuje kontaktować się z nią przez znajomych, co budzi w niej lęk i niepokój: o swoje życie, zdrowie lub swoich bliskich.

Stalking z art. 190a KK jest przestępstwem szczególnym, bo rzadko opiera się na jednym zdarzeniu i najczęściej jest to suma drobnych zachowań: SMS-ów, telefonów, wiadomości na komunikatorach, wpisów w mediach społecznościowych, wizyt pod domem albo prób kontaktu przez osoby trzecie. Dla jednej strony mogą to być „tylko wiadomości”. Dla drugiej to wielotygodniowe poczucie osaczenia prowadzące do trwałego poczucia niepokoju.

Stalking zostawia ślad cyfrowy. To jest jego siła i słabość zarazem.

Z praktyki kancelarii wynika, że sprawy z art. 190a KK wymagają spokojnego odtworzenia chronologii. Z naszej praktyki wynika, że w 2024 r. prowadziliśmy 14 spraw z art. 190a KK: w 9 jako obrońcy podejrzanego, w 5 jako pełnomocnicy ofiary. W każdym z tych przypadków niezwykle istotna okazała się szczegółowa analiza akt pod kątem rozpoznania znamion czynu przestępczego z art.190a KK.

Co to jest stalking w rozumieniu art. 190a KK?

Stalking, czyli uporczywe nękanie, został uregulowany w art. 190a KK. Przepis ten obejmuje nie tylko klasyczne prześladowanie po rozstaniu, ale również sytuacje, w których sprawca narusza prywatność pokrzywdzonego, wywołuje u niego poczucie zagrożenia, poniżenia albo udręczenia.

Aktualne brzmienie art. 190a § 1 KK stanowi: „Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”.

Z tego przepisu wynikają cztery podstawowe elementy odpowiedzialności. Po pierwsze, musi wystąpić uporczywe nękanie, a więc powtarzający się ciąg zachowań. Po drugie, zachowanie może być skierowane nie tylko wobec samego pokrzywdzonego, lecz także wobec osoby dla niego najbliższej. Po trzecie, konieczne jest ustanowienie skutku w postaci poczucia zagrożenia, poniżenia, udręczenia albo istotnego naruszenia prywatności. Po czwarte, skutek ten musi być uzasadniony okolicznościami, czyli należy dokonać oceny zarówno subiektywnych odczuć pokrzywdzonego, jak i oceny z perspektywy obiektywnego obserwatora.

Ewaluacja subiektywnych odczuć pokrzywdzonego, pod względem procesowym, nie stanowi całości wymaganego materiału dowodowego. Sąd bada, czy częstotliwość kontaktów, forma wiadomości, zachowanie stron, wcześniejsza relacja i kontekst konfliktu rzeczywiście uzasadniały taki stan i pojedyncze stwierdzenia pokrzywdzonego nie mogą przesądzić o rozstrzygnięciu sprawy.

Artykuł 190a KK przewiduje również dwa typy kwalifikowane popełnienia przestępstwa. Pierwszy dotyczy podszywania się pod inną osobę, czyli sytuacji, w której sprawca wykorzystuje jej wizerunek, dane osobowe albo inne dane pozwalające na publiczną identyfikację i wyrządza w ten sposób szkodę majątkową lub osobistą. W praktyce jest to często określane jako kradzież tożsamości, zwłaszcza gdy ktoś tworzy fałszywe konto, publikuje treści w cudzym imieniu albo używa cudzych zdjęć, i takie działanie grozi karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Drugi typ dotyczy sytuacji najcięższej: gdy następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie i ów czyn zagrożony jest karą od dwóch do piętnastu lat pozbawienia wolności.

Kiedy uporczywe nękanie staje się przestępstwem?

W praktyce najcieńsza granica w sprawach o stalking przebiega między kontaktem niechcianym a przestępstwem. Nie każdy telefon po rozstaniu jest przestępstwem. Nie każda wiadomość wysłana w emocjach oznacza stalking z art. 190a KK. Odpowiedzialność karna pojawia się dopiero wtedy, gdy zachowanie nabiera cechy uporczywości i wywołuje skutek wskazany w ustawie.

Pierwszym kryterium branym pod uwagę jest częstotliwość i intensywność działania sprawcy. Pojedynczy telefon, nawet nieprzyjemny, zwykle nie wystarczy. Inaczej oceniane będą codzienne SMS-y, wielokrotne próby kontaktu mimo zablokowania sprawcy, kontakt z nowych numerów telefonów, obserwowanie pod miejscem pracy, natarczywe wiadomości do rodziny albo znajomych pokrzywdzonego. Im więcej kanałów kontaktu i im bardziej natarczywe zachowanie, tym łatwiejsze jest wykazanie uporczywego nękania.

Drugim kryterium jest czas, bowiem pojęcie uporczywości zakłada pewną powtarzalność w czasie i choć nie sposób matematycznie obliczyć wymagany okres, to w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się dwa tygodnie jako minimum. W bardzo intensywnych sprawach krótszy okres może mieć większe znaczenie niż kilka sporadycznych wiadomości rozciągniętych na wiele miesięcy, dlatego w postępowaniu sądowym konieczna jest analiza rytmu zachowań: czy kontakt był codzienny, nocny, eskalujący, czy następował po wyraźnym żądaniu zaprzestania.

Trzecim kryterium jest charakter działań. Stalking nie musi bowiem polegać na agresji fizycznej ani na groźbach. Czasem wystarczy uporczywe wysyłanie pozornie neutralnych wiadomości, jeżeli ich liczba, kontekst i sposób działania sprawcy prowadzą do udręczenia albo istotnego naruszenia prywatności. Ostatecznie- nawet jeśli pojedyncze wiadomości nie mogą być odbierane jako przemocowe, to oceniane łącznie mogą wskazywać na obsesyjną kontrolę.

Czwartym kryterium jest skutek występujący po stronie pokrzywdzonego. Sąd nie powinien poprzestać na deklaracji, że dana osoba czuła się źle, ponieważ musi ustalić, czy w danych okolicznościach poczucie zagrożenia, poniżenia albo udręczenia było uzasadnione. Ten element często decyduje o rozstrzygnięciu sprawy, szczególnie gdy strony wcześniej pozostawały w relacji, a komunikacja po rozstaniu była obustronna.

Najczęstsze kategorie spraw to stalking po rozstaniu, stalking sąsiedzki, stalking zawodowy oraz cyberstalking. W pierwszym wariancie chodzi zwykle o byłego partnera, małżonka albo narzeczoną. W drugim zaś źródłem konfliktu są hałas, nieruchomość, zwierzęta albo spory o części wspólne. W trzecim przypadku sprawcą albo pokrzywdzonym bywa były pracodawca, klient, współpracownik albo podwładny. W ostatnim centrum sprawy stanowią komunikatory, fałszywe konta, fora internetowe i media społecznościowe.

Kara za stalking

W praktyce pytanie o karę w przypadku stalkingu pojawia się zarówno po stronie osoby podejrzanej, jak i pokrzywdzonej. Pierwsza chce wiedzieć, czy grozi jej więzienie, zakaz kontaktu albo wpis w karcie karnej. Druga chce wiedzieć, czy sprawa zostanie potraktowana poważnie i czy sąd może realnie odciąć sprawcę od dalszego kontaktu.

Podstawowy typ z art. 190a § 1 KK, czyli standardowe uporczywe nękanie, zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. W sprawach rozpoznawanych przed sądem rejonowym, zwłaszcza przy niekaralności oskarżonego i braku przemocy fizycznej, często rozważane są kary z warunkowym zawieszeniem wykonania, zakazy kontaktu, zakazy zbliżania się, dozór kuratora albo obowiązek powstrzymania się od określonych zachowań. Nie oznacza to jednak, że każda sprawa zawsze kończy się łagodnie. Długa eskalacja, groźby, obchodzenie zakazów, działanie mimo blokad i wpływ na zdrowie psychiczne pokrzywdzonego mogą istotnie zaostrzyć ocenę sądu.

Drugi typ kwalifikowany, czyli podszywanie się pod inną osobę, również zagrożony jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. W praktyce często łączy się z podstawowym stalkingiem, a przykładem może być założenie fałszywego profilu z danymi pokrzywdzonego, publikowanie jego zdjęć, sugerowanie w jego imieniu określonych treści albo kontaktowanie się z innymi osobami tak, jakby wiadomości pochodziły od pokrzywdzonego.

Natomiast jeżeli następstwem czynu z § 1 albo § 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze od 2 do 15 lat pozbawienia wolności. Taka sprawa ma zupełnie inną wagę dowodową i procesową, bo sąd staje przed zadaniem szczegółowej oceny związku między działaniami sprawcy a reakcją pokrzywdzonego.

Poszukując informacji o karach za stalking, należy pamiętać także o środkach karnych. Sąd może orzec zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego na określoną odległość, na przykład 50, 100 albo 200 metrów. Może zakazać kontaktowania się telefonicznie, mailowo, przez komunikatory, media społecznościowe oraz przez osoby trzecie. W odpowiednich sprawach może pojawić się także nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym oraz świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym.

Warto także dodać, że przestępstwa z art. 190a § 1 i § 2 KK są ścigane na wniosek pokrzywdzonego; bez stosownego wniosku prokurator nie może wszcząć postępowania. Inaczej jest przy czynie z § 3, gdzie ze względu na następstwo w postaci targnięcia się na życie sprawa ma charakter ścigania z urzędu. Warto nadmienić, że w wypadku skutecznych mediacji lub złagodzenia sporu możliwe jest wycofanie takiego wniosku.

Stalking a inne przestępstwa relacyjne

Stalking często pojawia się obok innych przestępstw relacyjnych, dlatego prawidłowa kwalifikacja ma znaczenie już na etapie zawiadomienia albo pierwszego przesłuchania. To, co pokrzywdzony opisuje jako nękanie, może w części stanowić groźby karalne, naruszenie nietykalności, znęcanie się albo kilka czynów ocenianych równolegle.

Znęcania się (z art. 207 KK) nie należy automatycznie utożsamiać ze stalkingiem, ponieważ znęcanie się dotyczy przede wszystkim przemocy fizycznej albo psychicznej wobec osoby najbliższej, osoby pozostającej w stosunku zależności albo osoby nieporadnej i często występuje w sprawach rodzinnych i domowych. Stalking z art. 190a KK może natomiast dotyczyć także osób, których nie łączy relacja zależności: byłych partnerów, sąsiadów, współpracowników, klientów, znajomych albo osób znanych wyłącznie przez internet.

Naruszenie nietykalności cielesnej (art. 217 KK) opiera się wyłącznie na zachowaniach przemocowych w aspekcie fizycznym. Chodzi o uderzenie, popchnięcie, szarpnięcie albo inny fizyczny kontakt naruszający nietykalność. Może być jednym z epizodów w sprawie o stalking, ale sam w sobie nie wymaga długiego ciągu zachowań- może występować jako pojedynczy incydent. Jeżeli więc sprawca przez kilka miesięcy wysyła wiadomości, a następnie raz szarpie pokrzywdzonego pod klatką, w akcie oskarżenia mogą pojawić się oba zarzuty.

Za to groźby karalne z art. 190 KK dotyczą zapowiedzi popełnienia przestępstwa, która wzbudza uzasadnioną obawę spełnienia. W sprawach o stalking groźby często występują jako element większej sekwencji, jednak same w sobie nie są konieczne do przypisania odpowiedzialności z art. 190a KK. Stalking może polegać także na działaniach bez wulgaryzmów i bez bezpośrednich gróźb, jeżeli wywołują one ustawowy skutek.

W praktyce jeden konflikt może więc prowadzić do kilku kwalifikacji prawnych.

Dowody w sprawach o stalking

Należy jednoznacznie podkreślić, że materiał dowodowy w takich sprawach często okaże się być niezwykle istotny. Niezbędne jest wykazanie ciągu zachowań i ich częstotliwości, kontekstu, reakcji pokrzywdzonego i tego, czy druga strona wiedziała, że kontakt jest niechciany.

Po stronie pokrzywdzonego najważniejsze są wiadomości SMS, rozmowy z WhatsAppa, Messengera, Signala, Telegrama, maile, komentarze, posty, prywatne wiadomości w mediach społecznościowych, screeny z datą i godziną oraz informacje o próbach kontaktu z nowych numerów. Warto zabezpieczać materiał, zanim zostanie usunięty. Zrzuty ekranu bez najważniejszych danych pozwalających na identyfikację sprawy mogą być mniej czytelne niż systematycznie gromadzone dowody z datami, danymi oraz innymi istotnymi elementami.

Bardzo pomocne bywają bilingi telefoniczne, możliwe do uzyskania za pośrednictwem sądu od operatora. Pokazują liczbę połączeń i prób kontaktu, nawet gdy nie da się już odtworzyć treści rozmowy. W sprawach internetowych znaczenie mogą mieć adresy mailowe, dane kont, historia logowań, metadane plików oraz zabezpieczenie profili w mediach społecznościowych.

W sprawach sąsiedzkich i zawodowych ważni są świadkowie: sąsiedzi, współpracownicy, ochrona budynku, znajomi, członkowie rodziny albo osoby, przez które sprawca próbował przekazać wiadomość.

Dobrym narzędziem jest prowadzenie dziennika z opisem zdarzeń, w którym pokrzywdzony zapisywałby datę, godzinę, formę kontaktu, treść zachowania, reakcję i ewentualnych świadków. Warto to rozważyć ze względu na pomoc w usystematyzowaniu informacji oraz organizacji dowodów, która ułatwia później przygotowanie w postępowaniu przed sądem.

Z perspektywy obrony sprawcy, analiza sprawy wygląda inaczej- priorytetem jest kwestionowanie zgromadzonego materiału dowodowego. Obrońca sprawdza, czy zrzuty ekranu pasują do całości interakcji z pokrzywdzonym, czy kontakt był inicjowany wyłącznie jednostronnie, czy między zdarzeniami nie następowały długie przerwy, które mogłyby odrzucić zarzut uporczywości. Znaczenie ma także to, czy klient wiedział, że dalszy kontakt jest niechciany. Jeżeli strony wymieniały wiadomości przez wiele tygodni, a pokrzywdzony odpowiadał, zadawał pytania i sam wracał do rozmowy, obraz sprawy może być inny niż w zawiadomieniu.

W 2024 r. prowadziłem sprawę, w której kluczowym dowodem oskarżenia były wiadomości WhatsApp. Po analizie metadanych okazało się, że pierwsza inicjatywa kontaktu po rozstaniu wyszła od pokrzywdzonej, klient odpowiadał na jej wiadomości, dopiero po jej zerwaniu kontaktu pojawiły się 3-4 próby ponowienia rozmowy w ciągu 6 tygodni. Sąd uznał, że nie zachodzi „uporczywość” w rozumieniu art. 190a KK. Postępowanie umorzono.

Ta sama technika dowodowa może działać w drugą stronę: w sprawie osoby pokrzywdzonej dopiero zestawienie screenów, bilingów, wiadomości od znajomych i notatek z pracy może ukazać, że sprawca kontaktował się codziennie przez kilka miesięcy, zmieniał numery i próbował obejść blokady. Dopiero pełna chronologia może pozwolić wykazać skalę zachowania.

Obrona przed zarzutem stalkingu

Bez chronologii łatwo ulec emocjom, a trudniej odpowiedzieć na pytanie, czy zachowanie rzeczywiście spełnia znamiona art. 190a KK, toteż, dobra obrona w sprawie o stalking musi się wiązać z odtworzeniem wydarzeń w odpowiedniej kolejności. Z tego powodu pierwszym etapem jest zebranie wiadomości, dat, połączeń, reakcji drugiej strony i dowodów pokazujących szerszy kontekst relacji.

Pierwszym najczęstszym polem obrony jest brak uporczywości działania. Jeżeli zachowania były pojedyncze, przypadkowe albo rozdzielone długimi przerwami, można argumentować, że nie tworzą ciągu nękania. Istotne są tu przerwy czasowe, liczba wiadomości, ich treść oraz to, czy oskarżony przestał pisać po jasnym sprzeciwie.

Drugim polem jest brak skutku obiektywnego. Pokrzywdzony może deklarować lęk, poniżenie albo udręczenie, ale to w kompetencji sądu leży ocena, czy okoliczności rzeczywiście uzasadniały taki stan. Inaczej wygląda sprawa z groźbami, śledzeniem i obchodzeniem blokad, a zupełnie inaczej, gdy występuje kilka wiadomości dotyczących odbioru rzeczy, dziecka albo rozliczenia po rozstaniu.

Trzecim polem jest udowodnienie inicjatywy pokrzywdzonego, ponieważ jeżeli komunikacja była dwustronna, druga strona sama pisała, prosiła o spotkanie, zadawała pytania albo prowokowała kontakt, to może to osłabić tezę o jednostronnym nękaniu. Nie oznacza to automatycznie braku przestępstwa, ale na pewno wpływa na ocenę uporczywości i skutku.

Czwartym polem jest wniosek o ściganie, czyli analiza pod kątem proceduralnym. Przy art. 190a § 1 i § 2 KK trzeba sprawdzić, czy wniosek został złożony przez osobę uprawnioną, czy obejmuje właściwe zachowania i czy wszystko odbyło się w właściwym terminie.

Piątym polem jest mediacja i pojednanie. W sprawach po rozstaniu emocje często opadają dopiero po kilku miesiącach, więc jeżeli nie doszło do przemocy, groźnych zachowań ani poważnej eskalacji, możliwe jest wypracowanie ugody, zobowiązania do zaprzestania kontaktu, przeprosin albo warunkowego umorzenia postępowania. Nie jest to rozwiązanie dla każdej sprawy, ale w wielu konfliktach relacyjnych może zakończyć spór szybciej i bez dalszej eskalacji.

Słowem podsumowania należy stwierdzić, że strategia konkretnej sprawy zależy od relacji stron, kontekstu społecznego, dowodów cyfrowych, wcześniejszej karalności klienta.

Pomoc dla ofiary stalkingu — wniosek o ściganie i środki ochrony

Osoba pokrzywdzona stalkingiem często przychodzi do kancelarii dopiero wtedy, gdy blokowanie numerów, usuwanie profili i proszenie o spokój przestały działać. W takiej sytuacji najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie dowodów i uporządkowanie sprawy, aby prokuratura oraz sąd zobaczyły cały mechanizm nękania, a nie pojedyncze, oderwane incydenty.

Pierwszym krokiem powinno więc być złożenie wniosku o ściganie. W sprawach z art. 190a § 1 i § 2 KK jest on konieczny, ponieważ bez niego organy ścigania nie powinny prowadzić postępowania. Taki wniosek składany jest w prokuraturze rejonowej właściwej dla miejsca popełnienia czynu albo miejsca zamieszkania pokrzywdzonego i warto postarać się o złożenie go w najszybszym możliwym terminie ze względu na występowanie „świeżych” dowodów.

Drugi krok to zebranie materiału. Pełnomocnik pomaga ułożyć wiadomości, screeny, bilingi, maile, notatki i dane świadków w czytelną chronologię. W sprawach o stalking sąd musi dostrzec powtarzalność, dlatego materiał powinien być uporządkowany według dat, źródeł kontaktu i reakcji pokrzywdzonego. Pomoc adwokata sprawia, że materiał staje się bardziej czytelny dla sądu.

Trzeci krok to równoległe wnioskowanie o zastosowanie środków ochrony. Nade wszystko, jeżeli sprawca mieszka z pokrzywdzonym, możliwe jest zastosowanie nakazu natychmiastowego opuszczenia lokalu, który zgodnie z art. 15aa ustawy o Policji może zostać sporządzony przez Policję, nawet bez inicjatywy pokrzywdzonego. Jeżeli zaś pojawia się ryzyko dalszego kontaktu, można wnosić o zakaz zbliżania się, zakaz kontaktowania, zakaz przebywania w określonych miejscach albo inne obowiązki ograniczające możliwość dalszego nękania.Warto podkreślić, że sąd może zastosować takie środki przed zakończeniem postępowania.

Czwarty krok to aktywny udział w procesie. Pokrzywdzony, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, może działać jako oskarżyciel posiłkowy, składać wnioski dowodowe, zadawać pytania świadkom i reagować na próby pomniejszania skali zdarzeń. W sprawach o stalking pełnomocnik dokłada starań, aby materiał nie został sprowadzony do stwierdzenia, że „strony się kłóciły”. Stalking to nie zwykła kłótnia, jeżeli zachowanie jednej osoby systematycznie narusza prywatność i bezpieczeństwo drugiej.

Piąty krok to odszkodowanie i zadośćuczynienie. Pokrzywdzony może dochodzić naprawienia szkody majątkowej, na przykład kosztów psychoterapii, leczenia, zmiany numeru, zabezpieczenia mieszkania albo utraconych zarobków. Może też żądać zadośćuczynienia za krzywdę psychiczną. Sąd rozstrzyga wówczas o tym w wyroku karnym w ramach zarządzenia środku kompensacyjnego lub sam pokrzywdzony może dochodzić swoich roszczeń w osobnym postępowaniu cywilnym.

Jak wspomniano wyżej, w sprawach z art. 190a § 3 KK, gdzie mamy do czynienia z działaniem prowadzącym do targnięcia się na swoje życie przez pokrzywdzonego, postępowanie jest ścigane z urzędu,a grożąca kara jest zdecydowanie wyższa. Co istotne, przy poważniejszych formach stalkingu z elementem groźby albo niebezpieczeństwa dla pokrzywdzonego, sąd może zastosować areszt tymczasowy nawet w pierwszej fazie postępowania; więcej o areszt tymczasowy tutaj.Warunkiem zarządzenia takiego środka zabezpieczającego jest jednak spełnienie się przesłanek z art.258 KPK.

Pierwszy krok w sprawie o stalking

Sprawa o stalking wymaga szybkiej, ale spokojnej reakcji. Jeżeli występujesz jako podejrzany, nie składaj chaotycznych wyjaśnień tylko dlatego, że z Twojego punktu widzenia to były zwykłe, nieszkodliwe wiadomości. Dużo bezpieczniejsze będzie najpierw przeanalizowanie zawartości akt i chronologii wydarzeń, a następnie podejmowanie dalszych kroków.

Jeżeli jesteś osobą pokrzywdzoną, zadbaj o to, by nie usuwać wiadomości i nie ograniczać sprawy do ogólnego opisu. Zabezpiecz wiadomości, daty, bilingi, dane świadków i informacje o każdej próbie kontaktu.  Im wcześniej materiał zostanie uporządkowany, tym łatwiej złożyć skuteczny wniosek o ściganie oraz zawnioskować o środki ochrony.

W sprawach o stalking adwokat analizuje nie tylko, czy znamiona przestępstwa zostały wypełnione, ale przede wszystkim dokonuje oceny wszystkich zgromadzonych dowodów cyfrowych: wiadomości, profilów, dat, połączeń, maili i zachowania stron po kolejnych próbach kontaktu. To one najczęściej decydują, czy sprawa zmierza w stronę umorzenia, warunkowego umorzenia, skazania albo skutecznej ochrony pokrzywdzonego.

Konsultacja w sprawie o stalking kosztuje 450 zł i trwa 60 minut. Może odbyć się stacjonarnie albo zdalnie. Podczas konsultacji omawiamy chronologię zdarzeń, dostępne dowody, ryzyka procesowe i sporządzamy plan działania: inny dla osoby podejrzanej i osobno dla pokrzywdzonego.

Artykuł Sprawy o stalkingu w Gdańsku (art. 190a KK). Obrona przed zarzutami i pomoc ofiarom pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

W skrócie:

• Podstawa prawna: art. 66-68 Kodeksu karnego. Sąd przyjmuje, że czyn został popełniony, ale odstępuje od skazania i wymierzenia kary. Postępowanie umarza się na okres próby.
• Dlaczego warto?: brak wyroku skazującego. Sprawca zachowuje status osoby niekaranej i może otrzymać standardowe zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego. Rozwiązanie szczególnie ważne dla nauczycieli, urzędników, funkcjonariuszy służb mundurowych i innych zawodów wymagających niekaralności.
• Warunki wymagane łącznie (art. 66 § 1 KK): przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat, stopień winy i społecznej szkodliwości nie może być znaczny, okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości, sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne, pozytywna prognoza kryminologiczna.
• Okres próby: od 1 roku do 3 lat, liczony od uprawomocnienia się orzeczenia. Cel próby to weryfikacja, czy pozytywna prognoza była uzasadniona.
• Wpis w KRK: informacja o warunkowym umorzeniu jest widoczna, ale nie stanowi informacji o skazaniu. Zostaje usunięta 6 miesięcy po zakończeniu okresu próby.
• Najczęstsze kategorie spraw: prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości z art. 178a § 1 KK przy stężeniu w dolnym progu bez spowodowania wypadku, posiadanie narkotyków na własny użytek, drobna kradzież po naprawieniu szkody, lekkie uszkodzenie ciała w konflikcie incydentalnym, groźby karalne w konflikcie rodzinnym lub sąsiedzkim.
• Różnica względem dobrowolnego poddania się karze: dobrowolne poddanie się karze prowadzi do wyroku skazującego i wpisu w KRK jako osoba karana. Warunkowe umorzenie to brak skazania i zachowanie statusu osoby niekaranej. Szybsze zakończenie sprawy nie zawsze jest korzystniejsze.

W przypadku spraw karnych niejednokrotnie dochodzi do sytuacji, w których osoba, niemająca wcześniej żadnego kontaktu z sądem, znajduje się w sytuacji, w której prosty błąd może zaważyć na jej życiu- w wymiarze zawodowym lub społecznym. Przy przestępstwach zagrożonych relatywnie niską karą, sam wpis o karalności w Krajowym Rejestrze Karnym, poprzedzony wyrokiem skazującym,  może okazać się najbardziej dotkliwą konsekwencją w tej sprawie. Szczególnie uciążliwe może to się okazać dla osób wykonujących zawody wymagające niekaralności, czyli na przykład nauczycieli, urzędników czy osób w służbach mundurowych. W takich sytuacjach nie sposób ograniczyć analizę sprawy jedynie do wysokości grożącej kary.

Takim rozwiązaniem jest warunkowe umorzenie postępowania karnego, które pozwala, by sąd uznał, że czyn został popełniony, a jednocześnie odstąpił od skazania sprawcy i wymierzenia mu kary. Postępowanie zostaje wówczas umorzone na okres próby, a osoba, wobec której zastosowano warunkowe umorzenie, zachowuje status osoby niekaranej.

Nie oznacza to jednak, że warunkowe umorzenie może zostać zastosowane w każdej sprawie. Jest to rozwiązanie szczególne, uzależnione od spełnienia przesłanek wynikających z art. 66 Kodeksu karnego i wymagane jest ich łączne wystąpienie, by sąd mógł rozważyć odstąpienie od wymierzania kary.

Instytucja warunkowego umorzenia postępowania

Warunkowe umorzenie postępowania polega na tym, że sprawca nie jest uznany za niewinnego, ale również nie zostaje on skazany. Sąd przyjmuje, że czyn został popełniony, jednak okoliczności sprawy, stopień winy, społeczna szkodliwość czynu oraz właściwości osobiste sprawcy uzasadniają przyjęcie, że wymierzenie kary nie jest konieczne.

Warunkowego umorzenia nie należy jednak utożsamiać z uniewinnieniem, które wiąże się z tym, że sąd nie przypisuje oskarżonemu popełnienia czynu albo uznaje, że brak jest podstaw do przypisania mu odpowiedzialności karnej. Warunkowe umorzenie opiera się natomiast na odmiennym założeniu, że sprawca dopuścił się czynu, ale jego sprawa może zostać zakończona bez skazania.

Takie rozwiązanie zostało uregulowane w art. 66-68 Kodeksu karnego i może mieć zastosowanie wyłącznie do przestępstw, a co za tym idzie- nie obejmuje wykroczeń. Ponadto dotyczy jedynie takich czynów, które są zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności i już z tego względu ustawodawca wyłączył możliwość stosowania warunkowego umorzenia w sprawach najpoważniejszych.

Kiedy najczęściej stosuje się warunkowe umorzenie postępowania?

Warunkowe umorzenie najczęściej znajduje zastosowanie w sprawach, w których czyn miał charakter incydentalny, a sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne.

Na przykład w sprawach o prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości z art. 178a § 1 k.k. znaczenie ma przede wszystkim poziom alkoholu w organizmie, okoliczności jazdy, brak spowodowania wypadku oraz dotychczasowa niekaralność sprawcy. Jeżeli stężenie alkoholu nieznacznie przekroczyło próg przestępstwa (a więc nie stanowi już wykroczenia), a sprawca nie spowodował szkody, warunkowe umorzenie może być rozwiązaniem wartym rozważenia. Z naszej praktyki w kancelarii taki wniosek jest niemalże zawsze skuteczny, nawet jeśli kierowca miał ponad promil alkoholu w organizmie.

Natomiast w sprawach o posiadanie narkotyków istotne są ilość substancji, jej przeznaczenie oraz brak okoliczności wskazujących na handel albo udzielanie narkotyków innym osobom. Przy niewielkiej ilości posiadanej na własny użytek warunkowe umorzenie może pozwolić na uniknięcie wyroku, który w przyszłości mógłby negatywnie wpłynąć na sytuację zawodową i społeczną sprawcy.

Warunkowe umorzenie stosuje się też często w sprawach o kradzież, gdzie znaczenie ma wartość rzeczy, sposób działania, zachowanie po zdarzeniu oraz naprawienie szkody. Jeżeli sprawca szybko zwrócił rzecz, przeprosił pokrzywdzonego i nie był wcześniej karany, sąd może uznać, że wydanie wyroku skazującego nie jest konieczne.

Warunkowe umorzenie może być również rozważane w sprawach dotyczących lekkiego uszkodzenia ciała, zwłaszcza gdy zdarzenie miało charakter jednorazowego konfliktu i nie wpisywało się w długotrwały schemat przemocy. Podobnie może zdarzyć się w sprawach o groźby karalne, jeżeli wypowiedzi padły pod wpływem emocji, w konflikcie rodzinnym lub sąsiedzkim, a sprawca podjął działania naprawcze, takie jak przeprosiny.

Nie oznacza to jednak, że w tych kategoriach spraw warunkowe umorzenie przysługuje automatycznie, ponieważ każda sprawa wymaga osobnej oceny akt, dowodów, postawy sprawcy lub stanowiska pokrzywdzonego. Z naszych doświadczeń wynika jednoznacznie, że kluczem do pozytywnego rozpoznania takiego wniosku jest umiejętność prowadzenia negocjacji z organami ścigania, szczególnie przez dobre prowadzenie sprawy już na etapie kontaktów z policją i prokuraturą.

Przesłanki zastosowania warunkowego umorzenia

Warunkowe umorzenie postępowania nie zależy od samego zachowania sprawcy, bowiem sąd może zastosować tę instytucję jedynie wtedy, gdy zostaną spełnione warunki wskazane w art. 66 Kodeksu karnego- niespełnienie przesłanek wiąże się z zamknięciem drogi do takiego rozwiązania.

Po pierwsze, przestępstwo nie może być zagrożone karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, co w praktyce oznacza, że warunkowe umorzenie nie znajdzie zastosowania w przypadku czynów szczególnie poważnych, takich jak rozbój, kwalifikowane postacie pobicia, poważniejsze przestępstwa przeciwko mieniu albo sprawy związane z bardzo znaczną szkodą.

Po drugie, stopień winy i społecznej szkodliwości czynu nie może być znaczny. Sąd ocenia w tym zakresie nie tylko sam fakt popełnienia przestępstwa, lecz również sposób działania, motywację sprawcy, wartość szkody, skutki dla pokrzywdzonego oraz to, czy zachowanie miało charakter impulsywny czy też było wcześniej zaplanowane. Inaczej będzie oceniana kradzież przedmiotu o niewielkiej wartości, a inaczej działanie wymierzone w osobę szczególnie wrażliwą albo pokrzywdzoną w sposób dotkliwy i szczegółowo zaplanowane.

Po trzecie, okoliczności popełnienia czynu nie mogą budzić wątpliwości. Warunkowe umorzenie wymaga bowiem, aby okoliczności popełnienia czynu były jasne. Jeśli materiał dowodowy jest niekompletny lub sprzeczny, a ustalenie przebiegu zdarzenia wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, sąd może odmówić zastosowania warunkowego umorzenia postępowania.

Po czwarte, sprawca nie może być wcześniej karany za przestępstwo umyślne. Jest to jedna z przesłanek, która w praktyce bardzo często ma decydujące znaczenie, bowiem wcześniejsze skazanie za przestępstwo umyślne wyłącza możliwość warunkowego umorzenia. Warto jednak pamiętać, że tyczy się to jedynie skazania za przestępstwa umyślne.

Następnie sąd musi uznać, że właściwości i warunki osobiste sprawcy, jego dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie po popełnieniu czynu uzasadniają pozytywną prognozę kryminologiczną. Nadto, wymagane jest, by sąd ocenił, że sprawca, pomimo braku wymierzenia kary, będzie przestrzegał zasad porządku publicznego oraz że nie popełni przestępstwa. Warto podkreślić, że szczególne znaczenie ma dotychczasowa postawa sprawcy, wykonywanie pracy, sytuacja rodzinna, brak wcześniejszych konfliktów z prawem, refleksja po zdarzeniu, naprawienie szkody, przeproszenie pokrzywdzonego, podjęcie mediacji albo inne działania wskazujące, że czyn miał charakter jednorazowy. Z tego względu sporządzenie wniosku o zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania powinno zawierać opis szerszego kontekstu sytuacji, włączając w to indywidualną charakterystykę sprawcy. W naszej kancelarii prowadziliśmy kiedyś sprawę sternika jachtu żaglowego, który zmuszony okolicznościami musiał przejąć ster, mimo iż był pod wpływem alkoholu. W połączeniu z wcześniejszą niekaralnością sprawcy oraz szeregiem podniesionych przez nas w sądzie okoliczności łagodzących , doprowadziliśmy do warunkowego umorzenia postępowania.

Kiedy warunkowe umorzenie nie będzie możliwe?

Warunkowe umorzenie nie będzie możliwe przede wszystkim wtedy, gdy czyn jest zagrożony karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, niezależnie od innych okoliczności sprawy. Nie będzie ono również możliwe, gdy sprawca był wcześniej karany za przestępstwo umyślne, a także przeszkodą mogą być także poważne wątpliwości co do przebiegu zdarzenia, braki dowodowe albo istotne sprzeczności w zeznaniach świadków.

Sąd może odmówić warunkowego umorzenia także wtedy, gdy stopień winy albo społecznej szkodliwości czynu jest znaczny, co może wynikać z wysokiej wartości szkody, działania z premedytacją, brutalnego przebiegu zdarzenia lub szczególnie dotkliwych konsekwencji dla pokrzywdzonego.

Ostatnią istotną przeszkodą jest negatywna prognoza kryminologiczna, co może mieć miejsce, jeżeli sprawca nie wykazuje refleksji, ma lekceważącą postawę, nie chce naprawić szkody albo jego dotychczasowe zachowanie wskazuje na ryzyko kolejnych naruszeń prawa. Wówczas sąd może uznać, że zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania nie byłoby wystarczającą reakcją.

W takich przypadkach należy rozważyć inne rozwiązania procesowe, w tym wniosek o łagodniejszy wymiar kary, nadzwyczajne złagodzenie kary albo inne działania dostosowane do etapu postępowania i charakteru sprawy.

Najważniejsza zaleta: brak wyroku skazującego

Najistotniejszą konsekwencją warunkowego umorzenia jest brak wyroku skazującego, co prowadzi do tego, że sprawca pozostaje osobą niekaraną, a więc może uzyskać standardowe zaświadczenie o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że informacja o warunkowym umorzeniu zostaje ujawniona w KRK, jednak nie stanowi ona informacji o skazaniu i zostaje ona usunięta po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. W konsekwencji warunkowe umorzenie, mimo że wiąże się z ustaleniem popełnienia czynu, nie wywołuje skutków właściwych dla wyroku skazującego i pozwala danej osobie zachować status osoby niekaranej.Z punktu widzenia osoby podejrzanej albo oskarżonej może być to traktowane priorytetowo z powodów głównie zawodowych.

Okres próby i obowiązki nakładane przez sąd

Warunkowe umorzenie postępowania następuje na okres próby, który może trwać od 1 roku do 3 lat i liczony jest od momentu uprawomocnienia się orzeczenia. Głównym celem takiego zakresu jest upewnienie się, że pozytywna prognoza względem sprawcy była uzasadniona.

W okresie próby sprawca zobowiązany jest przestrzegać porządku prawnego oraz wykonywać obowiązki nałożone przez sąd, a jeżeli przestępstwo spowodowało szkodę, sąd zobowiązuje sprawcę do jej naprawienia w całości albo w części. Może również orzec zadośćuczynienie za doznaną krzywdę lub świadczenie pieniężne.

W sprawach, w których nie występuje konkretny pokrzywdzony ani szkoda majątkowa, jak na przykład przy prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości bez spowodowania wypadku, sąd może orzec świadczenie pieniężne lub nawiązkę.

Sąd może również nałożyć inne obowiązki, w tym dozór kuratora, zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym, obowiązek określonego zachowania, świadczenie na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej albo zakaz prowadzenia pojazdów.

To ostatnie nabiera szczególnego znaczenia w sprawach związanych z prowadzeniem pojazdu pod wpływem alkoholu, ponieważ przy warunkowym umorzeniu zakazu prowadzenia może być krótszy, co dla osób wykonujących pracę wymagającą prawa jazdy albo korzystających z samochodu na co dzień może być to bardzo istotne. Z naszego doświadczenia wynika, że zakres okoliczności uzasadniających warunkowe umorzenie jest bardzo szeroki: sądy akceptują zarówno przesłanki zdrowotne, prywatne, jak i zawodowe. Prowadziliśmy kiedyś sprawę klienta, który, piastując bardzo prestiżowe i specjalistyczne stanowisko, zakończył swoje postępowanie karne warunkowym umorzeniem przez wykorzystanie takiej sytuacji zawodowej.

Skutki naruszenia warunków w okresie próby

Warunkowe umorzenie należy rozumieć jako „drugą szansę”, jednakże nie jako ostateczne zamknięcie sprawy. Jeżeli sprawca w okresie próby narusza porządek prawny albo nie wykonuje obowiązków nałożonych przez sąd, postępowanie może zostać podjęte. Ryzyko podjęcia postępowania jest pewne, jeśli w okresie próby sprawca popełni przestępstwo umyślne, za które zostanie prawomocnie skazany. Podjęcie wiąże się z tym, że wraca do sądu i może następnie zakończyć się wyrokiem skazującym- może się to jednak wydarzyć wyłącznie podczas okresu próby oraz w ciągu 6 miesięcy od jego zakończenia. Po upływie tego czasu sprawa zostaje zamknięta i niemożliwe są dalsze czynności z nią związane.

W innych sytuacjach sąd ma możliwość, ale nie zawsze obowiązek, podjęcia postępowania. Może to dotyczyć przykładowo rażącego naruszania porządku prawnego, uchylania się od dozoru kuratora, niewykonania obowiązku naprawienia szkody albo niewykonania ugody zawartej z pokrzywdzonym.

Warunkowe umorzenie a dobrowolne poddanie się karze

W praktyce bardzo często pojawia się pytanie, czy warto przyjąć propozycję dobrowolnego poddania się karze. Na pierwszy rzut oka takie rozwiązanie może wydawać się korzystne, ponieważ pozwala zakończyć sprawę szybciej i bez długiego procesu. Niejednokrotnie propozycja prokuratora sprawia wrażenie atrakcyjnej, zwłaszcza gdy osoba podejrzana chce jak najszybciej zakończyć postępowanie. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że dobrowolne poddanie się karze prowadzi do wydania wyroku skazującego, co stanowi wyraźną różnicę z warunkowym umorzeniem postępowania.

Przy dobrowolnym poddaniu się karze sprawca zostaje skazany i figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym jako osoba karana. Nie może więc uzyskać standardowego zaświadczenia o niekaralności, a okres, przez jaki wpis będzie widniał w KRK, zależy od rodzaju orzeczonej kary oraz zasad zatarcia skazania. Przy warunkowym umorzeniu postępowania wyrok skazujący nie zapada. Sprawca zachowuje status osoby niekaranej, a wpis dotyczący warunkowego umorzenia zostaje usunięty po zakończeniu okresu próby i dodatkowych 6 miesiącach.

Z tego względu szybkie zakończenie sprawy nie zawsze oznacza rozwiązanie najkorzystniejsze. Przed przyjęciem propozycji dobrowolnego poddania się karze warto każdorazowo sprawdzić, czy w danej sprawie możliwe jest warunkowe umorzenie postępowania.

Wniosek o warunkowe umorzenie postępowania – jak i kiedy złożyć?

Wniosek o warunkowe umorzenie może zostać złożony na różnych etapach sprawy. Może go na przykład złożyć prokurator jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego, zamiast kierowania aktu oskarżenia do sądu zgodnie z art. 336 § 1 Kodeksu postępowania karnego. W praktyce prokuratura częściej wnosi o skazanie bez rozprawy niż o warunkowe umorzenie postępowania z racji łatwiejszej procedury. Mieliśmy jednak w naszej kancelarii sprawy, w których doszło do takiego rozstrzygnięcia w takim trybie.

Ponadto wniosek może również zostać złożony przez oskarżonego albo jego obrońcę po wniesieniu aktu oskarżenia, toteż może to nastąpić przed rozprawą albo już w jej toku. Podczas spotkań z klientem zawsze analizujemy, czy w jego sprawie możliwe jest wnioskowanie o takie umorzenie- jeśli tak, od razu decydujemy się na złożenie takiego wniosku. Warunkowe umorzenie może być także podnoszone w ramach sprzeciwu od wyroku nakazowego, jeżeli sąd wydał takie rozstrzygnięcie, a oskarżony uważa, że właściwszym sposobem zakończenia sprawy byłoby właśnie umorzenie warunkowe.

Wniosek o warunkowe umorzenie powinien wykazać, że w konkretnej sprawie spełnione są wszystkie przesłanki z art. 66 k.k., a skazanie nie jest konieczne dla osiągnięcia celów postępowania karnego ze względu na okoliczności sprawy i charakterystykę indywidualną sprawcy. Szczególne znaczenie ma przekonujące przedstawienie okoliczności przemawiających za pozytywną prognozą kryminologiczną. Z tego powodu warto dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację zawodową, rodzinną i społeczną sprawcy, dokumenty wskazujące na naprawienie szkody, ugodę z pokrzywdzonym, potwierdzenie mediacji, zaświadczenie od pracodawcy, opinie z miejsca pracy, nauki albo zamieszkania. Sąd ma wówczas możliwość oceny sprawcy nie tylko przez pryzmat zarzucanego czynu, lecz w szerszym kontekście jego dotychczasowego życia. Prowadziliśmy na przykład sprawę klienta, który otrzymał warunkowe umorzenie postępowania w sytuacji, w której prowadził on pojazd pod wpływem alkoholu, cierpiąc na ciężki epizod depresyjny, znajdując się w bardzo trudnej sytuacji życiowej.

Warunkowe umorzenie w Gdańsku – koszt i czas trwania

W Gdańsku sprawy karne rozpoznawane są najczęściej przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ przy ul. Piekarniczej 10 oraz Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe przy ul. 3 Maja 9A. Poważniejsze sprawy trafiają do Sądu Okręgowego w Gdańsku przy ul. Nowe Ogrody 30/34. Jeżeli prokurator skieruje do sądu wniosek o warunkowe umorzenie zamiast aktu oskarżenia, sprawa może zostać rozpoznana na posiedzeniu bez konieczności prowadzenia pełnej rozprawy i w takim wariancie czas od przedstawienia zarzutów albo zatrzymania do rozpoznania sprawy może wynosić około 3–6 miesięcy. Jeżeli natomiast wniosek o warunkowe umorzenie składa obrońca dopiero po wniesieniu aktu oskarżenia, czas trwania sprawy zależy przede wszystkim od obłożenia sądu oraz terminu pierwszego posiedzenia albo rozprawy, co w praktyce może potrwać około 4-8 miesięcy.

Koszt konsultacji w naszej kancelarii wynosi 450 zł; podczas takiego spotkania analizowane są akta sprawy, możliwe scenariusze procesowe, szanse na warunkowe umorzenie oraz ryzyka związane z przyjęciem innych rozwiązań, w szczególności dobrowolnego poddania się karze. Wynagrodzenie za przygotowanie wniosku i prowadzenie sprawy zależy od jej złożoności. Znaczenie ma przede wszystkim materiał dowodowy, liczba i charakter dokumentów w aktach, ewentualne sprzeczności, stopień skomplikowania sprawy, a także postawa pokrzywdzonego i możliwość naprawienia szkody.

Podsumowanie

Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest jednym z najbardziej optymalnych rozwiązań dla osób, które po raz pierwszy znalazły się w sprawie karnej i chcą uniknąć wyroku skazującego. Nie oznacza ono jednak uniewinnienia ze względu na to, że sąd przyjmuje, że czyn został popełniony, jednak pozwala to szybko zakończyć sprawę i zachować status osoby niekaranej.

Największe szanse na warunkowe umorzenie występują wtedy, gdy czyn miał charakter incydentalny, szkoda została naprawiona, sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne, a jego postawa pozwala przyjąć, że podobna sytuacja nie powtórzy się w przyszłości. Wówczas warto zastanowić się wcześniej, rozważając dobrowolne poddanie się karze, by mimo wszystko zachować status osoby niekaranej.

Artykuł Warunkowe umorzenie postępowania pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

• SDE to nie osobna kara, tylko sposób wykonywania kary pozbawienia wolności (art. 43b Kodeksu karnego wykonawczego). Skazany odbywa karę w domu z nadajnikiem GPS zamiast w zakładzie karnym.
• Podstawowe warunki (muszą być spełnione łącznie): kara nieprzekraczająca 1 roku i 6 miesięcy albo pozostałe najwyżej 6 miesięcy z kary do 3 lat, brak recydywy z art. 64 § 2 KK, stałe miejsce pobytu, pisemna zgoda wszystkich pełnoletnich domowników, dostępne warunki techniczne.
• Osoby tymczasowo aresztowane nie mogą korzystać z SDE — tylko prawomocnie skazane. Innych środków zapobiegawczych stosowanych w toku postępowania karnego dozór elektroniczny nie zastępuje.
• Wniosek wymaga szczegółowego uzasadnienia — sytuacja rodzinna, charakter pracy, godziny obowiązków, opieka nad bliskimi, dojazdy. Sąd sprawdza też, czy udzielenie zgody nie przekreśli celów kary. Dobrze przygotowany wniosek radykalnie zwiększa szansę na pozytywne postanowienie.
• Główne obowiązki skazanego w SDE: nieprzerwanie nosić nadajnik, dbać o jego zasilanie i chronić przed zniszczeniem, wpuszczać kuratora do mieszkania, przebywać w wyznaczonym miejscu w wyznaczonym czasie, udzielać wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary.

System dozoru elektronicznego

System dozoru elektronicznego (nazywany zamiennie „aresztem domowym”, bądź kolokwialnie „bransoletką”) jest stosunkowo nową instytucją prawa karnego wykonawczego. System ten został wprowadzony do porządku prawnego obowiązującą od pierwszego września 2009 r. ustawą „o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego”. Obecnie, przepisy regulujące dozór elektroniczny znajdują się w rozdziale VIIa kodeksu karnego wykonawczego. Ten szczególny sposób odbywania kary pozbawienia wolności od początku jego obowiązywania cieszy się dużym zainteresowaniem wśród osób skazanych. Dzięki częstemu stosowaniu dozoru elektronicznego w praktyce, instytucja ta poprzez liczne nowelizacje została dostosowana do realiów polskiego systemu penitencjarnego.
Ostatnia istotna nowelizacja weszła w życie 1 stycznia 2023 r.

Dozór elektroniczny – nowelizacja

Aktualnie, o udzieleniu zgody na odbywanie przez skazanego kary pozbawienia wolności w systemie elektronicznego dozoru, poza sądem penitencjarnym decyduje również komisja penitencjarna w zakładzie karnym, w którym skazany przebywa. Istotną zmianą jest również umożliwienie stosowania tego rozwiązania wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności do 3 lat, którym do końca jej wykonania pozostało nie więcej niż 6 miesięcy. Dzięki powyższym zmianom więcej skazanych będzie mogło spełniać warunki aby dostać dozór elektroniczny. Rozpoznawanie wniosków przez właściwe komisje penitencjarne znacznie przyspieszy całą procedurę. Warto podkreślić, iż z tej formy odbywania kary skorzystać mogą jedynie osoby skazane prawomocnym wyrokiem sądu. Takiej możliwości nie będą więc miały osoby tymczasowo aresztowane oraz osoby wobec których stosuje się inne środki zapobiegawcze jeszcze podczas trwania postępowania karnego.

Na czym polega kara dozoru elektronicznego?

Wyjaśnić trzeba, że dozór elektroniczny to nie kara, a sposób wykonywania kary pozbawienia wolności. Według definicji zawartych w art. 43b kodeksu karnego wykonawczego, dozór elektroniczny jest to kontrola zachowania skazanego przy użyciu środków technicznych zaś system dozoru elektronicznego jest to ogół metod postępowania i środków technicznych służących do jego wykonywania.

W systemie dozoru elektronicznego można przede wszystkim kontrolować przebywanie skazanego w określonych dniach tygodnia i godzinach we wskazanym przez sąd albo komisję penitencjarną miejscu (dozór stacjonarny). Kontrola jedynie bieżącego miejsca pobytu skazanego jest właściwa dla tzw. dozoru mobilnego, natomiast kontrola zachowywania przez skazanego określonej minimalnej odległości od osoby wskazanej przez sąd odnosi się do dozoru zbliżeniowego. Przy tym, karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego wykonuje się zawsze jako dozór stacjonarny, zaś środki karne i zabezpieczające wykonuje się jako dozór zbliżeniowy lub mobilny. Warto wskazać, iż rozpoczęcie wykonywania dozoru elektronicznego następuje z dniem, w którym wobec skazanego uruchomiono środki techniczne niezbędne do wykonywania kary w tym systemie.

Jakie warunki trzeba spełnić aby dostać dozór elektroniczny?

Aktualnie, skazany musi spełnić szereg ustawowych wymogów, by mieć szansę na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego. Między innymi od 1 stycznia 2023 r. Sąd, bądź właściwa komisja penitencjarna musi mieć pewność, iż ta forma odbywania kary nie wpłynie negatywnie na osiągnięcie jej celów. Sąd musi mieć bowiem pewność, iż proces resocjalizacji skazanego przebiegnie prawidłowo, tym samym skazany nie powróci do kryminalnej przeszłości.

Skazany musi spełniać wszystkie poniższe przesłanki łącznie, aby sąd penitencjarny bądź właściwa komisja mogła mu udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego:
1. wobec skazanego została orzeczona kara pozbawienia wolności w wymiarze nieprzekraczającym jednego roku i 6 miesięcy albo wobec skazanego została orzeczona kara pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata i któremu do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy, (jednocześnie nie może być to skazanie w warunkach recydywy opisanej w art. 64 § 2 kodeksu karnego);
2. odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie szczególne względy wskazujące, że w razie odbycia kary w tym systemie nie zostaną osiągnięte cele kary;
3. skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;
4. osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego pisemną zgodę;
5. odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne (obejmujące w szczególności liczbę oraz zasięg dostępnych nadajników i rejestratorów oraz możliwości organizacyjne ich obsługi).
Skazanemu, który nie rozpoczął wykonywania kary w zakładzie karnym, można udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli względy bezpieczeństwa i stopień demoralizacji, a także inne szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego w zakładzie karnym.
Skazanemu, który rozpoczął już odbywanie kary w zakładzie karnym, można udzielić zezwolenia na odbycie w systemie dozoru elektronicznego pozostałej części kary, jeżeli za udzieleniem zezwolenia przemawiają dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego.
System dozoru elektronicznego może być również odpowiednio stosowany do skazanego, któremu wymierzono dwie lub więcej niepodlegających łączeniu kar pozbawienia wolności.
Wobec tego, iż ustawa wymaga od skazanego łącznego spełnienia szeregu przesłanek, wniosek o udzielenie skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego musi zawierać odpowiednie uzasadnienie. W związku z tym, warto skorzystać z pomocy adwokata, który pomoże w jego prawidłowym sporządzeniu. Pomoc profesjonalisty, który do konkretnego przypadku dobierze odpowiednią argumentację znacznie zwiększa szansę na skuteczność wniosku.
Przed wydaniem postanowienia o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny ustala, czy na przeszkodzie udzieleniu zezwolenia nie stoją warunki techniczne, a także wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę. W postanowieniu o udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny: określa miejsce, czas, rodzaj lub sposób wykonywania nałożonych obowiązków oraz rodzaj podlegających zainstalowaniu środków technicznych; wyznacza termin i określa sposób zgłoszenia przez skazanego podmiotowi dozorującemu gotowości do zainstalowania rejestratora stacjonarnego lub przenośnego lub nadajnika.
Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór elektroniczny, ma obowiązek przede wszystkim: nieprzerwanie nosić nadajnik; dbać o powierzone mu środki techniczne, w tym zwłaszcza chronić je przed utratą lub zniszczeniem, oraz zapewniać ich stałe zasilanie energią elektryczną; udostępniać podmiotowi dozorującemu powierzone środki techniczne do kontroli lub naprawy; udzielać wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary i wykonywania nałożonych obowiązków oraz stawiać się na wezwania sędziego i kuratora. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór stacjonarny, ma ponadto obowiązek między innymi pozostawać we wskazanym przez sąd albo komisję penitencjarną miejscu w wyznaczonym czasie oraz umożliwiać sądowemu kuratorowi zawodowemu wejście do mieszkania lub na nieruchomość, gdzie zainstalowano rejestrator.
Warto wiedzieć, iż Sąd penitencjarny lub właściwa komisja penitencjarna określa przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, w których skazany ma prawo się oddalić z miejsca stałego pobytu lub innego wskazanego miejsca na okres nieprzekraczający 12 godzin dziennie, w szczególności w celu:
1) świadczenia pracy;
2) wykonywania praktyk religijnych lub korzystania z posług religijnych;
3) sprawowania opieki nad osobą małoletnią, osobą niedołężną lub chorą;
4) kształcenia i samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej;
5) korzystania z urządzeń lub zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych;
6) komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem oraz wybranym przedstawicielem
8) utrzymywania więzi z rodziną lub innymi bliskimi osobami;
9) korzystania z opieki medycznej lub udziału w terapii;
10) dokonania niezbędnych zakupów.

Warto więc we wniosku wyczerpująco opisać charakter i godziny wykonywanej pracy oraz inne okoliczności osobiste/rodzinne, które mogłyby mieć wpływ na harmonogram dnia skazanego. Nasza kancelaria jako posiadająca odpowiednie doświadczenie w sprawach karnych, świadczy pomoc także w uzyskaniu systemu dozoru.
Podsumowując, w celu sporządzenia wniosku bądź reprezentacji w sprawie, bądź uzyskania dalszych informacji warto skorzystać z porady i wsparcia profesjonalnego prawnika.

Artykuł Dozór elektroniczny 2026 – jak uzyskać dozór elektroniczny? pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

• Próg 0,5 promila alkoholu we krwi (albo 0,25 mg/l w wydychanym powietrzu) oddziela wykroczenie z art. 87 KW od przestępstwa z art. 178a § 1 KK. Poniżej progu: grzywna albo areszt i zakaz do 3 lat; powyżej: sprawa karna.
• Kara podstawowa z art. 178a § 1 KK — do 3 lat pozbawienia wolności, obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów od 3 do 15 lat, świadczenie na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym od 5 000 do 60 000 zł.
• Zatrzymanie prawa jazdy administracyjnie (starosta, 3 miesiące) i karnie (sąd, wyrok) to dwie odrębne procedury. Okres administracyjny zalicza się na poczet zakazu orzeczonego wyrokiem.
• Warunkowe umorzenie postępowania jest realne przy stężeniu do ok. 0,8 promila, braku wcześniejszej karalności, braku kolizji i pozytywnej opinii środowiskowej. W praktyce naszej kancelarii to często pierwsze pole obrony.
• Blokada alkoholowa (art. 182a KKW) — po odbyciu połowy zakazu można wnioskować o dalsze prowadzenie pojazdów wyposażonych w blokadę. Wniosek zwykle skuteczny przy dotychczasowej bezbłędnej postawie.
• Główne pola obrony proceduralnej: brak aktualnej kalibracji alkomatu, zbyt krótki odstęp między pomiarami (mniej niż 15 minut), brak pouczenia o prawie do badania krwi, rozbieżność między alkomatem a badaniem krwi, alkohol spożyty po zakończeniu jazdy a przed pomiarem.
• Po zatrzymaniu: nie składaj obszernych wyjaśnień bez konsultacji z adwokatem, żądaj badania krwi przy wątpliwości co do wyniku alkomatu, zachowaj wszystkie dokumenty (protokół, pokwitowanie, wezwanie), skontaktuj się z kancelarią w ciągu 2–3 dni.

Aktualny stan prawa w 2026 roku i co zmieniło się ostatnio w sprawach o jazdę po alkoholu

Przepisy dotyczące kar za jazdę po alkoholu przeszły w ostatnich latach sporo nowelizacji. Największa zmiana weszła w życie 14 marca 2024 r. razem z reformą Kodeksu karnego, która dodała art. 44b KK i wprowadziła obowiązkową konfiskatę pojazdu przy stężeniu przekraczającym 1,5 promila alkoholu we krwi lub 0,75 mg/l w wydychanym powietrzu. Od 29 stycznia 2026 r. przepisy zostały doprecyzowane. Kiedy pojazd formalnie nie jest własnością sprawcy (na przykład, gdy to auto pracodawcy, samochód w leasingu, pojazd współmałżonka we wspólności majątkowej albo współwłasność z innym kierowcą) sąd zamiast konfiskaty orzeka nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym w wysokości do 500 000 zł. Równolegle zmieniły się widełki świadczenia pieniężnego (5 000–60 000 zł przy art. 178a § 1 KK i minimum 10 000 zł przy recydywie z § 4).

Jazda po alkoholu (art. 178a KK) – kara, obrona, procedura

Zatrzymanie do kontroli drogowej zwykle wygląda podobnie: rutynowy patrol, badanie alkomatem, dodatni wynik i pytanie, co wydarzy się dalej. Czy sprawa skończy się mandatem czy aktem oskarżenia? Co z prawem jazdy? Jak długo może potrwać zakaz prowadzenia pojazdów? W tym momencie głównym determinantem dalszego biegu sprawy jest ustalenie, czy mamy do czynienia z wykroczeniem czy z przestępstwem.

Jazda po alkoholu w języku potocznym oznacza każdą sytuację, w której kierowca prowadził pojazd mechaniczny po spożyciu alkoholu. Jednak w wykładni prawa różnica jest bardzo konkretna. Stan nietrzeźwości bowiem oznacza przestępstwo z art. 178a § 1 KK, a stan po użyciu alkoholu oznacza wykroczenie z art. 87 KW. To właśnie kwalifikacja prawna czynu decyduje później o trybie postępowania, rodzaju kary, długości zakazu prowadzenia i możliwościach obrony.

Granica między przestępstwem a wykroczeniem to 0,5 promila alkoholu we krwi (albo 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza).

Warto dodać, że od 29 stycznia 2026 roku przepisy uległy zaostrzeniu. Jeśli kierowca ma ponad 1,5 promila alkoholu we krwi, obowiązkowa staje się konfiskata pojazdu lub w przypadku gdy auto nie jest własnością sprawcy, sąd może orzec nawiązkę do 500 tys. zł.

W sprawach o jazdę po alkoholu w Gdańsku i nie tylko, w większości udało się uzyskać warunkowe umorzenie postępowania lub przynajmniej obniżyć  okres zakazu prowadzenia pojazdów względem tego z pierwotnej propozycji prokuratury.

Co to jest jazda po alkoholu w rozumieniu art. 178a KK?

Podstawą odpowiedzialności karnej za jazdę po alkoholu jest art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Przepis brzmi: „Kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.

Pojazdem mechanicznym z treści tego artykułu będzie przede wszystkim samochód, motocykl, motorower, ciężarówka, autobus, ale także inny pojazd napędzany silnikiem, jeżeli porusza się w ruchu lądowym, wodnym albo powietrznym. Czynnością przestępczą zaś będzie prowadzenie ów pojazdu w stanie nietrzeźwości.

Stan nietrzeźwości został zdefiniowany w art. 115 § 16 KK. Zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Ten sam stan występuje, gdy zawartość alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

Inaczej oceniany jest stan po użyciu alkoholu. Zgodnie z art. 46 ustawy o wychowaniu w trzeźwości chodzi o sytuację, w której zawartość alkoholu we krwi wynosi od 0,2 do 0,5 promila albo stężenie w wydychanym powietrzu wynosi od 0,1 do 0,25 mg w 1 dm³. Taka jazda pod wpływem alkoholu co do zasady nie jest przestępstwem z art. 178a KK, lecz wykroczeniem z art. 87 § 1 KW.

Wobec tych różnic pojęcie „jazda po alkoholu” bywa mylące. W ustaleniu sytuacji prawnej najważniejsze jest jednak to, czy wynik przekracza próg 0,5 promila albo 0,25 mg/l, czy mieści się poniżej tej granicy.

Kara za jazdę po alkoholu- co rzeczywiście grozi ?

W przypadku kwalifikacji czynu z art. 178a § 1 KK kara jest surowsza niż przy wykroczeniu, ponieważ sprawa zaczyna być regulowana przez prawo karne. Obecne brzmienie art. 178a § 1 KK przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każda osoba zatrzymana pierwszy raz za jazdę po alkoholu trafi do zakładu karnego. W sprawach pierwszorazowych znaczenie mają okoliczności zatrzymania, wysokość stężenia, zachowanie kierowcy, wcześniejsza karalność i możliwość zastosowania łagodniejszych instrumentów przewidzianych w Kodeksie karnym.

Przy stanie nietrzeźwości sąd orzeka również zakaz prowadzenia pojazdów. Co do zasady, minimalny okres zakazu wynosi 3 lata, a górna granica to 15 lat. Dodatkowo przy skazaniu za art. 178a § 1 KK sąd orzeka świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Minimalna kwota to 5 000 zł, a maksymalna może sięgnąć 60 000 zł.

W przypadku prowadzenia pojazdu po użyciu alkoholu  kierowca odpowiada za wykroczenie z art. 87 § 1 KW. W praktyce grozi mu kara aresztu albo grzywna, a zakaz prowadzenia pojazdów może wynosić od 6 miesięcy do 3 lat. Skutki, choć inne niż przy przestępstwie z art. 178a KK, mogą nadal być bardzo dotkliwe, szczególnie dla osoby, która wykonuje zawód nieodłącznie związany z prowadzeniem pojazdów lub wymaga korzystania na co dzień z takiego środka transportu.

Ostatnim i jednocześnie najpoważniejszym wariantem jest recydywa specjalna z art. 178a § 4 KK. Dotyczy ona osoby, która była wcześniej prawomocnie skazana za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo prowadziła w okresie obowiązywania zakazu. Wówczas kara może obejmować pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat i jednocześnie istnieje szansa na orzeczenie przez sąd dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów.

W jeszcze inny sposób traktowane są przypadki prowadzenia pojazdów pod wpływem środka odurzającego. Chociaż sankcje są zbliżone do tych przy nietrzeźwości, dowodowo sprawa wygląda inaczej. Większe znaczenie odgrywają badanie krwi, rodzaj substancji, jej stężenie oraz wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, a także na ostateczne rozstrzygnięcie wpływa znacząco opinia biegłego.

Poza samą karą za jazdę po alkoholu sąd orzeka również kary dodatkowe i obowiązki. Przy skazaniu z art. 178a § 1 KK obowiązkowe jest, wyżej już wspomniane, świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (wynoszące od 5 000 zł do 60 000 zł).

Równolegle sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów, a po odbyciu połowy tego zakazu kierowca może ubiegać się o dalsze prowadzenie pojazdów wyposażonych w blokadę alkoholową. Już na wcześniejszym etapie policja zatrzymuje prawo jazdy po kontroli, a starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu dokumentu na 3 miesiące niezależnie od wyroku karnego. Dodatkowo informacja o naruszeniu trafia do systemu CEPiK, a kierowcy przypisywane są punkty karne, co może mieć znaczenie przy kolejnych kontrolach drogowych.

W praktyce w sprawach pierwszorazowych przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ albo Gdańsk-Południe, przy stężeniu w dolnym progu (0,5-0,8 promila), bez kolizji, często orzekana jest kara grzywny między 3 000 a 8 000 zł oraz zakaz prowadzenia pojazdów na 3 lata (wynikające z minimum ustawowego). W szczególnie uzasadnionych przypadkach, nasza kancelaria w tego typu sprawach często uzyskuje dla Klientów warunkowe umorzenie postępowania i brak zakazu prowadzenia pojazdów.

Procedura badania trzeźwości: kiedy można kwestionować?

Dobra obrona w sprawie o jazdę po alkoholu bardzo często zaczyna się od analizy aspektu proceduralnego i zauważenia potencjalnych nieprawidłowości. Protokół badania trzeźwości, dane urządzenia, godziny pomiarów, pouczenia i ewentualne badanie krwi mogą mieć większe znaczenie niż kierowca zakłada w chwili kontroli.

Standardowo policja najpierw wykonuje badanie urządzeniem typu Alcoblow, Alcotest 6810, Alkometr A2.0. Co więcej, w aktach sprawy winien znajdować się protokół kalibracji urządzenia. Jeżeli takiego dokumentu brakuje, istotne jest odnotowanie takiej nieprawidłowości.

Równie ważne są odstępy między pomiarami. Standardowo wykonuje się dwa pomiary w odstępie minimum 15 minut, a pomiar bezpośrednio po spożyciu alkoholu może być obarczony ryzykiem wpływu alkoholu zalegającego w jamie ustnej. Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy kierowca twierdzi, że chwilę wcześniej używał płynu do płukania ust, wypił małą ilość alkoholu albo jadł produkt zawierający alkohol. Nie każda taka okoliczność podważa wynik, ale każda wymaga sprawdzenia w czasie i w dokumentach.

Ponadto procedura badania trzeźwości z wynikiem pozytywnym powinna obejmować sporządzenie protokołu z tego badania, a także pouczenie o prawie kontrolowanego do żądania badania krwi. Takie badanie ma zazwyczaj miejsce w przypadku odmowy badania alkomatem, sprzeciwu kontrolowanego wobec wyników badania alkomatem lub podejrzenia, że kierowca znajduje się pod wpływem innych środków odurzających.

Pola kwestionowania obejmują przede wszystkim brak aktualnej kalibracji urządzenia lub brak wpisu kalibracji do akt, pojedynczy pomiar lub zbyt krótki odstęp czasu między kolejnymi pomiarami, nieprawidłowe pouczenie o prawie do badania krwi, rozbieżność między wynikiem alkomatu a wynikiem badania krwi oraz sytuację, w której alkohol został spożyty po zakończeniu jazdy, ale przed badaniem.

Innym narzędziem obrony bywa opinia biegłego toksykologa, która może okazać się niezwykle istotna w sprawach z prowadzeniem pojazdu w stanie 0,5-0,8 promila i pod wpływem środków odurzających. Biegły może wtedy odtworzyć prawdopodobne stężenie alkoholu w chwili prowadzenia pojazdu, biorąc pod uwagę czas spożycia, masę ciała, tempo metabolizmu i wyniki kolejnych badań.

W 2025 r. prowadziłem sprawę, w której klient zatrzymany ok 7:00 w drodze do pracy w Gdańsku, miał jeszcze w sobie alkohol, który spożywał dzień wcześniej przed pójściem spać.  Przedstawiłem wszystkie okoliczności na jego korzyść, takie jak brak uprzedniej karalności, brak świadomości co do tego że jeszcze może być pod wpływem alkoholu, a nawet fak że sami funkcjonariusze przeprowadzający pomiar byli zdziwieni jego wynikiem, ponieważ Klient zachowywał się i wyglądał na totalnie trzeźwego. Finalnie postępowanie warunkowo umorzono. Klient zachował prawo jazdy.

Zatrzymanie prawa jazdy a wyrok karny

Zatrzymanie prawa jazdy po kontroli i wyrok karny to odrębne procedury: karna i administracyjna, choć klienci często traktują je jak jedną sprawę.

Po kontroli policja może zatrzymać dokument prawa jazdy. Następnie sprawa trafia do organu administracyjnego, a starosta wydaje decyzję dotyczącą zatrzymania prawa jazdy. Ta procedura nie jest wyrokiem skazującym i nie przesądza jeszcze o wymiarze odpowiedzialności karnej.

Równolegle może toczyć się postępowanie karne rozpoczęte od czynności policji, przez postępowanie przygotowawcze w prokuraturze, potem ewentualny akt oskarżenia albo wniosek o dobrowolne poddanie się karze, a następnie orzeczenie sądu. Dopiero sąd rozstrzyga o karze, świadczeniu pieniężnym i zakazie prowadzenia pojazdów w sprawie o przestępstwo.

Procedury te mogą pokrywać się czasowo, jednak są to dwie odrębne sprawy. Okres faktycznego administracyjnego zatrzymania prawa jazdy, co do zasady, zalicza się na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów.

W praktyce zdarza się jednak, że kierowca odzyskuje dokument po etapie administracyjnym, a następnie traci uprawnienia ponownie po wyroku karnym. Z perspektywy klienta wygląda to jak podwójna sankcja, jednak taka sytuacja wynika z równoległości procedur.

Strategie obrony w sprawie o jazdę po alkoholu

Strategia obrony zależy od tego, czy sprawa dotyczy wykroczenia, przestępstwa z art. 178a § 1 KK, czy recydywy z § 4. Inaczej prowadzi się sprawę osoby niekaranej z wynikiem tuż powyżej progu, inaczej sprawę po kolizji, a jeszcze inaczej sprawę kierowcy, który prowadził mimo wcześniejszego zakazu.

Pierwszym polem obrony jest procedura badania trzeźwości – wyjaśniona wyżej.

Drugim rozwiązaniem jest wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Jest to możliwe przy wcześniejszej niekaralności kierowcy, stężeniu alkoholu w dolnym progu (do ok. 0,8 promila), braku kolizji albo szkody oraz przy pozytywnej opinii środowiskowej. Więcej o warunkowym umorzeniu przeczytasz tutaj:

Trzecim wariantem jest dobrowolne poddanie się karze z art. 387 kpk Jest to zwykle uwzględnione przez sąd; przyspiesza to postępowanie i daje gwarancję pewnego wyniku.

Czwartą możliwością jest wniosek o łagodniejszy wymiar zakazu prowadzenia pojazdów. Jest to możliwe przy uzasadnionych okolicznościach takich jak zawód kierowcy wymagający możliwości prowadzenia pojazdów, szczególna sytuacja rodzinna czy dotychczasowy bezbłędny okres prowadzenia od ponad 20 lat.

Kolejną ścieżką jest blokada alkoholowa. Po upływie połowy okresu zakazu można ubiegać się o zmianę sposobu jego wykonywania, tak aby dalsze prowadzenie było możliwe wyłącznie pojazdem wyposażonym w blokadę alkoholową. Taki wniosek, z art.182a KKW jest najczęściej skuteczny przy bezbłędnej dotychczasowej postawie.

Najbardziej optymalna strategia w konkretnej sprawie zależy od wykazanego stężenia alkoholu, okoliczności zatrzymania, wcześniejszej karalności czy zawodu klienta. Prowadziłem w kancelarii sprawę, w której klient – kierowca zawodowy – osiągnął stężenie 0,9 promila i było to pierwsze zatrzymanie w jego 25-letniej karierze. Złożyliśmy wniosek o warunkowe umorzenie i blokadę alkoholową po połowie zakazu; klient odzyskał prawo do prowadzenia po 18 miesiącach zamiast 3 lat.

Konsultacja w mojej kancelarii w wymiarze 60 minut to koszt 450 zł, a może znacznie pomóc w Twojej sprawie.

Recydywa specjalna i powtórna jazda po alkoholu

Powtórna jazda po alkoholu jest oceniana znacznie surowiej niż pierwsze zatrzymanie. Art. 178a § 4 KK obejmuje sytuację, w której kierowca był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo prowadził pojazd w okresie obowiązywania zakazu orzeczonego za przestępstwo.

Ponowne zatrzymanie w przeciągu 5 lat wiąże się więc z poważnym zaostrzeniem.

W takim przypadku kara wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Zmienia się także ryzyko dotyczące zakazu prowadzenia pojazdów. Przy recydywie sąd może orzec bardzo długi, a w określonych sytuacjach dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów. Minimalne świadczenie pieniężne jest wyższe niż przy § 1 i wynosi 10 000 zł.

W sprawach z art. 178a § 4 KK obrona rzadko polega wyłącznie na prostym kwestionowaniu samego faktu zatrzymania. Zwykle koncentruje się na ograniczeniu wymiaru kary, wykazaniu szczególnych okoliczności, analizie poprzedniego skazania i przygotowaniu argumentacji pod ewentualne wykonywanie kary w łagodniejszym trybie. Jeżeli zapadnie kara mieszcząca się w ustawowych granicach dla systemu wykonywania kary poza zakładem karnym, znaczenie może mieć także dozór elektroniczny.

Co zrobić zaraz po zatrzymaniu?

Po pierwsze, nie składaj obszernych wyjaśnień do protokołu bez konsultacji. Masz prawo odmówić składania wyjaśnień. Wynik badania jest dowodem niezależnym od Twoich słów, a spontaniczne zdania wypowiedziane w stresie mogą później utrudnić obronę.

Po drugie, żądaj badania krwi, jeżeli masz rzeczywiste wątpliwości co do wyniku alkomatu, przebiegu badania albo czasu ostatniego spożycia alkoholu. Takie żądanie powinno być odnotowane, ponieważ później może mieć znaczenie przy ocenie materiału dowodowego.

Po trzecie, zachowaj wszystkie dokumenty. Protokół zatrzymania, protokół badania trzeźwości, pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy, wezwanie na przesłuchanie i korespondencja z organu administracyjnego pozwalają odtworzyć przebieg sprawy.

Po czwarte, skontaktuj się z kancelarią w ciągu kilku (2-3) dni od zatrzymania. Wezwanie z prokuratury lub policji często przychodzi po 1-3 tygodniach, ale pierwsze przesłuchanie może przesądzić, czy sprawa będzie prowadzona w kierunku warunkowego umorzenia, uzgodnienia kary czy procesu. Warto więc przygotować się wcześniej, by wybrać najlepszą dla siebie możliwą opcję.

Pierwszy krok

Jeżeli dotyczy Cię jazda po alkoholu, najlepiej zacząć od analizy dokumentów. Konsultacja trwa 60 minut i kosztuje 450 zł. W jej ramach analizujemy protokół badania trzeźwości, wynik alkomatu lub badania krwi, sytuację prawa jazdy, ryzyko zakazu prowadzenia pojazdów oraz możliwe kierunki obrony.

Pomoc pod hasłem „jazda po alkoholu” obejmuje ocenę, czy sprawa dotyczy wykroczenia, przestępstwa z art. 178a § 1 KK, czy recydywy z § 4. W czasie konsultacji można też ustalić, czy w danej sprawie warto składać wniosek o warunkowe umorzenie, kwestionować procedurę badania, negocjować karę albo przygotowywać argumentację dotyczącą zakazu prowadzenia.

Jeżeli potrzebujesz wsparcia w obronie w sprawach karnych w Gdańsku, opisz sytuację albo zadzwoń do kancelarii. W sprawach o jazdę pod wpływem alkoholu czas ma znaczenie, bo najwięcej błędów popełnia się na początku.

Artykuł Jazda po alkoholu: Zatrzymanie prawa jazdy za alkohol pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

Najważniejsze informacje:

• Oszustwo z art. 286 KK polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, np. przez wprowadzenie jej w błąd, wykorzystanie jej błędu albo niezdolności do właściwego zrozumienia sytuacji.
• Kluczowe znaczenie ma zamiar sprawcy w chwili zawierania umowy lub składania zapewnień. Sama niezapłacona faktura, niewykonana usługa, wada towaru albo utrata płynności finansowej nie są automatycznymi przesłankami oszustwa, jeżeli nie da się wykazać, że sprawca od początku chciał oszukać pokrzywdzonego.
• Za oszustwo w typie podstawowym grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności, ale w sprawach mniejszej wagi możliwa jest łagodniejsza kwalifikacja, a nawet warunkowe umorzenie postępowania. Surowsza odpowiedzialność grozi przy mieniu znacznej wartości, wielkiej wartości albo przy powiązaniu sprawy z udziałem w zorganizowanej grupie przestępczej.
• Obrona w sprawach o oszustwo najczęściej polega na podważaniu zamiaru, wykazywaniu braku wprowadzenia w błąd, analizie rzeczywistej szkody oraz przedstawieniu gospodarczego kontekstu transakcji. Ważne mogą być faktury, korespondencja, umowy, zamówienia, historia rachunku, regulaminy, dokumentacja projektowa albo dowody realnych prób wykonania zobowiązania.
• Po otrzymaniu wezwania z prokuratury nie warto iść samodzielnie na przesłuchanie bez przygotowania. Najpierw trzeba ustalić, czy osoba jest wzywana jako świadek czy podejrzany, przeanalizować dokumenty, przygotować strategię wyjaśnień oraz rozważyć mediację, naprawienie szkody, zmianę kwalifikacji albo wniosek o warunkowe umorzenie.

Oskarżenia o oszustwo pojawiają się w różnych sytuacjach. Może to być niezapłacona faktura, niezwrócona zaliczka, sprzedany samochód z wadą, czy umowa, której nie udało się wykonać na czas, albo inwestycja, która miała przynieść zysk, a skończyła się stratą. Wezwanie z prokuratury w sprawie o oszustwo bardzo często przychodzi kilka tygodni albo kilka miesięcy po zdarzeniu, które z początku wyglądało jak zwykły konflikt o pieniądze. Granica między cywilnym sporem a przestępstwem jest cieńsza niż się wydaje: jedna strona może być przekonana, że zaistniałe nieporozumienie to kwestia pozwu cywilnego, a druga właśnie składa podejrzenie o popełnieniu przestępstwa z art. 286 KK.

W sprawach związanych z oszustwem nie bez znaczenia pozostaje to, co da się wykazać na moment zawierania umowy lub składania zapewnień. Czy klient od początku wiedział, że nie wykona zobowiązania? Czy wprowadził drugą stronę w błąd? Czy chciał doprowadzić ją do niekorzystnego rozporządzenia mieniem?

Z mojej praktyki wynika, że wiele spraw, które na początku wyglądają jak oszustwo, kończy się umorzeniem, zmianą kwalifikacji albo wyraźnym złagodzeniem odpowiedzialności; pod warunkiem jednak, że obrona zostanie wprowadzona odpowiednio wcześnie.

Dlatego w sprawie o oszustwo adwokat nie powinien pojawić się dopiero na etapie aktu oskarżenia. Najważniejsze decyzje zapadają zwykle wcześniej.

Co to jest oszustwo w rozumieniu art. 286 KK

Art. 286 § 1 KK brzmi następująco:

„Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”

Choć ten przepis może wyglądać na prosty, w praktyce składa się z kilku elementów, które prokuratura musi łącznie udowodnić. Jeśli nie uda się dowieść jednego z tych znamion, nie sposób zrealizować przestępstwa oszustwa w rozumieniu art. 286 KK.

Po pierwsze, sprawca musi działać w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Korzyść nie musi być wyłącznie dla niego; może być dla innej osoby, spółki, członka rodziny albo innego podmiotu, który faktycznie korzysta z transakcji.

Po drugie, musi dojść do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Pokrzywdzony musi więc podjąć decyzję majątkową: zapłacić, przelać środki, wydać rzecz, zawrzeć umowę, zrezygnować z roszczenia albo w inny sposób pogorszyć swoją sytuację majątkową.

Po trzecie, owe rozporządzenie musi nastąpić wskutek określonej metody: wprowadzenia w błąd, wyzyskania błędu albo wyzyskania niezdolności do należytego pojmowania działania.

Po czwarte, oszustwo z art. 286 KK wymaga, by sprawca działał z zamiarem bezpośrednim. Nie wystarczające jest wskazanie, że działał nieostrożnie, źle ocenił ryzyko biznesowe albo nie przewidział problemów finansowych. Jest to jednoznaczne z koniecznością wykazania, że już w chwili działania chciał osiągnąć korzyść przez oszukanie drugiej osoby, co w praktyce pozostaje jednym z najczęściej podważanych elementów.

Znamiona oszustwa: gdzie najczęściej pęka kwalifikacja

Znamiona oszustwa najczęściej kruszą się na trzech poziomach: zamiaru, wprowadzenia w błąd i niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Zadając konkretne pytania już na etapie analizy akt, można skończyć z widocznymi brakami w argumentacji drugiej strony.

Pierwsze pytanie powinno brzmieć: czy klient miał zamiar oszukać już w chwili zawierania umowy?

Jest to niezwykle istotne w kwestii ustalenia, czy dana sytuacja kwalifikuje się pod użycie prawa karnego. Jeżeli przedsiębiorca przyjął zaliczkę, zamówił materiały, prowadził korespondencję z dostawcami, zatrudniał pracowników i realnie próbował wykonać usługę, ale później utracił płynność, trudno automatycznie mówić o oszustwie (co oczywiście nie wyklucza odpowiedzialności cywilnej). Może przegrać sprawę o zapłatę lub  zostać pozwany o zwrot zaliczki, niemniej nie przesądza to o jego działaniu z zamiarem bezpośrednim od samego początku.

Po drugie, warto przeanalizować, czy doszło do wprowadzenia w błąd. W sprawach sprzedażowych, e-commerce albo usługowych pokrzywdzony często twierdzi po fakcie, że nie znał wszystkich warunków transakcji. W takim przypadku obrona sprawdza korespondencję, regulaminy, oferty, faktury, specyfikacje techniczne, wiadomości SMS i maile. Jeżeli klient przekazał informacje w sposób rzetelny, zarzut staje się słabszy.

Trzecie pytanie brzmi: czy doszło do realnie niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Jeżeli pokrzywdzony otrzymał towar albo usługę, ale jest niezadowolony z jakości, terminowości albo ceny, sprawa nie zawsze powinna trafiać do sfery działania prawa karnego. Czasem właściwą drogą jest reklamacja, rękojmia, pozew cywilny albo ugoda, która w skuteczny sposób usatysfakcjonuje, szczególnie finansowo, pokrzywdzonego.

Znamiona oszustwa wymagają czegoś więcej niż nieudanej transakcji, dlatego przy zarzucie oszustwa z art. 286 KK obrona często nie polega na prostym zaprzeczaniu i powinna objąć także szerszy kontekst handlowy i gospodarczy.

Art 286 KK kara: co rzeczywiście grozi

Na to pytanie nie ma jednej odpowiedzi, bowiem odpowiedzialność zależy od kwalifikacji prawnej, wartości szkody, liczby pokrzywdzonych, sposobu działania i wcześniejszej karalności.

W typie podstawowym, czyli z art. 286 § 1 KK, oszustwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Nawet jeżeli sprawa dotyczy sporu gospodarczego, sama górna granica kary powoduje, że prokuratura traktuje ją inaczej niż zwykły konflikt o zapłatę, więc często niesie za sobą poważne konsekwencje.

Drugi wariant to wypadek mniejszej wagi z art. 286 § 3 KK. Wtedy sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat. To kwalifikacja dużo korzystniejsza, szczególnie wtedy, gdy szkoda nie jest wysoka, pokrzywdzony został częściowo zaspokojony, a sprawca nie był wcześniej karany.

To właśnie przy § 3 może pojawić się przestrzeń na warunkowe umorzenie postępowania. Przy zwykłym art. 286 § 1 KK warunkowe umorzenie jest co do zasady wyłączone, ponieważ przepis ten przewiduje karę do 8 lat, a art. 66 § 2 KK nie pozwala stosować warunkowego umorzenia przy przestępstwach zagrożonych karą przekraczającą 5 lat.

Trzeci wariant to oszustwo dotyczące mienia znacznej wartości, czyli co do zasady wartości przekraczającej 200 000 zł. Wtedy wchodzi w grę art. 294 § 1 KK i kara od roku do 10 lat pozbawienia wolności.

Czwarty wariant dotyczy spraw o bardzo dużej wartości. Mienie wielkiej wartości to wartość przekraczająca 1 000 000 zł, ale po aktualnych zmianach trzeba uważać na dokładną kwalifikację z art. 294 KK. Szczególnie surowe typy pojawiają się przy wartościach przekraczających wielokrotność kwoty mienia wielkiej wartości, a kary mogą sięgać 20 albo 25 lat pozbawienia wolności.

Piąty, a jednocześnie najpoważniejszy, wariant to połączenie zarzutu oszustwa z zarzutem udziału w zorganizowanej grupie przestępczej z art. 258 KK. Wtedy do sprawy o oszustwo dochodzi osobny zarzut udziału w grupie, a na pierwszym etapie, ponadto, często pojawia się ryzyko tymczasowego aresztowania. W takich sytuacjach, oprócz analizy znamion samego oszustwa, dochodzi do oceny również struktury grupy, roli poszczególnych osób i dowodów na porozumienie. Więcej o samym tymczasowym aresztowaniu: link do `/sprawy-karne/tymczasowe-aresztowanie/`

Prócz wyżej wymienionych kar zasadniczych może dojść do orzeczenia przez sąd kar dodatkowych, które mogą obejmować obowiązek naprawienia szkody, świadczenie pieniężne, zakaz prowadzenia działalności lub przepadek korzyści majątkowych.

Oszustwo a kradzież z włamaniem i inne przestępstwa przeciwko mieniu

Oszustwo bywa mylone z innymi przestępstwami przeciwko mieniu, choć ich znamiona i elementy są zupełnie różne. Dla przykładu, przy kradzieży z art. 278 KK: sprawca zabiera cudzą rzecz bez zgody osoby uprawnionej, co eliminuje czynność, w której pokrzywdzony dobrowolnie przekazuje swoje mienie, będąc wprowadzonym w błąd.

Przy kradzieży z włamaniem z art. 279 KK do zwykłej kradzieży dochodzi jeszcze pokonanie zabezpieczenia, gdzie może chodzić o zamek, system elektroniczny, zabezpieczenie samochodu, lokal, konto albo inną barierę chroniącą dostęp. Już na pierwszy rzut oka elementy stanowiące to przestępstwo są diametralnie inne niż przy oszustwie, gdzie pokrzywdzony sam rozporządza mieniem, ale robi to dlatego, że został wprowadzony w błąd. Przelewa pieniądze, podpisuje umowę, wydaje rzecz albo godzi się na niekorzystne warunki, ponieważ ma fałszywe wyobrażenie o rzeczywistości.

Jeszcze osobnym przestępstwem jest przywłaszczenie powierzonego mienia z art. 284 KK. W tym wypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której sprawca otrzymuje rzecz legalnie, na przykład samochód, pieniądze, sprzęt albo towar, jednak później nie zwraca jej właścicielowi i zaczyna traktować ją jak własną. W sprawach gospodarczych pojawia się też nierzadko art. 296 KK, czyli nadużycie zaufania. Dotyczy to zaś osób, które mają obowiązek zajmować się cudzym majątkiem lub działalnością gospodarczą i przez nadużycie uprawnień albo niedopełnienie obowiązków wyrządzają szkodę.

W postępowaniu przygotowawczym adwokat analizuje, czy dokonana została prawidłowa kwalifikacja prawna czynu i czasem jej zmiana- na bardziej korzystną dla klienta i bliżej odpowiadającą faktom- przyczynia się w największym stopniu do sukcesu w danej sprawie.

Strategie obrony w sprawach o oszustwo

Pierwszym filarem obrony powinno być przede wszystkim zakwestionowanie zamiaru. Należy wykazać, że w chwili zawierania umowy klient realnie zamierzał ją wykonać, najczęściej przez uwydatnienie aktywności gospodarczej podejmowanej przez klienta. Dowodami na takie stwierdzenie mogą być zamówienia u dostawców, korespondencja z kontrahentami, historia rachunku, faktury zakupowe, umowy z pracownikami, rezerwacje terminów, dokumentacja projektowa albo opinia biegłego z rachunkowości.

Drugim filarem powinno być kwestionowanie wprowadzenia w błąd. Warto sprawdzić, jaką wiedzę pokrzywdzony posiadał przed zapłatą. Czy otrzymał regulamin? Czy znał ryzyka? Czy dostał zdjęcia, dokumentację, historię pojazdu, opis usługi albo projekt umowy? Czy zadawał pytania i otrzymywał odpowiedzi? Czasem zdarzają się sprawy, w których pokrzywdzony po prostu podjął ryzyko, a później próbował przerzucić niepowodzenie transakcji na prawo karne.

Trzeci filar to naprawienie szkody. Nie w każdej sprawie jest to przyznanie się do oszustwa- w gruncie rzeczy należy go analizować w kontekście ruchu procesowego zmieniającego nastawienie pokrzywdzonego i sądu. Ugoda, częściowa spłata, harmonogram płatności albo mediacja mogą mieć duże znaczenie przy wymiarze kary.

Czwarty filar to wniosek o warunkowe umorzenie postępowania, gdy pozwala na to przyjęta kwalifikacja prawna. Przy typowym przestępstwie z art. 286 § 1 KK trzeba najpierw myśleć o zmianie kwalifikacji, najczęściej na wypadek mniejszej wagi, a wtedy warunkowe umorzenie postępowania staje się osiągalne.

Piąty filar to dobrowolne poddanie się karze, jednak nie jest to rozwiązanie dla każdej sprawy. Ma sens zazwyczaj wtedy, gdy materiał dowodowy jest mocny, a spór dotyczy przede wszystkim wysokości kary, obowiązku naprawienia szkody, zakazu prowadzenia działalności albo innych konsekwencji. Źle przygotowany wniosek może jednak zamknąć drogę do lepszego rozstrzygnięcia.

Słowem podsumowania, strategia konkretnej sprawy zależy od 5 zmiennych: wartości szkody, stosunku pokrzywdzonego, zamiaru klienta, materiału dowodowego i wcześniejszej karalności.

Mediacja i naprawienie szkody — droga zmieniająca wymiar kary

W sprawach o oszustwo, oprócz środków finansowych będących w centrum sprawy, nie mniejszą wartość stanowi podstawa sprawcy- czy próbuje naprawić sytuację czy tylko minimalizuje własną odpowiedzialność. Właśnie z tego powodu często bardzo wskazanym posunięciem jest mediacja.

Jeżeli dochodzi do ugody, pokrzywdzony otrzymuje konkretny harmonogram spłaty, a oskarżony pokazuje, że nie ucieka przed konsekwencjami finansowymi. Pozytywny wynik mediacji albo ugoda osiągnięta przed sądem lub prokuratorem są okolicznościami, które sąd bierze pod uwagę przy wymiarze kary.

W sprawach gospodarczych mediacja prowadzi do warunkowego umorzenia w 6 na 10 spraw. W sprawach z manipulacją emocjonalną (oszustwa romansowe, online dating scam)- rzadziej.

W 2024 r. prowadziłem sprawę, w której klient — właściciel małej firmy budowlanej — został oskarżony o oszustwo wobec pięciu inwestorów na łączną kwotę 380 000 zł. Pierwotnie zarzut z art. 286 § 1 zw. z art. 294 § 1 KK, zagrożenie do 10 lat. Po sześciu miesiącach pracy z inwestorami i mediacjach klient pokrył 70 procent szkód, kwalifikacja została obniżona do paragrafu pierwszego, a sąd warunkowo umorzył postępowanie z okresem próby 3 lat.

W sprawach gospodarczych mediacja prowadzi do warunkowego umorzenia w 6 na 10 spraw. W sprawach z manipulacją emocjonalną (oszustwa romansowe, online dating scam)- rzadziej.Nadal jednak warto ją rozważyć, bo naprawienie szkody często decyduje o tym, czy sprawa kończy się karą bezwzględną, zawieszeniem, łagodniejszą kwalifikacją albo umorzeniem.

Oszustwa gospodarcze i działanie w zorganizowanej grupie

Najpoważniejsze sprawy o oszustwo art. 286 KK to te, w których prokuratura dodaje zarzut działania w zorganizowanej grupie przestępczej (art. 258 KK). Łączna kara potrafi przekroczyć 12 lat, a ponadto znacząco wzrasta szansa zastosowania tymczasowego aresztowania w pierwszej fazie.

Obrona toczy się wtedy równolegle na kilku poziomach: trzeba kwestionować indywidualny zarzut oszustwa, ale także sam udział w grupie. Istotne są struktura, podział ról, trwałość działania, porozumienie i świadomość celu grupy oraz udowodnienie faktycznych powiązań z innymi członkami grupy. Nierzadko także oddalamy wnioski o tymczasowe aresztowanie.

W sprawach z dużą wartością szkody, wątkiem międzynarodowym albo dokumentacją gospodarczą obrona wymaga połączenia perspektywy karnej i gospodarczej. Analiza przepływów finansowych, umów, faktur, korespondencji i ról poszczególnych osób bywa ważniejsza niż ogólne zapewnienie, że klient „nie należał do grupy”. W naszej kancelarii takie sprawy prowadzimy z udziałem r.pr. Pawła Symonowicza (prawo gospodarcze) oraz adw. Dawida Suszyńskiego (koordynacja strategii).

Oszukiwanie butelkomatu — jak system kaucyjny wpisał się w art. 286 KK

System kaucyjny ruszył 1 października 2025 r. W listopadzie Prokuratura Rejonowa w Tarnowskich Górach postawiła pierwsze w Polsce zarzuty w takiej sprawie. Podstawa: art. 286 § 1 KK. Z kolei w lipcu 2026 roku w internecie pojawiły się zdjęcia taśmy z naklejkami imitującymi kody kreskowe i logo systemu kaucyjnego. Naklejki te miały posłużyć do oznaczania butelek i puszek nieobjętych systemem kaucyjnym w taki sposób, aby móc uzyskać za taką butelkę nienależną kaucję.

Kaucja za butelki objęte systemem wynosi 50 groszy albo złotówkę. Płaci się ją przy zakupie napoju, a zwrot kaucji miał następować przy zwrocie pustej butelki. Podrobiona naklejka zamienia zwykłą butelkę od której nie była zapłacona kaucja na taką, za zwrot której przysługuje kaucja. Butelkomat się nie myli, bo maszyna nie ma świadomości, więc jej nie można oszukać w rozumieniu artykułu 286 kk. Znajome tego przestępstwa realizowane są dopiero przy kasie, gdy pracownik akceptuje paragon albo wypłaca środki, nie wiedząc, że butelka, za którą został uzyskany paragon, nie była objęta systemem kaucyjnym. Wprowadzony w błąd zostaje kasjer, nie maszyna.

Zaskoczenie dotyczy braku progu kwotowego. Kradzież rzeczy do 800 zł to wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. Oszustwo nie. Pojedyncza naklejka za 50 groszy formalnie mieści się w typie przestępstwa. Sądy powinny wtedy skorzystać jednak z łagodniejszego  potraktowania z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość. Niestety, realnie rzecz biorąc może być tez i tak, że pięćdziesiąt groszy może wystarczyć aby sprawa zakończyła się wpisem w Krajowym Rejestrze Karnym.

Co zrobić po wezwaniu z prokuratury w sprawie o oszustwo?

Jeżeli otrzymujesz wezwanie z prokuratury w sprawie o oszustwo, najgorszym rozwiązaniem jest pójście samemu z celem złożenia obszernych wyjaśnień. W wielu sprawach właśnie pierwsze przesłuchanie determinuje późniejszy przebieg sprawy, dlatego chaotyczne wyjaśnienia, przekazywanie niepotrzebnych informacji i próba tłumaczenia się bez znajomości akt mogą mieć później niekorzystny wpływ na postępowanie.

Pierwszy krok to ustalenie, w jakim charakterze jesteś wzywany. Świadek, podejrzany i osoba, której potencjalnie mogą zostać przedstawione zarzuty, to zupełnie różne sytuacje procesowe.

Drugi krok to szybki kontakt z kancelarią. Najlepiej w ciągu dwóch dni od otrzymania wezwania. Terminy przesłuchań są zwykle krótkie, a obrona potrzebuje czasu na ustalenie, czy możliwy jest wgląd do akt, jakie dokumenty należy przygotować i czy warto złożyć pisemne stanowisko.

Trzeci krok to przygotowanie strategii przesłuchania. Należy ustalić, jak kształtować swoje odpowiedzi na pytania, kiedy skorzystać z prawa do odmowy wyjaśnień, jakie dokumenty złożyć i jakie wnioski dowodowe przygotować. Jeżeli sprawa dotyczy konfliktu gospodarczego, należy przedstawić dokumenty świadczące o realności wykonania umowy. Jeżeli zarzut dotyczy sprzedaży rzeczy, należy zabezpieczyć ofertę, historię rozmów, zdjęcia i ustalenia stron. Jeżeli chodzi zaś o inwestycję, trzeba pokazać, jakie ryzyka były znane pokrzywdzonemu i jakie informacje otrzymał przed wpłatą.

Pierwsza rozmowa z prokuratorem często rozstrzyga kierunek sprawy. Klient, który zachowa się prawidłowo, ma znacznie większe szanse na warunkowe umorzenie.

W sprawie o oszustwo adwokat nie zastępuje faktów. Pomaga jednak ułożyć je tak, aby prokuratura zobaczyła pełny obraz, a nie tylko wersję osoby zawiadamiającej.

Pierwszy krok

Jeżeli dostałeś wezwanie w sprawie o oszustwo albo postanowienie o przedstawieniu zarzutów z art. 286 KK, nie czekaj do dnia przesłuchania. W takich sprawach czas działa szybko. Prokuratura ma już zwykle przygotowane zawiadomienie oraz dokumenty od pokrzywdzonego. Czas, którym dysponujemy, jest ograniczony.

Podczas konsultacji analizujemy wezwanie, możliwą kwalifikację, wartość szkody, ryzyko zarzutów dodatkowych i pierwsze pola obrony. Sprawdzamy, czy sprawa wygląda na rzeczywiste oszustwo, spór cywilny, nieudany projekt gospodarczy, przywłaszczenie, nadużycie zaufania albo wypadek mniejszej wagi.

Konsultacja kosztuje 450 zł i trwa 60 minut. Obejmuje analizę dokumentów, ocenę ryzyka procesowego i konkretną informację, ile może kosztować dalsze prowadzenie sprawy.

Więcej o obronie w sprawach karnych w Gdańsku znajdziesz w głównej sekcji spraw karnych kancelarii.

Artykuł Oszustwo (art. 286 KK): kara, znamiona, obrona pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

• Niebieska Karta jest procedurą uruchamianą przy podejrzeniu przemocy domowej. Nie oznacza ona automatycznie że dochodzi do przemocy a ni tym bardzioej nie jest jednoznaczna z wyrokiem skazującym czy wpisem do KRK
• Procedurę Niebieskiej Karty może wszcząć policjant, pracownik socjalny, pracownik ochrony zdrowia, nauczyciel, psycholog) nawet bez zgody osoby pokrzywdzonej
• Dokumenty zebrane w toku procedury Niebieskiej Karty mogą stać się dowodem w postępowaniu karnym, rozwodowym lub opiekuńczym.
• Niebieska Karta bywa używana instrumentalnie w sporach rozwodowych z uwagi na łatwy sposób jej wszczęcia.

Niebieska Karta pojawia się zwykle w bardzo trudnym momencie. Czasem po interwencji policji w mieszkaniu. Czasem po rozmowie ze szkolnym pedagogiem lub nauczycielem. A czasem po wizycie u lekarza, który rozpoczyna tę procedurę, widząc obrażenia. Dla osoby doznającej przemocy może być to pierwsze skuteczne zabezpieczenie i może stanowić to jej szansę na dalsze poszukiwanie pomocy.

Zdarza się jednak, że Niebieska Karta staje się narzędziem taktycznym użytym w konflikcie rozwodowym, które nie zawsze znajduje swoje potwierdzenie w rzeczywistości. Jedna ze stron konfliktu może być wskazana jako osoba stosująca przemoc domową, choć sama uważa zgłoszenie za nieprawdziwe. Wówczas taka procedura może stać się poważnym problemem dowodowym, zwłaszcza gdy równolegle toczy się sprawa rozwodowa lub sprawa o kontakty z dziećmi.

Właśnie dlatego o Niebieskiej Karcie nie da się pisać tylko z jednej perspektywy. Warto jednak nadmienić, że uruchomienie takiej procedury nie oznacza automatycznie skazania ani wpisu do Krajowego Rejestru Karnego. Powinno się ją określać jako procedurę pomocowo-interwencyjną, która ma za zadanie zweryfikować, czy w danym gospodarstwie domowym dochodzi do przemocy, zabezpieczyć osobę pokrzywdzoną i udokumentować całą sytuację.

Czym jest Niebieska Karta i czym różni się od zawiadomienia o przestępstwie?

Niebieska Karta to procedura, która jest uruchamiana w momencie pojawienia się podejrzenia przemocy domowej. Do jej rozpoczęcia nie są potrzebne zgoda osoby pokrzywdzonej, wyrok sądu ani wcześniejsze zebranie pełnego materiału dowodowego. Często jest ona inicjowana przez przedstawiciela jednej z uprawnionych instytucji, który chce objąć rodzinę procedurą.

Niebieska Karta nie jest więc tym samym co zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, które uruchamia postępowanie karne, najczęściej w kierunku art. 207 KK, czyli znęcania się fizycznego lub psychicznego. Celem takiego postępowania jest ustalenie, czy doszło do przestępstwa i ewentualne postawienie zarzutów i skierowanie aktu oskarżenia do sądu.

Niebieska Karta działa więc inaczej, ponieważ jej celem jest rozpoznanie sytuacji domowej, ochrona osoby doznającej przemocy, opracowanie planu pomocy i monitorowanie tego, co się następnie dzieje w rodzinie.

W praktyce takie działania obejmują rozmowy z osobą pokrzywdzoną oraz osobą podejrzewaną o stosowanie przemocy, bliską współpracę z dzielnicowym oraz pomocą społeczną, włączenie instytucji takich jak szkoła, placówki ochrony zdrowia czy gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych.

Obie te procedury mogą się jednak przenikać i uzupełniać.

Jeżeli bowiem w toku Niebieskiej Karty okaże się, że zachowanie jednej osoby może wypełniać znamiona przestępstwa, to sprawa może trafić do policji lub prokuratury. Ponadto, dokumenty zebrane w ramach procedury Niebieskiej Karty mogą stać się następnie dowodem w postępowaniu karnym, opiekuńczym czy rozwodowym, dlatego nie należy jej lekceważyć.

Co zmieniła nowelizacja przepisów o przemocy domowej?

Po zmianach z 2023 roku przepisy zawierają pojęcie przemocy domowej, a nie, jak wcześniej, przemocy w rodzinie. W ten sposób ustawodawca rozszerzył zakres relacji, w których może dochodzić do przemocy, uwzględniając realia współczesnego modelu rodziny. Obecnie procedura może dotyczyć nie tylko małżonków lub partnerów wspólnie mieszkających, ale i byłych małżonków, partnerów oraz osób, które pozostawały w trwałej relacji uczuciowej, nawet jeśli obecnie nie mieszkają razem.

W wielu sprawach przemoc nie kończy się bowiem w dniu rozstania, ponieważ bywa, że dopiero po rozpadzie związku jedna ze stron zaczyna stosować przemocowe narzędzia takie jak kontrolowanie, grożenie, śledzenie, nachodzenie w miejscu pracy, uniemożliwianie kontaktu z dzieckiem czy uporczywe nękanie poprzez, między innymi, obsesyjne próby nawiązania kontaktu także za pomocą mediów społecznościowych czy innych komunikatorów.

Nowe przepisy wyraźnie obejmują też przemoc ekonomiczną i cyberprzemoc, wychodząc poza ramy tradycyjnej przemocy fizycznej czy gróźb. Uwzględniają one na przykład kontrolowanie wydatków, zabieranie wynagrodzenia, uniemożliwianie wykonywania pracy zarobkowej czy dostępu do konta bankowego, publiczne poniżanie w internecie i wcześniej wspomniane wysyłanie setek wiadomości.

Osobne zmiany zaszły również w kontekście przemocy, której ofiarą są dzieci. Małoletni, który jest świadkiem przemocy domowej, jest traktowany jak osoba doznająca przemocy. Nie musi sam być bity ani bezpośrednio obrażany. Wystarczające jest, by żył on w domu, w którym nagminnie jest świadkiem awantur, zastraszania, stałego napięcia czy stosowania przemocy.

Dla sądu rodzinnego taka dokumentacja może mieć później bardzo duże znaczenie dowodowe.

Kto może wszcząć procedurę Niebieskiej Karty?

Procedura zaczyna się od wypełnienia formularza “A” przez przedstawiciela uprawnionej instytucji, a więc, co istotne, nie przez samą osobę pokrzywdzoną. Najczęściej jest to policjant podczas interwencji domowej lub zgłoszenia na komisariacie, pracownik socjalny, pracownik medyczny, nauczyciel albo pedagog czy psycholog szkolny. W praktyce często zaczyna się to od zgłoszenia uzasadnionego podejrzenia, po którym następuje rozmowa z osobą pokrzywdzoną, a następnie osoba zgłaszająca wypełnia opisywany formularz, co formalnie rozpoczyna całą procedurę.

Jak wyżej wspomniane- zgoda osoby doznającej przemocy nie jest konieczna. Zdarza się, co więcej, że osoba pokrzywdzona podczas interwencji prosi o niewszczynianie procedury, niemniej osoba zgłaszająca, widząc podstawy do podejrzenia przemocy, nadal może wypełnić formularz. Cały ten mechanizm ma na celu przeciwdziałanie powstaniu sytuacji, w której sprawca przemocy może, na przykład poprzez zastraszanie, wymusić na pokrzywdzonym wycofanie się z próby poszukiwania pomocy.

Po wypełnieniu formularza A osobie doznającej przemocy przekazuje się formularz B będący dokumentem informacyjnym zawierającym pouczenie o przysługującej jej prawach, możliwych formach wsparcia i instytucjach pomocowych.

Jak przebiega procedura Niebieskiej Karty krok po kroku?

Po wypełnieniu formularza A sprawa trafia do zespołu interdyscyplinarnego działającego przy gminie. Następnie powoływana jest grupa diagnostyczno-pomocowa, której zadaniem jest ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy dziejących się w środowisku domowym. W następnej kolejności przeprowadza się pogłębiony wywiad z osobą doświadczającą przemocy w ramach formularza C, a ostatecznie wzywa się osobę podejrzaną o stosowanie przemocy na spotkanie. Podczas takiego spotkania, objętego formularzem D, osoba ta jest wzywana do zaprzestania zachowań przemocowych, a także jest informowana o konsekwencjach prawnych i odpowiedzialności karnej. Warto podkreślić, że to, co dana osoba powie na takim spotkaniu, może być wykorzystane jako dowód w późniejszym procesie sądowym- zarówno rozwodowym czy opiekuńczym, jak i karnym.

Ponadto grupa może zobowiązać osobę stosującą przemoc do określonych działań, takich jak udział w programie korekcyjno-edukacyjnym, kontakt z terapeutą lub zgłoszenie się do komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.

Czas trwania takiej procedury uzależniony jest od oceny zespołu; podobnie, o zakończeniu procedury zdecyduje grupa w momencie, w którym ustały przesłanki do jej prowadzenia albo brak jest zasadności dalszych działań.

Konsekwencje Niebieskiej Karty dla osoby podejrzewanej o przemoc

Sama Niebieska Karta nie powinna być postrzegana jako forma kary, jednak jej znaczenie dla osoby podejrzanej o stosowanie przemocy nie może być także bagatelizowane.

Pierwszą konsekwencją wynikającą z procedury Niebieskiej Karty jest kontakt z instytucjami. Dzielnicowy może odwiedzać miejsce zamieszkania, rozmawiać z domownikami i sprawdzać, czy sytuacja się uspokoiła. Osoba wskazana jako stosująca przemoc może zostać wezwana na spotkanie z grupą diagnostyczno-pomocową, na którym zostaną wobec tej osoby orzeczone działania opisane wyżej.

Nadto istotną kwestią jest dokumentacja w postaci formularzy, notatek, protokółków spotkań i informacji od dzielnicowego, która razem tworzy materiał mogący służyć jako dowód w postępowaniu sądowym. Na przykład jeżeli później dojdzie do rozwodu, sprawy o władzę rodzicielską albo postępowania karnego z art. 207 KK, dokumentacja z Niebieskiej Karty może zostać dołączona do akt.

Niemniej należy dodać, że jeżeli zachowanie osoby stosującej przemoc stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby doznającej przemocy, policjant może wydać natychmiastowy nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i zakaz zbliżania się do niego. Podstawą policyjnego nakazu jest art. 15aa ustawy o Policji, który daje policjantom uprawnienie do wydania takiego nakazu. Bezpośrednią konsekwencją, która może wynikać z takiego nakazu, będzie obowiązek natychmiastowego opuszczenia mieszkania przez tę osobę, nawet jeśli jest ona jego właścicielem.

Niebieska Karta jako dowód w sprawie rozwodowej

W sprawach rozwodowych Niebieska Karta często ma znaczenie większe niż strony początkowo zakładają.

Jeżeli małżonek żąda rozwodu z orzekaniem o winie, jednocześnie wnosząc, że przyczyną rozpadu małżeństwa była przemoc, wówczas dokumentacja zebrana w procedurze Niebieskiej Karty może być jednym z głównych dowodów. I choć sama procedura nie przesądza automatycznie sprawy, to materiał dowodowy zebrany przez instytucje w jej ramach ma duże znaczenie dowodowe.

W takich sytuacjach Niebieska Karta może więc pomóc wykazać, że przemoc była trwałym i dotkliwym problemem w małżeństwie, tym samym wspierając zeznania pokrzywdzonego, potwierdzając interwencje policji oraz wskazując na eskalację konfliktu. Podobne funkcje miałaby także w sprawach z zakresu alimentacji, władzy rodzicielskiej i kontaktów z dziećmi.

Jednocześnie jeśli sąd widzi, że jedno z rodziców stosowało przemoc, zastraszało drugiego rodzica albo dziecko było świadkiem takich awantur, może to wpływać na sposób uregulowania kontaktów. Formami takiej regulacji byłyby na przykład ograniczenie kontaktów, obecność kuratora lub kontakty w miejscu neutralnym.

Jak korzystać z procedury jako osoba doznająca przemocy?

Osoba doznająca przemocy nie musi czekać do ekstremalnej eskalacji konfliktu, bowiem do wszczęcia procedury nie jest wymagane posiadanie materiałów dowodowych w postaci dokumentacji medycznej, nagrań aktów przemocy czy świadków mogących potwierdzić każdą z zaistniałych sytuacji. Niemniej, warto od razu zbierać wszystkie takie dokumenty, które potencjalnie wsparłyby sytuację pokrzywdzonego. Na późniejszych etapach mogą być przydatne zaświadczenia lekarskie, zdjęcia obrażeń, wiadomości e-mail oraz tekstowe, wykaz świadków, informacje ze szkoły czy placówki ochrony zdrowia oraz notatki z wcześniejszych interwencji, np. policji.

Najprostszą drogą jest wezwanie policji w ramach interwencji, zgłoszenie się na komisariat, do ośrodka pomocy społecznej, szkoły dziecka czy gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Im więcej konkretnych działań oraz informacji, tym łatwiej instytucjom działać skutecznie.

Ponadto warto zauważyć, że nie każda sprawa wymaga takiej samej kolejności oraz takiego samego zakresu działań. Na przykład w przypadku planowania rozwodu warto rozważyć zabezpieczenie miejsca pobytu dzieci czy wniosek o alimenty. W innych poważnych sytuacjach niezbędnym może się okazać natychmiastowe działanie ochronne lub zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Niebieska Karta a dzieci

Nierzadko zdarza się, że rodzic zgłaszający przemoc boi się odebrania dzieci w konsekwencji takiego zgłoszenia. Dlatego należy od razu rozwiać wątpliwości i stwierdzić, że procedura Niebieskiej Karty ma za zadanie chronić dziecko w obliczu sytuacji przemocowej, a nie zaś karać rodzica, który szuka pomocy. Odebranie dziecka ze środowiska domowego jest więc środkiem ostatecznym i paradoksalnie szansa na zmaterializowanie takiego skutku zwiększa się przez bierność rodzica. Uruchomienie Niebieskiej Karty może bowiem wykazywać, że rodzic reaguje i szuka pomocy dla dziecka.

W sytuacji dzieci najczęściej Niebieska Karta jest inicjowana przez interwencję nauczyciela, pedagoga lub psychologa szkolnego, który zauważy zmianę zachowania dziecka. Niepokojące objawy, które mogą wzbudzić jego zainteresowania to, między innymi, wycofanie, agresja, problemy z koncentracją, spadek ocen, płaczliwość czy lęk przed powrotem do domu. Dokumentacja sporządzona w szkole może później pomóc w sprawie rodzinnej i opiekuńczej.

Finalnie, jeśli w środowisku domowym objętym procedurą znajdują się małoletnie dzieci, to działania prowadzone w ramach programu pomocy powinny być spójne z całokształtem ewentualnych postępowań karnych czy rodzinnych toczących się wokół danej rodziny.

Co zrobić w przypadku niesłusznie uruchomionej Niebieskiej Karty?

Jak wspomniałem wcześniej, zdarzają się sytuacje, w których Niebieska Karta zostaje użyta instrumentalnie, najczęściej w tle rozwodu czy batalii o władzę rodzicielską. Wobec faktu, że sama procedura jest inicjowana na podstawie uzasadnionego podejrzenia, mogą zajść okoliczności, w których tak niski próg dowodowy zostanie użyty w niewłaściwy sposób. Instytucje muszą bowiem móc szybko reagować, ponieważ zwłoka w sprawie prawdziwie przemocowej mogłaby doprowadzić do niebezpieczeństwa utraty zdrowia lub życia pokrzywdzonego. Skutkiem ubocznym takiego modelu jest jednak ryzyko nieprawdziwych zgłoszeń.

Dla osoby niesłusznie wskazanej pierwszym krokiem powinno być ustalenie, jakie dokładnie zarzuty zostały wobec niej wystosowane; na przykład jaki rodzaj przemocy i wobec kogo został jej zarzucony.

Następnie, bardzo ważne jest rzetelne przygotowanie materiału dowodowego bogatego w wiadomości, nagrania, zaświadczenia lekarskie, potwierdzenia przelewów czy zeznania świadków. Warto być czujnym na dokumenty, które by ukazały, że zgłoszenie pojawiło się, na przykład, dopiero po złożeniu pozwu rozwodowego albo po sporze o kontakty.

Finalnie, zalecana jest ostrożność i rozwaga podczas spotkania z grupą diagnostyczno-pomocową. Niewskazane jest składanie chaotycznych i emocjonalnych wyjaśnień; lepiej w sposób spokojny przedstawić swoją wersję wydarzeń oraz zebrane dowody, które ją wspierają, i unikać sformułowań, które mogą zostać odebrane za agresywne lub obraźliwe dla drugiej strony.

Na marginesie należy dodać, że jeżeli zgłoszenie było świadomie fałszywe i doprowadziło do postępowania karnego, to w grę może wchodzić odpowiedzialność za fałszywe oskarżenie. Będzie to jednak miało miejsce tylko w wypadku, gdyby było ono obiektywnie nieprawdziwe, a nie na przykład subiektywnie rozbieżne.

Niebieska Karta a art.207 KK

Choć Niebieska Karta jako procedura nie jest równoznaczna z postawieniem zarzutów, to niewątpliwie często pojawiają się przy niej czyny z art. 207 KK, czyli znęcanie się fizyczne lub psychiczne. Może ono polegać na poniżaniu, zastraszaniu, izolowaniu, kontrolowaniu, wyzywaniu, grożeniu, niszczeniu poczucia bezpieczeństwa, odbieraniu pieniędzy albo stałym psychicznym dręczeniu. W podstawowym typie art. 207 § 1 k.k. grozi karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Sama procedura może dostarczać, jak wyżej wspomniano, sporo materiału dowodowego, dlatego z perspektywy osoby pokrzywdzonej warto zachowywać jak największą dokładność podawanych informacji, a z perspektywy osoby podejrzewanej- warto być ostrożnym i spójnym w swoich zeznaniach.

Co zrobić po założeniu Niebieskiej Karty?

W sytuacji osoby pokrzywdzonej istotne jest podejmowanie odpowiednich działań interwencyjnych celem zapewnienia sobie (i jednocześnie ewentualnie małoletnim dzieciom) bezpieczeństwa. Ważne jest także zbieranie dokumentów, zapisywanie dat i ustalenie możliwych innych kroków szukania pomocy.

Jeżeli zaś wskazano Cię jako osobę stosującą przemoc, nie ignoruj takiego zgłoszenia i aktywnie zbieraj dowody oraz dokumentację, które potwierdzą Twoją wersję wydarzeń. Warto prowadzić tę sprawę priorytetowo od początku, jakby miało to być później materiałem dowodowym w postępowaniu.

Pomoc adwokata w sprawie Niebieskiej Karty

W sprawach dotyczących Niebieskiej Karty pomoc prawna polega przede wszystkim na uporządkowaniu sytuacji. Trzeba ustalić, czy mamy do czynienia z realną przemocą, konfliktem rodzinnym, sprawą rozwodową, ryzykiem zarzutów karnych, problemem alkoholowym, sporem o dzieci czy instrumentalnym zgłoszeniem.

Czasem potrzebna jest szybka reakcja ochronna. Czasem przygotowanie zawiadomienia o przestępstwie. Czasem wsparcie w sprawie rozwodowej. Czasem obrona osoby niesłusznie wskazanej jako sprawca przemocy. Czasem spokojne przygotowanie do spotkania z grupą diagnostyczno-pomocową.

Podczas konsultacji można przeanalizować dokumenty, ustalić ryzyka, przygotować listę dowodów i zdecydować, czy sprawa powinna iść w kierunku procedury pomocowej, postępowania karnego, sprawy rodzinnej albo obrony przed bezpodstawnymi zarzutami.

Artykuł Niebieska Karta. Procedura, konsekwencje, obrona pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.

Zatrzymanie przez policję w Gdańsku Gdyni albo Sopocie. Adwokat radzi co robić, gdy bliska osoba zostaje zatrzymana.

Telefon o trzeciej w nocy albo o szóstej rano. Ktoś z rodziny mówi: „został zatrzymany”. Innym razem to sam zatrzymany dzwoni z komisariatu, ma minutę i nie bardzo wie, co powiedzieć. Jeszcze częściej zdarza się jednak, że nikt nie dzwoni, a to Państwo po prostu zauważają, że bliska osoba nie wróciła do domu.

Prowadzę sprawy karne w Gdańsku, Gdyni, Sopocie i na terenie całej Polski. Wiem, jak wygląda zatrzymanie przez policję od strony praktycznej, nie tylko od strony przepisów. Sytuacja jest stresująca, ale da się w niej działać. W tym artykule wyjaśniam, co się dzieje po zatrzymaniu, jakie prawa ma osoba zatrzymana i co konkretnie może zrobić rodzina, by pomóc. Szczególnie wtedy, gdy pojawia się ryzyko tymczasowego aresztowania.

Artykuł jest skierowany przede wszystkim do osób chcących pomóc zatrzymanej osobie, do rodzin. Bo to właśnie Państwo najczęściej jako pierwsi szukają pomocy.

Zatrzymanie przez policję w Gdańsku. Jak to wygląda w praktyce?

Zatrzymanie przez policję to krótkotrwałe pozbawienie wolności. Nie jest to jeszcze tymczasowe aresztowanie, choć w języku potocznym te pojęcia bywają mylone. Zatrzymanie trwa maksymalnie 48 godzin, a jego celem jest umożliwienie organom ścigania przeprowadzenia pierwszych czynności: przesłuchania, postawienia zarzutów, ewentualnie wystąpienia z wnioskiem o areszt.

Zatrzymanie może nastąpić w domu, na ulicy, w pracy, na lotnisku. Często odbywa się wcześnie rano. Jest to działanie celowe, organy ścigania liczą na element zaskoczenia.

Na terenie Trójmiasta zatrzymań dokonuje najczęściej Komenda Miejska Policji w Gdańsku, Komenda Miejska Policji w Gdyni, Komenda Miejska Policji w Sopocie, a w poważniejszych sprawach CBŚP Zarząd w Gdańsku lub funkcjonariusze na zlecenie  jednej z Prokuratur w Gdańsku. Najczęstsze przyczyny zatrzymań z jakimi mam do czynienia w swojej praktyce zawodowej w Trójmieście to sprawy narkotykowe (szczególnie w okolicach portowych, na Przymorzu, Wrzeszczu), jazda pod wpływem alkoholu (weekendy, Sopot, Gdynia), przemoc domowa oraz przestępstwa gospodarcze.

Prawa osoby zatrzymanej

Osoba zatrzymana przez policję ma prawa, które przysługują jej od pierwszej chwili. Warto je znać, nawet jeśli to nie Państwo zostali zatrzymani, lecz ktoś bliski.

• Przede wszystkim zatrzymany ma prawo zażądać kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym i bezpośredniej rozmowy z nim. Policja ma obowiązek to umożliwić. To prawo, z którego warto skorzystać zanim padnie choćby jedno słowo w trakcie przesłuchania.
• Zatrzymany nie musi też odpowiadać na żadne pytania. Prawo do milczenia przysługuje bezwarunkowo. Odmowa składania wyjaśnień nie oznacza przyznania się do winy i nie może być wykorzystana na niekorzyść podejrzanego. Mimo to zdarza się, że zatrzymani, zestresowani i zdezorientowani, zaczynają mówić zanim skonsultują się z adwokatem. Takie wyjaśnienia mogą im potem bardzo zaszkodzić.
• Funkcjonariusze muszą poinformować zatrzymanego o przyczynach zatrzymania. Na żądanie zatrzymanego policja powinna też poinformować wskazaną przez niego osobę bliską o fakcie zatrzymania. W praktyce bywa z tym różnie, dlatego tak ważne jest, by rodzina ze swojej strony niezwłocznie podjęła działania.

I jeszcze jedno: jeśli w ciągu 48 godzin od momentu zatrzymania osoba nie zostanie przekazana do dyspozycji sądu z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie, musi zostać natychmiast zwolniona.

Co się dzieje po zatrzymaniu? Oś czasu

Sam moment zatrzymania to godzina zero. Policja zatrzymuje osobę podejrzaną, sporządza protokół, pouczenie o prawach. Zatrzymany już wtedy może zażądać kontaktu z adwokatem.

W ciągu pierwszych godzin następuje zazwyczaj postawienie zarzutów i pierwsze przesłuchanie w charakterze podejrzanego. To moment krytyczny. Wyjaśnienia złożone na tym etapie będą miały wpływ na całe dalsze postępowanie i nie da się ich później „odwołać”. Z doświadczenia wiem, że obecność adwokata na pierwszym przesłuchaniu pozwala uniknąć błędów, które potrafią zaważyć na dalszym losie sprawy.

W ciągu 48 godzin prokurator musi podjąć decyzję: albo zwalnia zatrzymanego, albo występuje do sądu z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania.

Jeśli złoży wniosek, sąd ma kolejne 24 godziny na jego rozpatrzenie. W Gdańsku posiedzenia aresztowe odbywają się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe lub Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ. Jeśli sąd nie wyda postanowienia w ciągu tych 24 godzin, zatrzymanego należy zwolnić.

Sąd może zastosować tymczasowe aresztowanie na okres do 3 miesięcy. Może też odmówić i zastosować łagodniejszy środek zapobiegawczy, o czym szerzej piszę w dalszej części artykułu. Na postanowienie o tymczasowym aresztowaniu przysługuje zażalenie.

Bliska osoba zatrzymana w Gdańsku. Co może zrobić rodzina?

To jest pytanie, które słyszę najczęściej. Dzwoni żona, mąż, matka, ojciec, partner i pyta: „co ja teraz mogę zrobić?”. Postaram się odpowiedzieć konkretnie.

Zachować spokój i zebrać informacje

Wiem, że to łatwiej powiedzieć niż zrobić. Ale panika nie pomoże. Trzeba ustalić podstawowe fakty: kiedy nastąpiło zatrzymanie, w jakiej jednostce policji przebywa zatrzymany (jeśli to wiadomo), czy ktoś z policji się kontaktował. Im więcej informacji zbierze rodzina, tym szybciej adwokat będzie mógł działać.

Jak najszybciej skontaktować się z adwokatem

To najważniejsze. Nie warto czekać na „rozwój sytuacji”. Każda godzina ma znaczenie, szczególnie w pierwszych 48 godzinach od zatrzymania. Adwokat jest jedyną osobą, która może skontaktować się z zatrzymanym, poznać treść zarzutów, doradzić mu przed przesłuchaniem i uczestniczyć w posiedzeniu aresztowym.

Ważna rzecz, o której wiele osób nie wie: adwokata dla osoby zatrzymanej może ustanowić każdy. Nie musi to być osoba spokrewniona z podejrzanym (art. 83 § 1 Kodeksu postępowania karnego). Może to zrobić partner, przyjaciółka, sąsiad, pracodawca. Nie jest potrzebne pełnomocnictwo ani upoważnienie na piśmie. Wystarczy kontakt telefoniczny z kancelarią.

W sprawach nagłych związanych z zatrzymaniem przez policję i tymczasowym aresztowaniem w Gdańsku, Gdyni i Sopocie i okolicach nasza kancelaria jest dostępna całodobowo pod numerem +48 579 669 997.

Nie próbować kontaktować się z zatrzymanym na własną rękę

Rodzina nie ma możliwości odwiedzenia osoby zatrzymanej na komisariacie. Nie ma też prawa do informacji o przebiegu postępowania. To adwokat jest łącznikiem między zatrzymanym a światem zewnętrznym. Próby dzwonienia do jednostki policji z pytaniami rzadko przynoszą efekt, funkcjonariusze nie mają obowiązku informowania rodziny o szczegółach sprawy.

Przygotować informacje dla adwokata

Przed rozmową z adwokatem warto zebrać: dane osobowe zatrzymanego (imię, nazwisko, PESEL, adres zameldowania), to, co wiadomo o okolicznościach zatrzymania, dane kontaktowe osoby bliskiej, a także informacje o stanie zdrowia zatrzymanego, jeśli są istotne. Chodzi np. o przyjmowane leki czy choroby przewlekłe. To może mieć znaczenie na posiedzeniu aresztowym.

Przygotować się na posiedzenie aresztowe

Jeśli prokurator zdecyduje o wystąpieniu z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie, zostanie wyznaczone posiedzenie aresztowe. Rodzina nie ma na nie wstępu, to posiedzenie niejawne. Adwokat jest jedyną osobą oprócz prokuratora i sądu, która bierze w nim udział po stronie podejrzanego. Dlatego tak ważne jest, by był ustanowiony odpowiednio wcześnie.

Dlaczego adwokat jest potrzebny od pierwszych godzin?

Statystyki są nieubłagane. Polskie sądy uwzględniają około 90% wniosków prokuratury o tymczasowe aresztowanie. Ale nie oznacza to, że obrona jest bezcelowa. Te 10%, w których sąd nie zastosował aresztu, to często sprawy, w których aktywnie działał obrońca.

Co konkretnie robi adwokat w sprawie aresztowej? Przede wszystkim kontaktuje się z zatrzymanym jeszcze przed przesłuchaniem. Wyjaśnia mu sytuację, omawia strategię: czy lepiej złożyć wyjaśnienia, czy odmówić. Ta decyzja ma ogromne konsekwencje i nie powinna być podejmowana pod wpływem stresu, bez konsultacji z kimkolwiek.

Adwokat uczestniczy też w samym przesłuchaniu. Pilnuje, by przebiegało zgodnie z prawem. Reaguje, gdy pytania wykraczają poza zakres zarzutów.

Na posiedzeniu aresztowym przedstawia sądowi argumenty przeciwko aresztowi. Wskazuje na okoliczności, które przemawiają za zastosowaniem łagodniejszego środka: stałe miejsce zamieszkania, pracę, brak karalności, zobowiązania rodzinne, stan zdrowia. Jeśli areszt mimo wszystko zostanie zastosowany, składa zażalenie lub wniosek o uchylenie aresztu i przygotowuje strategię dalszej obrony.

Jest jeszcze jeden aspekt, o którym warto powiedzieć. Adwokat jest łącznikiem rodziny z zatrzymanym. Gdy ktoś trafia do aresztu, rodzina zostaje praktycznie odcięta od informacji. Adwokat to jedyna osoba, która może tę barierę przekroczyć, bo ma prawo do nieograniczonego kontaktu z osobą pozbawioną wolności.

Jak wygląda posiedzenie aresztowe w Gdańsku?

Posiedzenie aresztowe to moment, w którym sąd decyduje, czy osoba podejrzana trafi do aresztu, czy pozostanie na wolności. W Gdańsku odbywa się najczęściej przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe przy ul. Nowe Ogrody 30/34 lub Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ przy ul. Piekarniczej 10.

Na posiedzeniu obecni są sędzia, prokurator, podejrzany i obrońca (jeśli został ustanowiony). Prokurator przedstawia dowody i argumenty przemawiające za aresztem, następnie głos zabiera obrońca, a potem podejrzany ma możliwość wypowiedzenia się.

Sąd bierze pod uwagę przesłanki szczególne tymczasowego aresztowania: obawę ucieczki lub ukrywania się podejrzanego, obawę matactwa (wpływania na świadków, niszczenia dowodów), grożącą surową karę (powyżej 8 lat pozbawienia wolności) oraz obawę, że podejrzany popełni kolejne przestępstwo.

Ciężko jest oczekiwać od podejrzanego, by ten znajdując się w tak ekstremalnej sytuacji, był w stanie skutecznie bronić się w pojedynkę. Zadaniem adwokata jest wskazanie sądowi argumentów za tym, by sięgnął po środki nieizolacyjne: poręczenie majątkowe, dozór policji, zakaz opuszczania kraju. W mojej praktyce wielokrotnie udawało się przekonać sąd do niezastosowania aresztu właśnie dzięki odpowiedniemu przygotowaniu do posiedzenia.

Co dalej, gdy sąd zastosuje tymczasowe aresztowanie?

Nawet jeśli sąd zdecyduje o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, sprawa się nie kończy. Podejrzanemu i jego obrońcy przysługuje zażalenie, które należy złożyć w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia. Zażalenie rozpoznaje sąd wyższej instancji. W przypadku postanowień wydanych przez sądy rejonowe w Gdańsku będzie to Sąd Okręgowy w Gdańsku.

Niezależnie od zażalenia, wniosek o uchylenie tymczasowego aresztowania można złożyć w każdym czasie. Nie trzeba czekać na upływ jakiegoś terminu. Jeśli zmieniły się okoliczności sprawy, np. zakończono przesłuchania świadków, podejrzany podjął współpracę z organami ścigania czy zmienił się materiał dowodowy, jest to podstawa do wnioskowania o zmianę środka zapobiegawczego.

Alternatywy, o które adwokat może wnioskować, to poręczenie majątkowe (czyli kaucja, wpłacana na rachunek sądu kwota pieniężna), dozór policyjny (obowiązek meldowania się na komisariacie), zakaz opuszczania kraju z ewentualnym zabezpieczeniem paszportu, a także poręczenie osoby godnej zaufania lub poręczenie społeczne.

Szerzej o procedurze zażalenia i uchylenia aresztu piszę w artykule Tymczasowe aresztowanie i co dalej?

Najczęstsze błędy popełniane przez rodziny po zatrzymaniu

W swojej praktyce widzę powtarzające się błędy, które mogą pogorszyć sytuację zatrzymanego. Wymieniam je, bo naprawdę łatwo ich uniknąć.

Najpoważniejszy to zwlekanie z kontaktem z adwokatem. Rodziny często czekają „do rana”, „do poniedziałku”, „aż się wyjaśni”. Tymczasem najważniejsze czynności procesowe, przesłuchanie, postawienie zarzutów, decyzja prokuratora o wniosku o areszt, odbywają się w ciągu pierwszych kilkunastu godzin. Każda godzina opóźnienia zmniejsza pole manewru.

Drugim jest składanie wyjaśnień bez adwokata. To błąd popełniany przez samych zatrzymanych, ale rodzina może mu zapobiec, ustanawiając obrońcę zanim dojdzie do przesłuchania. Wyjaśnienia złożone bez konsultacji z adwokatem potrafią zamknąć drogę do skutecznej obrony.

Bywa też, że rodziny tracą czas na szukanie kogoś, kto „zna kogoś w prokuraturze” albo „załatwi sprawę”. W rzeczywistości jedyną skuteczną pomocą jest szybkie ustanowienie obrońcy, który podejmie konkretne działania procesowe.

No i na koniec: podpisywanie dokumentów bez zrozumienia ich treści. Jeśli Państwo otrzymają jakiekolwiek pismo z sądu lub prokuratury, skonsultujcie je z adwokatem przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji.

Kiedy tymczasowe aresztowanie jest szczególnie prawdopodobne?

Nie w każdej sprawie prokurator wnioskuje o areszt. Ryzyko jest wyższe w określonych sytuacjach i dobrze o tym wiedzieć, żeby ocenić, jak pilna jest potrzeba kontaktu z adwokatem.

Tymczasowe aresztowanie jest najbardziej prawdopodobne, gdy zarzut dotyczy przestępstwa zagrożonego karą co najmniej 8 lat pozbawienia wolności. Dotyczy to np. handlu narkotykami w znacznych ilościach, rozboju, oszustwa na dużą skalę czy poważnych przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu.

Ryzyko wzrasta, gdy podejrzany nie ma stałego miejsca zamieszkania w Polsce (dotyczy to szczególnie obcokrajowców), gdy istnieje obawa wpływania na świadków, gdy podejrzany był wcześniej karany albo gdy toczy się wobec niego inne postępowanie karne.

Warto też wiedzieć, że w pewnych sytuacjach tymczasowe aresztowanie nie powinno być stosowane. Chodzi o przypadki, gdy zagrażałoby życiu lub zdrowiu podejrzanego, gdy pociągnęłoby wyjątkowo ciężkie skutki dla jego rodziny (np. samotna matka małych dzieci) lub gdy zarzucane przestępstwo jest zagrożone karą nieprzekraczającą jednego roku pozbawienia wolności. Te okoliczności adwokat podnosi na posiedzeniu aresztowym.

Areszt Śledczy w Gdańsku. Informacje praktyczne

Jeśli sąd zdecyduje o zastosowaniu tymczasowego aresztowania, podejrzany trafia do Aresztu Śledczego w Gdańsku przy ul. Kurkowej 12. Kontakt z aresztem rządzi się swoimi zasadami i warto je znać.

Środki pieniężne dla osadzonego można przesłać na rachunek bankowy Aresztu Śledczego. Aktualne dane do przelewu dostępne są na stronie Służby Więziennej. W tytule przelewu należy podać imię, nazwisko i imię ojca osadzonego. Paczkę żywnościową można zamówić za pośrednictwem kantyny aresztu. Nie da się przesyłać paczek pocztą ani przynosić ich osobiście.

Widzenie z osobą tymczasowo aresztowaną wymaga zgody organu, do którego dyspozycji pozostaje aresztowany. W postępowaniu przygotowawczym jest to prokurator, a w postępowaniu sądowym sąd. Adwokat może pomóc w szybszym uzyskaniu takiej zgody. Widzenia odbywają się w wyznaczonych terminach i pod nadzorem funkcjonariuszy.

Z aresztowanym można korespondować listownie, ale korespondencja podlega cenzurze. Listy docierają z opóźnieniem, nierzadko kilkutygodniowym. Rozmowy telefoniczne z rodziną też wymagają zgody prokuratora lub sądu i odbywają się na kontrolowanych numerach. Jedyną osobą mającą nieograniczony dostęp do aresztowanego jest jego obrońca.

Zatrzymanie i areszt w Gdyni, Sopocie i okolicach

Prowadzę sprawy aresztowe nie tylko w Gdańsku, ale na terenie całego Trójmiasta i Pomorza. Osoby zatrzymane w Gdyni są najczęściej doprowadzane do Komendy Miejskiej Policji w Gdyni lub do Prokuratury Rejonowej w Gdyni. Posiedzenia aresztowe w sprawach gdyńskich odbywają się przed Sądem Rejonowym w Gdyni przy ul. Jana z Kolna 55.

Obsługuję również klientów z Sopotu, Rumi, Wejherowa, Tczewa, Pruszcza Gdańskiego, Malborka i innych miejscowości regionu. Znajomość specyfiki lokalnych sądów i prokuratur pozwala mi działać szybko, a w sprawach aresztowych szybkość jest naprawdę kluczowa.

Ile kosztuje pomoc adwokata w sprawie aresztowej?

Rozumiem, że kwestia kosztów pojawia się natychmiast. Nie istnieje jeden uniwersalny cennik, koszt obrony zależy od złożoności sprawy, ilości zarzutów, etapu postępowania i zakresu czynności. Mogę jednak powiedzieć tyle: w sprawach aresztowych najważniejsza jest szybkość reakcji. Szczegóły wynagrodzenia omawiam z rodziną telefonicznie przy pierwszym kontakcie. Nie trzeba przyjeżdżać do kancelarii, by zlecić obronę. W trybie pilnym wystarczy telefon.

W sprawach pilnych związanych z zatrzymaniem przez policję w Gdańsku i na terenie Trójmiasta jestem dostępny pod numerem +48 579 669 997, całodobowo.

Najczęściej zadawane pytania

Ile trwa tymczasowe aresztowanie?

Początkowo sąd stosuje tymczasowe aresztowanie na okres do 3 miesięcy. Może jednak zostać przedłużone na kolejne okresy, w postępowaniu przygotowawczym łącznie do 12 miesięcy, a w szczególnych przypadkach nawet dłużej. Sztywnego maksymalnego limitu nie ma. Dlatego tak ważne jest aktywne działanie adwokata zmierzające do jak najszybszego uchylenia aresztu.

Czy rodzina może ustanowić adwokata dla osoby zatrzymanej?

Tak. Zgodnie z art. 83 § 1 Kodeksu postępowania karnego obrońcę dla osoby pozbawionej wolności może ustanowić każdy, nie tylko ktoś spokrewniony z podejrzanym. Może to być partner, kolega, sąsiad czy pracodawca. O ustanowieniu obrońcy zawiadamia się niezwłocznie podejrzanego.

Jak przebiega posiedzenie aresztowe?

Posiedzenie aresztowe odbywa się przed sądem rejonowym. Obecni są sędzia, prokurator, podejrzany i jego obrońca (jeśli został ustanowiony). Prokurator przedstawia argumenty za aresztem, następnie głos zabiera obrońca i podejrzany. Sąd wydaje postanowienie: albo stosuje tymczasowe aresztowanie, albo inny środek zapobiegawczy, albo oddala wniosek prokuratora. Rodzina nie ma wstępu na to posiedzenie.

Co robić, gdy bliska osoba zostanie zatrzymana w Gdańsku?

Jak najszybciej skontaktować się z adwokatem specjalizującym się w sprawach karnych. Adwokat ustali miejsce pobytu zatrzymanego, skontaktuje się z nim, doradzi mu przed przesłuchaniem i będzie go reprezentował na posiedzeniu aresztowym. W sprawach pilnych nie trzeba czekać do godzin pracy kancelarii.

Czy mogę odmówić składania wyjaśnień na policji?

Tak, to jedno z podstawowych praw podejrzanego. Odmowa składania wyjaśnień nie może być wykorzystana na niekorzyść podejrzanego. Przed podjęciem decyzji, czy składać wyjaśnienia i w jakim zakresie, warto skonsultować się z adwokatem. Raz złożonych wyjaśnień nie da się cofnąć.

Czy od tymczasowego aresztowania można się odwołać?

Tak. Na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania przysługuje zażalenie, które należy złożyć w terminie 7 dni. Poza tym w każdym momencie można złożyć wniosek o uchylenie tymczasowego aresztowania lub zamianę go na łagodniejszy środek zabezpieczający.

Jak skontaktować się z osobą w Areszcie Śledczym w Gdańsku?

Kontakt z osobą tymczasowo aresztowaną jest mocno ograniczony. Widzenia i rozmowy telefoniczne wymagają zgody prokuratora lub sądu. Korespondencja listowna jest możliwa, ale podlega cenzurze i dociera z dużym opóźnieniem. Jedyną osobą mającą nieograniczony dostęp do aresztowanego jest jego obrońca.

Ile kosztuje adwokat w sprawie aresztowej?

To zależy od zakresu czynności i złożoności sprawy. Zazwyczaj obejmuje kontakt z zatrzymanym, udział w przesłuchaniu, reprezentację na posiedzeniu aresztowym i sporządzenie zażalenia. Szczegóły wynagrodzenia omawiam telefonicznie przy pierwszym kontakcie. W sprawach pilnych priorytetem jest szybkie podjęcie obrony, kwestie finansowe ustalamy równolegle.

adw. Dawid Suszyński
Kancelaria Adwokacka
ul. ks. Jerzego Popiełuszki 2/136, 80-864 Gdańsk
tel. +48 579 669 997
kancelaria@suszynski.com.pl

W sprawach pilnych związanych z zatrzymaniem i tymczasowym aresztowaniem kontakt całodobowy.

Artykuł Zatrzymanie przez policję w Gdańsku Gdyni albo Sopocie. Adwokat radzi co robić pochodzi z serwisu Adwokat Gdańsk, Prawnik - Kancelaria Adwokacka Dawid Suszyński.