[27.03.2026] Emerytury stażowe – najnowsze informacje 2026
[27.03.2026] Emerytury stażowe – najnowsze informacje 2026
Emerytury stażowe 2026 — od kiedy wejdą w życie, warunki i ile wyniosą
W mojej kancelarii w Gdańsku temat emerytur stażowych pojawia się od kilku lat, a w 2026 roku pytania klientów stały się jeszcze częstsze. Wielu z nich myli dwie różne rzeczy: ustawę stażową, która obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku i dotyczy uprawnień pracowniczych, z emeryturą stażową, która wciąż pozostaje projektem. W tym artykule wyjaśniam aktualny stan prac legislacyjnych (marzec 2026), porównuję oba projekty ustaw, omawiam warunki i wskazuję pułapki, o których rzadko się pisze. Stan prawny na 27 marca 2026 roku.
Czy emerytury stażowe obowiązują w 2026 roku?
Nie. Na dzień 27 marca 2026 roku emerytury stażowe nie obowiązują w Polsce. W powszechnym systemie emerytalnym prawo do emerytury nabywa się po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Nie trzeba przy tym wykazywać żadnego minimalnego stażu pracy, choć długość okresu składkowego wpływa na wysokość świadczenia i prawo do emerytury minimalnej.
W Sejmie znajdują się dwa projekty ustaw, które zakładają wprowadzenie emerytur stażowych. Oba przeszły pierwsze czytanie w lutym 2024 roku i zostały skierowane do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej popiera ich wprowadzenie, ale Ministerstwo Finansów szacuje koszty na niemal 24 mld zł w pierwszym roku obowiązywania (wnioskodawcy podają niższe szacunki: 8–13 mld zł rocznie). Te rozbieżności sprawiają, że termin uchwalenia ustawy pozostaje niepewny.
Dwa projekty ustaw o emeryturach stażowych — porównanie
Projekt obywatelski NSZZ Solidarność — druk sejmowy nr 27
Emerytura stażowa przysługuje kobietom po 35 latach i mężczyznom po 40 latach okresu składkowego i nieskładkowego. Warunek dodatkowy: zgromadzony kapitał musi wystarczyć na świadczenie w wysokości co najmniej emerytury minimalnej (od 1 marca 2026 r.: 1 978,49 zł brutto). Projekt dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Wyklucza osoby mające przyznaną rentę z tytułu niezdolności do pracy. Brak warunku dotyczącego OFE.
Projekt poselski Lewicy — druk sejmowy nr 187
Identyczne progi stażowe: 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn. Różni się warunkiem dodatkowym: do emerytury stażowej uprawnia wyłącznie osoba, która nie przystąpiła do OFE albo złożyła wniosek o przekazanie zgromadzonych tam środków na dochody budżetu państwa. Osoby, które mają środki w OFE i nie chcą z nich rezygnować, nie skorzystają z tego projektu.
W praktyce przy obu projektach kobieta, która zaczęła pracę w wieku 18 lat i nieprzerwanie odprowadzała składki, mogłaby przejść na emeryturę stażową w wieku 53 lat. Mężczyzna w analogicznej sytuacji — w wieku 58 lat. Oba projekty zakładają, że emerytura stażowa byłaby uprawnieniem, a nie obowiązkiem — osoba spełniająca warunki może zdecydować się na dalszą pracę.
Kiedy emerytury stażowe wejdą w życie?
Na dzień publikacji nie sposób podać pewnej daty. Projekty przeszły dopiero pierwsze czytanie i utknęły w komisji sejmowej. Przed nimi pozostaje drugie i trzecie czytanie, głosowanie w Sejmie, obrady Senatu i podpis Prezydenta. ZUS potrzebuje co najmniej 12 miesięcy na dostosowanie systemów informatycznych po podpisaniu ustawy. Oznacza to, że nawet gdyby ustawa została uchwalona latem 2026 roku, realny start świadczeń nastąpiłby najwcześniej 1 stycznia 2027 roku.
Warunki emerytury stażowej — kto będzie mógł skorzystać?
Niezależnie od tego, który projekt zostanie uchwalony, warunki obejmą trzy elementy. Pierwszym jest wymagany staż ubezpieczeniowy — suma okresów składkowych i nieskładkowych w ZUS. Praca „na czarno” nie jest wliczana, a okresy nieskładkowe mogą stanowić maksymalnie jedną trzecią okresów składkowych. Drugim jest minimalny kapitał na koncie ZUS — zgromadzone składki muszą wystarczyć na świadczenie w wysokości co najmniej 1 978,49 zł brutto. Dla osób, które przez wiele lat zarabiały najniższą krajową, może to być bariera trudna do pokonania nawet przy 40-letnim stażu. Trzecim jest data urodzenia — oba projekty dotyczą wyłącznie osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.
Co wlicza się do stażu emerytalnego?
Okresy składkowe (wliczają się w pełni)
- Zatrudnienie na umowie o pracę
- Praca na umowie zleceniu (gdy odprowadzano składki emerytalne)
- Prowadzenie działalności gospodarczej
- Służba wojskowa
- Pobieranie zasiłku macierzyńskiego
Okresy nieskładkowe (max ⅓ okresów składkowych)
- Urlop wychowawczy
- Pobieranie zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego
- Studia wyższe (do 8 lat)
- Pobieranie zasiłku dla bezrobotnych
Ile wyniesie emerytura stażowa?
Emerytura stażowa będzie obliczana na tych samych zasadach co emerytura powszechna: zgromadzony kapitał dzieli się przez średnią dalszą długość trwania życia wyrażoną w miesiącach, publikowaną co roku przez GUS. Różnica polega na tym, że przy wcześniejszym przejściu na emeryturę kapitał jest mniejszy (mniej lat składkowych), a dzielnik większy (dłuższa prognozowana długość życia). Eksperci szacują, że emerytura stażowa może być niższa o 20–30% od emerytury, którą ta sama osoba otrzymałaby czekając do ustawowego wieku emerytalnego.
Przykład: mężczyzna z 40-letnim stażem, który zarabiał przez całą karierę średnią krajową, przechodzi na emeryturę stażową w wieku 58 lat zamiast czekać do 65. Traci 7 lat dodatkowych składek, a jego kapitał dzieli się przez większą liczbę miesięcy. Różnica w wysokości świadczenia może wynosić kilkaset złotych miesięcznie.
Emerytura stażowa raz przyznana ustala wysokość świadczenia na podstawie kapitału zgromadzonego w momencie złożenia wniosku. Osoba, która przejdzie na emeryturę stażową w wieku 58 lat, nie będzie miała prawa do ponownego przeliczenia świadczenia według korzystniejszych tablic w wieku 65 lat — chyba że wróci do pracy i będzie dalej odprowadzać składki.
Ustawa stażowa 2026 a emerytura stażowa — to nie to samo
Kluczowa różnica, którą wielu klientów pomija: Ustawa stażowa obowiązująca od 1 stycznia 2026 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1423) dotyczy uprawnień pracowniczych — urlopu wypoczynkowego, dodatków stażowych i nagród jubileuszowych. Pozwala doliczać do stażu pracy okresy prowadzenia działalności gospodarczej, pracy na zleceniu i inne okresy, za które opłacono składki. Nie ma jednak żadnego wpływu na prawo do emerytury ani na jej wysokość. Staż emerytalny był już wcześniej ustalany z uwzględnieniem tych samych okresów.
Emerytura stażowa a pomostowa a powszechna — czym się różnią?
Stażowa (projekt)
- Nie obowiązuje — projekt ustawy
- Dla wszystkich ubezpieczonych w ZUS
- 35 lat (K) / 40 lat (M) stażu
- Brak wymogu wieku
- Może być o 20–30% niższa niż powszechna
Pomostowa
- Obowiązuje od 2009 roku
- Tylko określone zawody w szczególnych warunkach
- Odrębne kryteria wiekowe i stażowe
- Lista zawodów określona ustawą
- Może być niższa od powszechnej
Powszechna
- Obowiązuje
- Dla wszystkich po osiągnięciu wieku
- 60 lat (K) / 65 lat (M)
- Brak wymaganego minimalnego stażu
- Gwarantowana emerytura minimalna przy stażu 20/25 lat
Pułapki emerytury stażowej — o czym rzadko się pisze
Wcześniejsze przejście na emeryturę stażową wiąże się z kilkoma ryzykami, które nie są oczywiste na pierwszy rzut oka.
Niższe świadczenie. Emerytura stażowa może być o 20–30% niższa niż świadczenie, które ta sama osoba otrzymałaby czekając do powszechnego wieku emerytalnego.
Limity dorabiania. Osoby pobierające emeryturę stażową przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego podlegają ograniczeniom. Przychód powyżej 70% przeciętnego wynagrodzenia zmniejsza świadczenie, a powyżej 130% powoduje zawieszenie wypłaty.
Brak gwarancji emerytury minimalnej. Gwarantowana emerytura minimalna (1 978,49 zł brutto od marca 2026) przysługuje dopiero po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego i przy wymaganym stażu 20/25 lat. Osoba, która przeszła na emeryturę stażową wcześniej, może nie mieć prawa do dopłaty do minimum, jeśli jej kapitał jest za niski.
Warunek OFE (projekt Lewicy). W projekcie Lewicy (druk 187) warunkiem jest rezygnacja ze środków w OFE. Osoby posiadające środki w OFE, które nie chcą z nich rezygnować, nie skorzystają z tego projektu. Projekt Solidarności (druk 27) warunku OFE nie zawiera.
Co robić teraz — 4 kroki dla osób zbliżających się do stażu emerytalnego
Zweryfikuj staż w ZUS
ZUS wydaje zaświadczenia potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe na wniosek ubezpieczonego (formularz USP lub US-7 za okresy sprzed 1999 roku). Upewnij się, że wszystkie okresy zatrudnienia są poprawnie wykazane w systemie.
Sprawdź stan konta w ZUS
Na Platformie Usług Elektronicznych (PUE ZUS) możesz sprawdzić, czy zgromadzony kapitał wystarczy na emeryturę w wysokości co najmniej 1 978,49 zł brutto. Jeśli nie — kontynuowanie pracy poprawia prognozę.
Skonsultuj się z adwokatem
Jeżeli ZUS odmówi uznania określonych okresów za składkowe lub nieskładkowe, przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się w terminie miesiąca od decyzji. Postępowanie jest wolne od opłat sądowych.
Przelicz, czy opłaca się czekać
Każdy dodatkowy rok składek zwiększa kapitał i zmniejsza dzielnik. Strategia „pracuję jeszcze rok lub dwa” może podnieść emeryturę o kilka procent. Warto policzyć, zanim podejmie się decyzję — emerytura raz przyznana jest trudna do cofnięcia.
Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych (odwołania od decyzji ZUS dotyczących stażu, kapitału początkowego, wysokości świadczenia) trafiają do Sądu Okręgowego w Gdańsku, Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Obsługuję klientów z Gdańska, Gdyni, Sopotu i całego województwa pomorskiego. Konsultację można umówić również online.
Najczęściej zadawane pytania o emerytury stażowe
Czy emerytury stażowe obowiązują w 2026 roku?
Nie. Na marzec 2026 roku emerytury stażowe nie obowiązują. W Sejmie są dwa projekty ustaw (Solidarności i Lewicy), ale żaden nie został uchwalony. Obowiązuje powszechny wiek emerytalny: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Kiedy emerytury stażowe wejdą w życie?
Nie ma pewnej daty. Projekty są na etapie komisji sejmowej i uzgodnień międzyresortowych. ZUS potrzebuje co najmniej 12 miesięcy na dostosowanie systemów po podpisaniu ustawy. Realny start to najwcześniej 1 stycznia 2027 roku, a prawdopodobnie później.
Ile lat pracy trzeba mieć na emeryturę stażową?
Oba projekty procedowane w X Sejmie (Solidarności i Lewicy): 35 lat dla kobiet, 40 lat dla mężczyzn. Chodzi o sumę okresów składkowych i nieskładkowych wykazanych w ZUS. Projekt Lewicy zawiera dodatkowo warunek dotyczący OFE.
Ile wyniesie emerytura stażowa?
Obliczana jak emerytura powszechna: kapitał dzielony przez prognozowaną długość życia. Eksperci szacują, że może być o 20–30% niższa niż przy czekaniu do ustawowego wieku emerytalnego. Warunkiem minimalnym jest świadczenie nie niższe od emerytury minimalnej (1 978,49 zł brutto od marca 2026).
Czy ustawa stażowa 2026 daje prawo do emerytury stażowej?
Nie. Ustawa stażowa obowiązująca od 1 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1423) dotyczy uprawnień pracowniczych (urlop, dodatki stażowe, nagrody jubileuszowe). Pozwala doliczać zlecenia i działalność do stażu pracy, ale nie ma wpływu na prawo do emerytury ani na jej wysokość.
Czy mogę pracować na emeryturze stażowej?
Tak, ale z ograniczeniami. Projekty zakładają limity dorabiania przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Przychód powyżej 70% przeciętnego wynagrodzenia zmniejsza świadczenie, a powyżej 130% powoduje zawieszenie wypłaty.
Czym różni się emerytura stażowa od pomostowej?
Emerytura pomostowa dotyczy konkretnych zawodów wykonywanych w szczególnych warunkach (lista ustawowa) i obowiązuje od 2009 roku. Emerytura stażowa byłaby dostępna dla wszystkich ubezpieczonych w ZUS po przepracowaniu 35/40 lat, niezależnie od zawodu. Na marzec 2026 r. pomostowa obowiązuje, a stażowa to projekt.
Czy urlop wychowawczy wlicza się do stażu emerytalnego?
Tak, urlop wychowawczy jest okresem nieskładkowym wliczanym do stażu emerytalnego. Jednak okresy nieskładkowe mogą stanowić maksymalnie jedną trzecią okresów składkowych. Przy 30 latach okresów składkowych można doliczyć maksymalnie 10 lat nieskładkowych.
Ile wynosi minimalna emerytura w 2026 roku?
Od 1 marca 2026 roku emerytura minimalna wynosi 1 978,49 zł brutto (ok. 1 800,43 zł netto). Przysługuje osobom, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny i mają staż: 20 lat kobiety, 25 lat mężczyźni. To jednocześnie próg minimalny dla emerytury stażowej w obu projektach.
Jak sprawdzić swój staż ubezpieczeniowy w ZUS?
Stan konta emerytalnego i historię okresów składkowych można sprawdzić na Platformie Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS). Można też złożyć wniosek o zaświadczenie (formularz USP lub US-7 za okresy sprzed 1999 r.). Jeśli ZUS nie uwzględni wszystkich okresów, przysługuje odwołanie do sądu.
Czy emerytura stażowa dotyczy nauczycieli?
Projekty emerytur stażowych dotyczą wszystkich ubezpieczonych w ZUS, w tym nauczycieli. Niezależnie od tego, od 1 września 2024 roku obowiązują odrębne przepisy o wcześniejszej emeryturze stażowej dla nauczycieli na podstawie znowelizowanej Karty Nauczyciela.
Czy adwokat może pomóc w sprawie emerytury stażowej?
Tak. Adwokat pomaga w sporach z ZUS dotyczących uznania okresów składkowych, obliczenia kapitału początkowego, odwołaniach od decyzji odmownych i reprezentacji przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. Konsultacja w kancelarii kosztuje 450 zł.
Podsumowanie
Emerytury stażowe w 2026 roku pozostają projektem legislacyjnym. Oba projekty ustaw (Solidarności i Lewicy) są na etapie prac komisji sejmowej i uzgodnień międzyresortowych. Nawet przy pomyślnym przebiegu prac, realne wejście przepisów w życie nastąpi najwcześniej 1 stycznia 2027 roku. Osoby rozważające wcześniejsze przejście na emeryturę powinny już teraz zweryfikować swój staż ubezpieczeniowy w ZUS, sprawdzić stan konta emerytalnego i rozważyć, czy niższe świadczenie będzie wystarczające. Jeżeli ZUS kwestionuje Państwa okresy składkowe lub odmawia przeliczenia emerytury, zapraszam na konsultację.
ul. ks. Jerzego Popiełuszki 2/136 (klatka „B”), 80-864 Gdańsk
tel. +48 579 669 997
e-mail: kancelaria@suszynski.com.pl
adwokat.suszynski.com.pl
Porozmawiajmy o Twojej sprawie
Opisz sytuację lub zadzwoń — odpowiadamy w ciągu 24 godzin. W sprawach pilnych/aresztowych obsługa 24h.