Cofnięcie darowizny. Adwokat w Gdańsku od spraw z art. 898 KC. Pomoc darczyńcy i obrona obdarowanego
Cofnięcie darowizny. Adwokat w Gdańsku od spraw z art. 898 KC. Pomoc darczyńcy i obrona obdarowanego
W skrócie — pięć najważniejszych informacji o cofnięciu darowizny
- Cofnięcie darowizny wykonanej możliwe z dwóch powodów: obdarowany dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności (art. 898 KC) albo darczyńca po wykonaniu darowizny popadł w niedostatek (art. 897 KC). Bez jednej z tych przesłanek darowizna jest wiążąca.
- Termin roczny na złożenie oświadczenia, kluczowy i bezwzględny. Rok liczy się nie od zawarcia umowy, ale od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o rażącej niewdzięczności. Przebaczenie wyłącza prawo do odwołania.
- Rygorystyczna forma: pisemne oświadczenie skierowane do obdarowanego. Jeżeli obdarowany dobrowolnie nie zwraca przedmiotu darowizny, konieczne jest postępowanie sądowe. Sprawy o cofnięcie darowizny nieruchomości w Gdańsku trafiają najczęściej do Sądu Okręgowego przy ul. Nowe Ogrody 30/34 ze względu na wartość przedmiotu sporu.
- Ile kosztuje cofnięcie darowizny w Gdańsku: opłata sądowa od pozwu wynosi 5 % wartości przedmiotu sporu (przy nieruchomości o wartości 500 000 zł jest to 25 000 zł), do tego wynagrodzenie adwokata ustalane indywidualnie.
- Prowadzimy sprawy po obu stronach sporu: darczyńców, którzy chcą odzyskać przekazany majątek, oraz obdarowanych, którym postawiono zarzut i grozi utrata nieruchomości. Fraza „odwołanie darowizny, jak się bronić” jest jedną z częstszych, z którymi przychodzą do nas klienci, i również w tym zakresie oferujemy pełne wsparcie.
Aktualny stan prawa — art. 896-898 Kodeksu cywilnego i orzecznictwo Sądu Najwyższego
Podstawą prawną cofnięcia darowizny są przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 896 KC (odwołanie darowizny niewykonanej z powodu zmiany sytuacji majątkowej darczyńcy), art. 897 KC (odwołanie darowizny wykonanej z powodu niedostatku darczyńcy) oraz art. 898 KC (odwołanie darowizny wykonanej z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego). Regulacja pozostaje stabilna od dziesięcioleci, a bogactwo praktyki tworzy przede wszystkim orzecznictwo Sądu Najwyższego, które doprecyzowuje pojęcie „rażącej niewdzięczności”, termin roczny na odwołanie, zakres obowiązku zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i n. KC). Nasza kancelaria śledzi na bieżąco linię orzeczniczą sądów pomorskich (Sąd Okręgowy w Gdańsku, Sąd Apelacyjny w Gdańsku) i wykorzystuje ją w każdej prowadzonej sprawie.
Trzy sytuacje, w których dzwonią do nas klienci
Ojciec przekazał aktem notarialnym mieszkanie na córkę, licząc na wsparcie w chorobie. Po dwóch latach córka zerwała kontakt, przestała odbierać telefony i uniemożliwia dostęp do dokumentów, a ojciec dowiaduje się o tym już przy okazji hospitalizacji.
Sytuacja druga: Klientka odziedziczyła po zmarłym mężu dom w Gdańsku-Oliwie, część zapisała aktem darowizny synowi, a teraz jego partnerka wprowadziła się do nieruchomości i klientka nie jest wpuszczana.
Sytuacja trzecia: Klient z Gdyni został obdarowany działką przez ciotkę pięć lat temu, teraz otrzymał pozew o cofnięcie darowizny z powołaniem na rażącą niewdzięczność, choć jego zdaniem konflikt zaczął się od nieporozumienia w sprawie opieki nad kuzynem.
Trzy różne sytuacje, trzy różne perspektywy. Poniżej wyjaśniamy, jak pomagamy w każdej z nich.
Kiedy do nas zadzwonić?
Jeżeli jesteś darczyńcą i chcesz cofnąć darowiznę, najczęściej z powodu rażącej niewdzięczności, nie zwlekaj. Termin roczny jest bezwzględny i liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się o zachowaniach uzasadniających odwołanie. Przygotujemy oświadczenie o odwołaniu darowizny, zabezpieczymy dowody na rażącą niewdzięczność (świadków, korespondencję, dokumentację medyczną), przygotujemy pozew i poprowadzimy sprawę przed Sądem Okręgowym w Gdańsku.
Jeżeli jesteś obdarowanym, dostałeś pozew o cofnięcie darowizny albo pisemne oświadczenie darczyńcy. Pierwsza rzecz to nie odpisywać w emocjach. Analizujemy zarzuty pod kątem realnych podstaw prawnych, wykazujemy zachowania darczyńcy stanowiące kontekst konfliktu, powołujemy się na orzecznictwo SN, które wielokrotnie ograniczało pojęcie rażącej niewdzięczności (o czym niżej). W praktyce znaczna część spraw o cofnięcie darowizny kończy się oddaleniem powództwa albo ugodą.
Jeżeli dopiero rozważasz darowiznę, na przykład mieszkania dla dziecka albo działki dla wnuka, konsultacja przed sporządzeniem aktu notarialnego pozwala zabezpieczyć się na wypadek późniejszych sporów. Do rozważenia są klauzule o odwołaniu na wypadek śmierci obdarowanego, służebność osobista mieszkania, warunki umowy dotyczące utrzymania kontaktu, opieki nad darczyńcą.
Konsultacja w kancelarii w Gdańsku kosztuje 450 zł za 60 minut. Możliwa stacjonarnie albo online. Podczas spotkania analizujemy dokumenty, oceniamy szanse na cofnięcie darowizny lub obronę przed cofnięciem, mówimy uczciwie, kiedy sprawa jest do wygrania, a kiedy koszt procesu przewyższa realny efekt.
Na czym polega i w jakich sytuacjach darczyńca może odwołać darowiznę?
Możliwości odwołania darowizny uzależnione są od tego, czy umowa została już wykonana, czy jeszcze nie. Darczyńca dążący do odwołania darowizny jest zobligowany do wykazania, że doszło do ziszczenia się ustawowych przesłanek. Aby doszło do skutecznego odwołania darowizny konieczne jest złożenie obdarowanemu oświadczenia na piśmie.
Darowizna niewykonana
Darowizna niewykonana to taka, w której darczyńca nie spełnił jeszcze swojego świadczenia, na przykład nie przeniósł własności darowanej rzeczy na obdarowanego. Zgodnie z art. 896 KC darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do usprawiedliwionych potrzeb, albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.
Odwołanie darowizny niewykonanej jest uprawnieniem osobistym darczyńcy, ponieważ związane jest z jego sytuacją osobistą powstałą po zawarciu umowy, lecz jeszcze przed jej wykonaniem. W przypadku śmierci darczyńcy to osobiste uprawnienie nie przechodzi na jego spadkobierców. Darczyńca nie może odwołać darowizny, jeśli znalazł się w niedostatku już przed zawarciem umowy. Zmiana sytuacji majątkowej darczyńcy stanowiąca przyczynę odwołania darowizny niewykonanej nie może wynikać z samego zawarcia umowy darowizny i związanego z nią uszczuplenia majątku przez przekazanie przedmiotu darowizny.
Darowizna wykonana
Zgodnie z art. 897 KC oraz art. 898 KC darczyńca może odwołać darowiznę już wykonaną, jeżeli po wykonaniu darowizny popadł w niedostatek albo obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.
W przypadku odwołania darowizny wskutek niedostatku obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak uwolnić się od tego obowiązku, zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia. O istnieniu niedostatku można mówić wtedy, gdy uprawniony nie ma możliwości zaspokojenia w całości lub w części swoich minimalnych, podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb własnymi siłami.
Od dnia odwołania darowizny wykonanej obdarowany jest zobowiązany do zwrotu przedmiotu darowizny zgodnie z przepisami o bezpodstawnym wzbogaceniu. Obdarowany jest zobowiązany do zwrotu przedmiotu darowizny w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jego wartości. Obowiązek zwrotu przedmiotu darowizny nie powstanie w wyniku jej odwołania, gdy obdarowany zużył lub utracił przedmiot świadczenia spełnionego przez darczyńcę w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbycie się korzyści lub jej zużycie nastąpiło po zdarzeniu, które uzasadniało odwołanie darowizny. Zgodnie z art. 898 § 2 zd. 2 w zw. z art. 409 KC gdy obdarowany wyzbył się korzyści uzyskanej w wyniku spełnienia świadczenia przez darczyńcę lub zużył ją po dniu, w którym miało miejsce zdarzenie uzasadniające odwołanie darowizny, jest zobowiązany do zwrotu korzyści w naturze lub zwrotu jej wartości niezależnie od tego, czy jest aktualnie wzbogacony.
Rażąca niewdzięczność jako podstawa cofnięcia darowizny
Rażąca niewdzięczność stanowi najczęstszą przesłankę odwołania darowizny już wykonanej. Pojęcie rażącej niewdzięczności jest klauzulą generalną i odnosi się przede wszystkim do sytuacji, w której obdarowany swoim postępowaniem narusza zasady współżycia społecznego, okazuje brak szacunku lub działa na szkodę darczyńcy. Przykłady takiego zachowania to popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy, pozbawienie go życia, spowodowanie poważnego uszczerbku na zdrowiu, rażące naruszenie obowiązków rodzinnych. Niewywiązanie się z warunku zawartego w umowie darowizny przez obdarowanego również może być uznane za rażącą niewdzięczność, jeśli towarzyszą temu dodatkowe okoliczności uzasadniające taką kwalifikację.
Zgodnie z przepisami, darczyńca ma rok na złożenie oświadczenia o odwołaniu darowizny od momentu, gdy dowiedział się o rażącej niewdzięczności. Ważne jest, że data zawarcia umowy darowizny nie ma znaczenia. Kluczowy jest moment, w którym darczyńca uzyskał wiedzę o niewłaściwym zachowaniu obdarowanego. Prawo do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności wygasa, jeśli darczyńca przebaczył obdarowanemu jego zachowanie. W naszej praktyce widzieliśmy sprawy, w których klienci przychodzili do kancelarii już po upływie terminu i mimo mocnych argumentów merytorycznych nie mogliśmy dochodzić cofnięcia, bo termin bezwzględny minął. Dlatego pierwsza rozmowa z adwokatem powinna nastąpić w tygodniach, a nie miesiącach.
Jak udowodnić rażącą niewdzięczność?
Dla oceny, czy w konkretnej sytuacji mamy do czynienia z niewdzięcznością relewantną w świetle art. 898 KC, istotne znaczenie powinno mieć nie tylko samo zachowanie obdarowanego, lecz także zachowanie darczyńcy po wykonaniu darowizny. Zachowanie darczyńcy może mieć istotne znaczenie dla stwierdzenia istnienia przesłanki „niewdzięczności”, w szczególności wtedy, gdy darczyńca prowokuje obdarowanego do określonych zachowań, które stanowią następnie faktyczną podstawę dla odwołania darowizny (tak: orzeczenie SN z 2.3.1948 r., Kr. C 42/48), albo wyraża na nie zgodę (tak orzeczenie SN z 10.2.1938 r., C II 2054/37, w którym stwierdzono, że nie uzasadnia odwołania darowizny cudzołóstwo popełniane przez obdarowanego za zgodą żony-darczyńcy). Przy dokonywaniu oceny, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z niewdzięcznością obdarowanego, nie można abstrahować od przyczyn konfliktu istniejącego między darczyńcą a obdarowanym (tak: wyrok SN z 28.10.1998 r., I CKN 471/97).
W praktyce, w sprawach o cofnięcie darowizny opieramy się przede wszystkim na zeznaniach świadków (członkowie rodziny, sąsiedzi, pracownicy służby zdrowia opiekujący się darczyńcą), dokumentacji medycznej, korespondencji (SMS, e-mail, listy), zapisach z monitoringu, wpisach w mediach społecznościowych. Kluczowe jest odtworzenie chronologii wydarzeń: co się zdarzyło, kiedy, z jakim skutkiem. W jednej ze spraw prowadzonych w naszej kancelarii dla klientki z Gdańska-Wrzeszcza kluczowym dowodem okazała się dokumentacja, która pokazywała, że obdarowany syn nie odwiedzał matki w szpitalu przez sześć tygodni po zawale, a jednocześnie zajmował się jej mieszkaniem w sposób sugerujący traktowanie go jak własne. Sąd Okręgowy w Gdańsku uwzględnił powództwo.
Cofnięcie darowizny nieruchomości i cofnięcie darowizny mieszkania
Sprawy o cofnięcie darowizny nieruchomości i cofnięcie darowizny mieszkania są w naszej praktyce w Gdańsku najczęstsze, bo darowizna nieruchomości jest najpopularniejszą formą przekazywania majątku w rodzinie. Rzadko chodzi o pieniądze albo ruchomości; najczęściej stawką jest mieszkanie w Gdańsku, dom pod Kartuzami, działka w powiecie wejherowskim.
Cofnięcie darowizny nieruchomości ma dwie warstwy proceduralne. Pierwsza to złożenie pisemnego oświadczenia o odwołaniu darowizny do obdarowanego. Sama treść oświadczenia nie przenosi jednak własności z powrotem na darczyńcę. Konieczne jest albo dobrowolne przeniesienie własności aktem notarialnym powrotnym, albo, gdy obdarowany odmawia, powództwo do sądu okręgowego o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu własności (art. 64 KC). Sąd wydaje wyrok, który zastępuje oświadczenie woli obdarowanego, i na podstawie tego wyroku dokonuje się wpisu w księdze wieczystej.
Cofnięcie darowizny u notariusza w formie dobrowolnej jest szybsze, tańsze i częściej możliwe niż myślą klienci. W wielu sprawach po pierwszym piśmie adwokata obdarowany zgadza się na powrotne przeniesienie własności, szczególnie gdy dokumentacja jasno wskazuje na rażącą niewdzięczność i strona jest świadoma, że sąd i tak orzeknie na korzyść darczyńcy.
Odwołanie darowizny — jak się bronić? Perspektywa obdarowanego
Nie każde pismo z żądaniem cofnięcia darowizny musi kończyć się utratą przedmiotu darowizny. W praktyce sądów pomorskich znaczna część powództw o cofnięcie darowizny jest oddalana, ponieważ przesłanka rażącej niewdzięczności jest bardzo restrykcyjnie interpretowana. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że rażąca niewdzięczność to więcej niż zwykły konflikt, brak wdzięczności, brak kontaktu czy nawet oschłość.
Kluczowe pola obrony obdarowanego:
Po pierwsze, zachowanie darczyńcy jako współprzyczyna konfliktu. Sądy oceniają całokształt relacji, nie tylko zachowania obdarowanego. Jeżeli darczyńca prowokował, wywierał presję, żądał zachowań wykraczających poza normalne relacje rodzinne albo sam zerwał kontakt, argument o rażącej niewdzięczności traci moc.
Po drugie, przebaczenie. Jeżeli po zdarzeniach, na które powołuje się darczyńca, doszło do pojednania: wspólnych świąt, spotkań, wymiany prezentów, dokumentowanej rozmowy, prawo do odwołania wygasa. Nawet nieformalne gesty przebaczenia mogą być podstawą oddalenia powództwa.
Po trzecie, upływ rocznego terminu. Termin liczony od dnia dowiedzenia się o rażącej niewdzięczności jest bezwzględny i niezawieszalny. Jeżeli w toku procesu wykażemy, że darczyńca wiedział o zdarzeniach ponad rok przed złożeniem oświadczenia, sprawa kończy się oddaleniem.
Po czwarte, kwalifikacja zdarzeń jako niedosięgających progu „rażącej” niewdzięczności. Orzecznictwo Sądu Najwyższego zawiera bogaty katalog zachowań, które NIE zostały uznane za rażącą niewdzięczność. Nie stanowią jej między innymi zachowania obdarowanego w stosunku do przedmiotu darowizny, które rozmijają się z wyobrażeniami darczyńcy (por. wyrok SN z 2.12.2005 r., II CK 265/05), zdrada małżeńska dokonana przez obdarowanego względem córki darczyńców (wyrok SN z 11.3.2003 r., V CKN 1829/00; wyrok SN z 28.3.2012 r., V CSK 179/11), związanie się z nową partnerką w ocenie darczyńców zbyt szybko po śmierci ich córki (wyrok SN z 15.5.2002 r., II CKN 808/00).
Po piąte, wyzbycie się korzyści przed dniem uzasadniającym odwołanie. Obowiązek zwrotu nie powstaje, gdy obdarowany zużył lub utracił przedmiot świadczenia zanim doszło do zdarzenia uzasadniającego odwołanie (art. 898 § 2 KC w zw. z art. 409 KC).
W jednej ze spraw prowadzonych przez naszą kancelarię dla obdarowanego z Sopotu doprowadziliśmy do oddalenia powództwa o cofnięcie darowizny mieszkania. Kluczowym argumentem było wykazanie, że darczyńca kilka miesięcy po zdarzeniach, na które się powoływał, uczestniczył we wspólnym rodzinnym wyjeździe z obdarowanym, co Sąd Okręgowy uznał za dorozumiane przebaczenie.
Darowizna a śmierć obdarowanego
Śmierć obdarowanego niesie za sobą istotne konsekwencje prawne dotyczące przekazanej darowizny. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, darowizna wchodzi do masy spadkowej obdarowanego, chyba że umowa darowizny stanowi inaczej.
Jeżeli darczyńca chce zabezpieczyć swój majątek na wypadek śmierci obdarowanego, może w umowie darowizny zawrzeć odpowiednią klauzulę, która przewiduje jej odwołanie w takim przypadku. W przeciwnym razie darowizna staje się częścią spadku, co oznacza, że mogą do niej rościć prawo spadkobiercy obdarowanego. To sytuacja, w której często warto skonsultować się z adwokatem przed sporządzeniem aktu darowizny. Dobrze skonstruowana klauzula zabezpiecza majątek darczyńcy na wypadek nieprzewidywalnych wydarzeń.
Darowizna od rodziców a podatek
Darowizna przekazywana w obrębie rodziny, a zwłaszcza od rodziców, korzysta ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów. Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwolnienie to przysługuje pod warunkiem zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od jej przekazania. W przypadku niezgłoszenia darowizny w terminie, obdarowany może być zobowiązany do zapłaty podatku oraz narażony na ewentualne sankcje. Zwolnienie dotyczy tak zwanej „grupy zerowej”, czyli małżonków, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie), rodzeństwa, ojczyma i macochy.
Ile kosztuje cofnięcie darowizny w Gdańsku?
Koszt cofnięcia darowizny w Gdańsku składa się z kilku warstw i realnie zależy od wartości przedmiotu darowizny oraz od tego, czy sprawa kończy się dobrowolnym powrotnym przeniesieniem własności, czy postępowaniem sądowym.
Opłata sądowa od pozwu o cofnięcie darowizny wynosi 5 % wartości przedmiotu sporu. Przy darowiźnie mieszkania w Gdańsku o wartości rynkowej 600 000 zł opłata sądowa to 30 000 zł, przy darowiźnie działki wartej 200 000 zł jest to 10 000 zł. To znacząca kwota, którą trzeba zabezpieczyć przed wszczęciem sprawy. Istnieje możliwość wnioskowania o zwolnienie z opłaty dla osób w trudnej sytuacji materialnej albo o rozłożenie kosztów na raty.
Opłaty notarialne — jeżeli obdarowany zgadza się dobrowolnie na powrotne przeniesienie własności, konieczna jest wizyta u notariusza. Taksa notarialna zależy od wartości nieruchomości i mieści się w widełkach regulowanych ustawowo. Jeżeli darowizna dotyczyła nieruchomości, dochodzi jeszcze opłata za wykreślenie wpisu w księdze wieczystej.
Wynagrodzenie adwokata w sprawie o cofnięcie darowizny ustalamy indywidualnie po konsultacji, w zależności od stopnia skomplikowania sprawy, liczby świadków, konieczności opinii biegłych (np. lekarskiej, psychologicznej), liczby posiedzeń sądowych. Możliwe jest rozliczenie ryczałtowe za etap postępowania (odrębnie za postępowanie przygotowawcze przed pozwem, odrębnie za I instancję, odrębnie za apelację). Konsultacja wstępna 60 minut kosztuje 450 zł. Jeżeli po konsultacji podejmiemy prowadzenie sprawy, kwota konsultacji zostaje zaliczona na poczet dalszego wynagrodzenia.
Sądy w Gdańsku, gdzie trafiają sprawy o cofnięcie darowizny
Właściwość sądu w sprawie o cofnięcie darowizny zależy od wartości przedmiotu sporu:
Sprawy o wartości do 100 000 zł rozpoznaje sąd rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania pozwanego. W Gdańsku są to Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ (ul. Piekarnicza 10) albo Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe (ul. 3 Maja 9A), w zależności od dokładnego adresu strony pozwanej.
Sprawy o wartości powyżej 100 000 zł, a takich jest większość (bo darowizna nieruchomości niemal zawsze przekracza ten próg), rozpoznaje Sąd Okręgowy w Gdańsku, ul. Nowe Ogrody 30/34. W praktyce sprawy o cofnięcie darowizny mieszkania, domu, działki, udziału we współwłasności trafiają właśnie tam.
Postępowanie w I instancji w SO Gdańsk trwa zazwyczaj od 12 do 24 miesięcy, w zależności od konieczności powołania biegłego (rzeczoznawcy majątkowego przy wycenie nieruchomości, biegłego lekarza przy stanie zdrowia darczyńcy, biegłego psychiatry przy ocenie zdolności do czynności prawnych) oraz od liczby świadków. Apelacja do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku dodaje kolejne 6-12 miesięcy.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje sprawa o cofnięcie darowizny w Gdańsku?
Konsultacja w naszej kancelarii: 450 zł za 60 minut. Opłata sądowa od pozwu: 5 % wartości przedmiotu sporu (przy nieruchomości wartości 500 000 zł to 25 000 zł). Wynagrodzenie adwokata: ustalane indywidualnie po konsultacji, zależy od skomplikowania sprawy i liczby posiedzeń. Koszty biegłych rzeczoznawców: od 2 000 zł do 5 000 zł.
Ile trwa sprawa o cofnięcie darowizny w Sądzie Okręgowym w Gdańsku?
Postępowanie w I instancji zazwyczaj 12-24 miesięcy. Sprawy z opinią biegłego, wieloma świadkami albo dodatkową dokumentacją medyczną mogą trwać dłużej. Apelacja to dodatkowe 6-12 miesięcy. Sprawy zakończone ugodą albo dobrowolnym powrotnym przeniesieniem własności zamykają się w kilka miesięcy.
Jakie zachowania obdarowanego nie stanowią rażącej niewdzięczności?
W orzecznictwie wskazuje się, że nie mogą zostać uznane za przejawy rażącej niewdzięczności zachowania obdarowanego w stosunku do przedmiotu darowizny, które rozmijają się z wyobrażeniami darczyńcy (por. wyrok SN z 2.12.2005 r., II CK 265/05), zdrada małżeńska dokonana przez obdarowanego względem córki darczyńców (wyrok SN z 11.3.2003 r., V CKN 1829/00; wyrok SN z 28.3.2012 r., V CSK 179/11). Za rażącą niewdzięczność nie zostało również uznane zachowanie obdarowanego polegające na związaniu się z kobietą, które w ocenie darczyńców miało miejsce zbyt szybko po śmierci ich córki, żony obdarowanego (wyrok SN z 15.5.2002 r., II CKN 808/00).
Czy można cofnąć darowiznę po 10 latach?
Tak, cofnięcie darowizny po upływie 10 lat jest możliwe. Darczyńca ma rok na odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Ten rok liczy się od momentu, w którym darczyńca dowiedział się o zachowaniu uzasadniającym odwołanie, a nie od daty zawarcia umowy. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby cofnąć darowiznę po 10 latach, jeżeli rażąca niewdzięczność ujawniła się później.
Czy mogę cofnąć darowiznę bez podania przyczyny?
Nie, odwołanie darowizny wymaga wskazania konkretnych przyczyn. Najczęściej podstawą jest rażąca niewdzięczność obdarowanego lub sytuacja, w której darczyńca znalazł się w trudnej sytuacji materialnej. Bez ważnej przyczyny darowizna jest wiążąca i nie można jej cofnąć.
W jaki sposób możliwe jest cofnięcie darowizny?
Cofnięcie darowizny jest możliwe poprzez złożenie pisemnego oświadczenia o odwołaniu skierowanego do obdarowanego. Darczyńca musi wskazać przyczynę odwołania. Jeżeli obdarowany nie zgadza się na zwrot dobrowolnie, darczyńca wnosi sprawę do sądu, który rozstrzyga, czy istnieją podstawy do cofnięcia darowizny. Przy nieruchomości konieczne jest następnie powrotne przeniesienie własności aktem notarialnym albo wyrok sądu zastępujący oświadczenie woli obdarowanego (art. 64 KC).
Jak długo może potrwać sprawa o cofnięcie darowizny?
Czas zależy od kilku czynników: złożoności sprawy (dowody, świadkowie, opinie biegłych), obciążenia sądu w Gdańsku, ewentualnego postępowania apelacyjnego. Sprawy proste zakończone ugodą to kilka miesięcy. Sprawy sądowe w SO Gdańsk to 12-24 miesięcy w I instancji, plus kolejne 6-12 miesięcy przy apelacji.
Otrzymałem pozew o cofnięcie darowizny — jak się bronić?
Nie odpisuj w emocjach, nie ignoruj pozwu. Termin na odpowiedź jest krótki i bezwzględny. Umów konsultację z adwokatem, przynieś pozew, umowę darowizny, korespondencję z darczyńcą, dokumentację potwierdzającą Twoje relacje. Analizujemy zarzuty pod kątem realnych podstaw prawnych, powołujemy się na orzecznictwo SN, wykazujemy zachowania darczyńcy jako współprzyczynę konfliktu, sprawdzamy termin roczny i ewentualne przebaczenie. Wiele powództw o cofnięcie darowizny w Gdańsku kończy się oddaleniem albo ugodą.
Podsumowanie i kontakt
Cofnięcie darowizny to sprawa wymagająca precyzyjnej znajomości przepisów Kodeksu cywilnego, orzecznictwa Sądu Najwyższego i realiów sądów lokalnych. Rok na złożenie oświadczenia biegnie od dowiedzenia się o rażącej niewdzięczności, nie od zawarcia umowy. Sprawy o cofnięcie darowizny nieruchomości w Gdańsku trafiają najczęściej do Sądu Okręgowego przy Nowych Ogrodach 30/34 i trwają 12-24 miesięcy w I instancji. Koszty są znaczne, dlatego warto zacząć od konsultacji, która pozwala uczciwie ocenić szanse przed podjęciem decyzji o wchodzeniu w spór.
Prowadzimy sprawy o cofnięcie darowizny po obu stronach. Wspieramy darczyńców w odzyskaniu przekazanego majątku i bronimy obdarowanych przed pozwami. Doradzamy również przed sporządzeniem umowy darowizny, aby zabezpieczyć obie strony na wypadek późniejszych sporów.
Kancelaria Adwokacka adw. Dawid Suszyński
ul. ks. Jerzego Popiełuszki 2/136 (klatka „B”), 80-864 Gdańsk
tel. +48 579 669 997
e-mail: kancelaria@suszynski.com.pl
adwokat.suszynski.com.pl
Konsultacja stacjonarnie w Gdańsku albo online. Obsługujemy klientów z Gdańska, Gdyni, Sopotu, Wejherowa, Tczewa, Kartuz i całego województwa pomorskiego, a także z całej Polski w trybie zdalnym. Pierwszy krok to 60-minutowa rozmowa (450 zł). Podczas konsultacji analizujemy dokumenty, oceniamy realne szanse, wskazujemy plan działania.
Porozmawiajmy o Twojej sprawie
Opisz sytuację lub zadzwoń — odpowiadamy w ciągu 24 godzin. W sprawach pilnych/aresztowych obsługa 24h.