Zawieszenie władzy rodzicielskiej. Adwokat od spraw z art. 110 KRO
Zawieszenie władzy rodzicielskiej. Adwokat od spraw z art. 110 KRO
Zawieszenie władzy rodzicielskiej. Adwokat w Gdańsku od spraw z art. 110 KRO
W skrócie:
- Zawieszenie władzy rodzicielskiej ma charakter tymczasowy, a nie trwały. Podstawą jest art. 110 § 1 KRO. Sąd opiekuńczy orzeka je w razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej. To istotna różnica względem pozbawienia władzy, które jest środkiem cięższym i trwałym.
- Najczęstsze przesłanki: długotrwała choroba lub hospitalizacja rodzica, zaburzenia psychiczne, uzależnienie od alkoholu lub narkotyków, odbywanie kary pozbawienia wolności, długotrwały wyjazd zagraniczny uniemożliwiający kontakt z dzieckiem, przemoc w rodzinie. Bez znaczenia dla oceny pozostaje kwestia zawinienia rodzica. Liczy się realna, aktualna przeszkoda i dobro dziecka.
- Postępowanie prowadzi sąd opiekuńczy właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka (art. 569 § 1 KPC). Postanowienie zapada wyłącznie po przeprowadzeniu rozprawy (art. 579 KPC), na której sąd bada dowody, wysłuchuje stron i zwykle wysłuchuje samo dziecko. Od postanowienia przysługuje apelacja do sądu okręgowego.
- Rodzic traci prawo do podejmowania decyzji o dziecku: o szkole, miejscu zamieszkania, zabiegach medycznych, wyrobieniu paszportu, wyjazdach zagranicznych. Zachowuje jednak prawo do kontaktów z dzieckiem (chyba że sąd te kontakty odrębnie ograniczy) oraz obowiązek alimentacyjny, zawieszenie władzy nie zwalnia z płacenia alimentów.
- Prowadzimy sprawy po obu stronach: reprezentujemy rodzica lub członka rodziny wnioskującego o zawieszenie władzy drugiego rodzica oraz rodzica, wobec którego taki wniosek został skierowany.
Aktualny stan prawa. Reforma Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego 2023-2024
Podstawa prawna zawieszenia władzy rodzicielskiej (art. 110 KRO) pozostaje niezmienna od wielu lat, ale orzecznictwo wokół spraw rodzinnych zmieniło się istotnie po reformie prawa rodzinnego z 2023 r., która w większości weszła w życie w lutym 2024 r. Ustawa z 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1606) przyniosła szereg zmian w podejściu sądów opiekuńczych do ingerencji we władzę rodzicielską. Wzmocniona została pozycja pieczy naprzemiennej jako preferowanego rozwiązania, gdy oboje rodzice mogą sprawować opiekę. Obligatoryjne stało się wysłuchanie dziecka, jeżeli pozwala na to jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości. Sądy coraz częściej sięgają po środki łagodniejsze niż zawieszenie władzy: nadzór kuratora sądowego, zobowiązanie rodzica do określonego postępowania (na przykład podjęcia terapii uzależnień), poddanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora zawodowego. Trend orzeczniczy w sądach opiekuńczych na Pomorzu wyraźnie zmierza w kierunku indywidualizacji rozstrzygnięć i skracania czasu postępowań, co dla rodziców i dzieci znajdujących się w trudnej sytuacji rodzinnej oznacza szybszą stabilizację sytuacji.
Sytuacje, w których zgłaszają się do nas klienci
Jedna z naszych klientek trafiła do kancelarii po tym, jak jej były partner wyjechał do Wielkiej Brytanii i przez półtora roku nie odbierał telefonów, nie odpowiadał na wiadomości, a jednocześnie formalnie wciąż miał wpływ na decyzje dotyczące dwójki dzieci, od zgody na paszport po wybór szkoły. Inny klient został ojcem dziecka z krótkiego związku i po kilku latach dowiedział się, że wobec niego wpłynął do sądu wniosek o zawieszenie władzy rodzicielskiej złożony przez matkę, choć jego zdaniem nie zaszły do tego żadne merytoryczne podstawy. W zupełnie innym przypadku babcia dziecka zgłosiła się do nas z prośbą o pomoc w sprawie, w której oboje rodzice popadli w uzależnienie i przestali sprawować opiekę nad wnukiem. Trzy różne perspektywy, trzy różne strony sporu i w każdej z tych spraw jesteśmy w stanie pomóc.
Kiedy do nas zadzwonić?
Jeżeli chcesz złożyć wniosek o zawieszenie władzy rodzicielskiej drugiego rodzica (bo wyjechał za granicę i utrudnia decyzje o dzieciach, bo choruje i nie jest w stanie sprawować opieki, bo uzależnienie uniemożliwia mu odpowiedzialne rodzicielstwo), pomagamy zebrać dowody, przygotować wniosek do sądu opiekuńczego, przygotować argumentację pod dobro dziecka i reprezentujemy Cię przed sądem. Wniosek o zawieszenie władzy rodzicielskiej to nie jest formularz z internetu. To pismo procesowe, którego jakość realnie wpływa na wynik. Jako kancelaria od spraw rodzinnych w Gdańsku prowadzimy takie sprawy regularnie i wiemy, gdzie leży realna przemijająca przeszkoda z art. 110 KRO, a gdzie sąd jej nie zobaczy.
Jeżeli otrzymałeś zawiadomienie z sądu o wszczęciu postępowania, w którym drugi rodzic albo inna osoba wnosi o zawieszenie Twojej władzy rodzicielskiej, nie odpisuj w emocjach. Analizujemy wniosek, sprawdzamy dowody drugiej strony, budujemy strategię obrony. Wykazujemy, że przeszkoda nie ma charakteru przemijającego, że jest odwracalna, że możliwe są mniej ingerujące środki (nadzór kuratora, zobowiązanie do terapii). W wielu sprawach udaje się doprowadzić do oddalenia wniosku albo do orzeczenia łagodniejszego środka.
Jeżeli jesteś dziadkiem, babcią albo innym członkiem rodziny, który widzi, że sytuacja opiekuńcza dziecka jest realnie zagrożona, a rodzice nie sprawują właściwej opieki, również możesz wystąpić z inicjatywą, choć nie zawsze bezpośrednio. Analizujemy podczas konsultacji, czy właściwą drogą jest wniosek o zawieszenie władzy rodzicielskiej, zawiadomienie sądu opiekuńczego o potrzebie wszczęcia postępowania z urzędu, czy inny środek (na przykład ustanowienie rodziny zastępczej).
Co to jest i na czym polega zawieszenie władzy rodzicielskiej?
Władza rodzicielska stanowi zespół praw i obowiązków, który przysługuje rodzicom względem ich dzieci i ma na celu zapewnienie im odpowiednich warunków do opieki, wychowania oraz rozwoju. Rodzice, którzy sprawują władzę nad dzieckiem, co do zasady nie podlegają bieżącej kontroli ze strony sądu i posiadają pełną autonomię w wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Zdarzają się jednak przypadki, gdy dobro dziecka jest zagrożone, a rodzice czasowo nie są w stanie właściwie wykonywać swoich obowiązków. W takich sytuacjach sądy rodzinne mają możliwość ingerencji w przysługującą rodzicom władzę rodzicielską.
Zawieszenie władzy rodzicielskiej a zawieszenie praw rodzicielskich
Pojęcie zawieszenia praw rodzicielskich jest tożsame z zawieszeniem władzy rodzicielskiej i stosowane jest w języku potocznym. W kontaktach z klientami spotykamy oba określenia i traktujemy je zamiennie, choć formalnie prawidłowe jest pojęcie zawieszenia władzy rodzicielskiej używane przez Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Przesłanki zawieszenia władzy rodzicielskiej z art. 110 KRO
Zgodnie z art. 110 § 1 KRO w razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec o jej zawieszeniu. Pod pojęciem przemijającej przeszkody ustawodawca rozumie taką przeszkodę, co do której są rokowania, że ustanie. Sąd każdorazowo na podstawie zebranego materiału dowodowego i w oparciu o dobro dziecka ocenia trwałość zaistniałej przeszkody. Bez znaczenia dla oceny istnienia przesłanek zawieszenia pozostaje okoliczność zawinienia oraz stopnia zawinienia rodzica. Zawieszenie władzy rodzicielskiej może być stosowane w sytuacjach, gdy rodzice z różnych przyczyn nie mogą w pełni wywiązywać się z ciążących na nich obowiązków rodzicielskich, a sytuacja ta ma charakter jedynie czasowy.
Do najczęstszych przyczyn zaliczają się choroba rodzica uniemożliwiająca właściwą opiekę nad dzieckiem, zaburzenia psychiczne uniemożliwiające racjonalne działanie i opiekę, uzależnienia takie jak alkoholizm czy narkomania, odbywanie przez rodzica kary pozbawienia wolności (nie dotyczy to sytuacji, w której pokrzywdzonym jest dziecko (wtedy w grę wchodzi pozbawienie władzy rodzicielskiej), przemoc w rodzinie fizyczna lub psychiczna wobec dziecka lub innych członków rodziny, długotrwały wyjazd zagraniczny rodzica powodujący zerwanie kontaktów z dziećmi oraz z drugim z rodziców. Ta ostatnia sytuacja jest jedną z częstszych w naszej praktyce w Gdańsku, ze względu na znaczącą emigrację zarobkową do Wielkiej Brytanii, Niemiec i Norwegii z regionu pomorskiego. Zawieszenie władzy rodzica przebywającego za granicą pozwala drugiemu rodzicowi na wykonywanie władzy rodzicielskiej samodzielnie, bez konieczności każdorazowego uzyskiwania zgody strony niedostępnej.
Jak wygląda procedura zawieszenia władzy rodzicielskiej krok po kroku?
Zawieszenie praw rodzicielskich jest środkiem stosowanym przez sąd, który podejmuje decyzję na podstawie dokładnej analizy sytuacji rodzinnej. Sąd opiekuńczy nie ma obowiązku stosować zawieszenia, nawet jeśli zaistnieje taka przesłanka. Może wybrać środek łagodniejszy (na przykład nadzór kuratora zawodowego) albo cięższy (pozbawienie władzy). Zgodnie z art. 579 KPC postanowienia w sprawach o zawieszenie władzy rodzicielskiej mogą być wydane tylko po przeprowadzeniu rozprawy. Sądem wyłącznie właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka jako osoby, której postępowanie dotyczy (art. 569 § 1 KPC).
W praktyce postępowanie przebiega w kilku etapach. Wniosek składa jeden z rodziców, członek rodziny, kurator sądowy albo prokurator; sąd może też wszcząć postępowanie z urzędu. Sąd wyznacza pierwsze posiedzenie i przeprowadza dowody: dokumentację medyczną, zaświadczenie o odbywaniu kary pozbawienia wolności, zeznania świadków, wysłuchanie drugiego rodzica, wysłuchanie samego dziecka. W wielu sprawach powołany jest kurator sądowy zawodowy do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zawodowa opinia zespołu specjalistów (OZSS) bywa kluczowa, jeżeli sąd ma wątpliwości co do stanu psychicznego rodzica albo relacji rodzic-dziecko. Postanowienie zapada po zamknięciu rozprawy i podlega apelacji do sądu okręgowego.
Zawieszenie praw rodzicielskich a dobro dziecka
Głównym celem zawieszenia władzy rodzicielskiej jest ochrona dobra dziecka, dlatego oceniając sprawę sąd za każdym razem bierze pod uwagę interes i dobro małoletniego. W praktyce oznacza to, że sąd nie ogranicza się do prostego stwierdzenia „istnieje przeszkoda w wykonywaniu władzy”, musi ocenić, czy zawieszenie realnie poprawi sytuację dziecka.
Jakie są skutki zawieszenia władzy rodzicielskiej?
Skutki zawieszenia władzy rodzicielskiej oraz skutki pozbawienia władzy rodzicielskiej są w zasadzie takie same. W obu sytuacjach dochodzi do ustania władzy rodzicielskiej i ewentualnego ustanowienia opiekuna prawnego dla dziecka. Istotna różnica polega na tym, że przy zawieszeniu władzy rodzicielskiej nie jest możliwe orzeczenie przysposobienia (adopcji), a przy pozbawieniu nie ma takich ograniczeń.
Do najważniejszych skutków należą utrata prawa do podejmowania decyzji dotyczących wszelkich istotnych aspektów życia dziecka: wyboru szkoły, miejsca zamieszkania, zgody na zabiegi medyczne, wyrobienia paszportu, zgody na wyjazdy zagraniczne. Konieczność ustanowienia opieki prawnej, dziecko może zostać umieszczone pod opieką drugiego rodzica, rodziny zastępczej albo w instytucji opiekuńczej. Sąd ustala także zasady kontaktów rodzica z dzieckiem, które mogą być ograniczone albo całkowicie zakazane, w zależności od sytuacji. Warto podkreślić, że zawieszenie władzy rodzicielskiej nie wpływa na obowiązek alimentacyjny: rodzic, którego władza została zawieszona, nadal jest zobowiązany do płacenia alimentów na dziecko.
Uchylenie zawieszenia władzy rodzicielskiej i przywrócenie władzy rodzicielskiej
Zgodnie z art. 110 § 2 KRO odpadnięcie przyczyny zawieszenia władzy rodzicielskiej stanowi jedyną przesłankę uchylenia tego środka. Sąd opiekuńczy nie może w tym względzie dokonywać oceny celowości takiego rozstrzygnięcia. Odpadnięcie przyczyny zawieszenia nie prowadzi jednak automatycznie do uchylenia, konieczne jest postanowienie sądu, którego wydanie jest w tym zakresie obligatoryjne po złożeniu wniosku.
Sąd opiekuńczy powinien również uchylić orzeczone zawieszenie i zastosować inny, adekwatny środek ingerencji we władzę rodzicielską w sytuacji, gdy przeszkoda zakwalifikowana wcześniej jako przemijająca okazała się trwała. W takim wypadku typowo dochodzi do pozbawienia władzy rodzicielskiej. Przywrócenie władzy rodzicielskiej jest w praktyce dostępne dla rodzica, który zakończył karę pozbawienia wolności, wyleczył się z uzależnienia, wrócił do kraju po zagranicznej pracy, wyzdrowiał z choroby psychicznej. W naszej praktyce prowadzimy sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej rodziców, którzy przez lata sprawowali kontakty z dzieckiem i chcą odzyskać pełnię praw rodzicielskich.
Ile kosztuje sprawa o zawieszenie władzy rodzicielskiej w Gdańsku?
Koszt sprawy o zawieszenie władzy rodzicielskiej w Gdańsku składa się z kilku warstw. Opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł zgodnie z art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, to jedna z najniższych opłat sądowych w polskim prawie rodzinnym. Osoby w trudnej sytuacji materialnej mogą wystąpić o zwolnienie z kosztów sądowych albo o ich obniżenie.
Wynagrodzenie adwokata w sprawie o zawieszenie władzy rodzicielskiej ustalamy indywidualnie po konsultacji, w zależności od stopnia skomplikowania sprawy, liczby świadków, konieczności zlecenia opinii OZSS (Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów), liczby posiedzeń, ewentualnego postępowania apelacyjnego. Konsultacja wstępna 60 minut kosztuje 450 zł. Jeżeli po konsultacji podejmiemy prowadzenie sprawy, kwota konsultacji zostaje zaliczona na poczet dalszego wynagrodzenia. Do kosztów mogą dojść: wynagrodzenie biegłego (jeżeli sąd powoła), koszty opinii OZSS, ewentualne koszty tłumacza przysięgłego (gdy jedna ze stron jest cudzoziemcem albo mieszka za granicą).
Sądy rodzinne w Gdańsku, gdzie trafiają sprawy o zawieszenie władzy rodzicielskiej
Właściwość sądu w sprawie o zawieszenie władzy rodzicielskiej ustala się według miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka (art. 569 § 1 KPC), nie według miejsca zamieszkania rodziców. To ma znaczenie w sprawach, w których jeden z rodziców mieszka poza Trójmiastem albo za granicą, sąd i tak rozpoznaje sprawę w miejscu, gdzie dziecko przebywa.
Dla dzieci mieszkających w Gdańsku właściwe są Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ (Wydział Rodzinny i Nieletnich, ul. Piekarnicza 10) albo Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe (Wydział Rodzinny i Nieletnich, ul. 3 Maja 9A), w zależności od dokładnego adresu dziecka. Apelacja od postanowienia sądu rejonowego kierowana jest do Sądu Okręgowego w Gdańsku (ul. Nowe Ogrody 30/34). Postępowanie w I instancji zazwyczaj trwa od 6 do 12 miesięcy, dłużej w sprawach wymagających opinii OZSS albo wysłuchania dziecka poza budynkiem sądu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zawieszenie władzy rodzicielskiej jest tymczasowe czy trwałe?
Zawieszenie władzy rodzicielskiej ma charakter tymczasowy. W razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie. Zawieszenie następuje na mocy postanowienia sądu, każdorazowo po przeprowadzeniu rozprawy.
Jakie dowody są potrzebne, aby sąd zdecydował o zawieszeniu władzy rodzicielskiej?
Potrzebne są dowody wskazujące na istnienie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Mogą to być: dokumentacja medyczna rodzica, zaświadczenie o odbywaniu kary pozbawienia wolności, dokumentacja z placówki leczenia uzależnień, wydruki komunikacji potwierdzające długotrwały brak kontaktu, zeznania świadków, wysłuchanie drugiego rodzica, wysłuchanie dziecka. W praktyce w naszej kancelarii często kluczowa okazuje się chronologia zdarzeń zebrana w formie kalendarium.
Ile kosztuje sprawa o zawieszenie władzy rodzicielskiej w Gdańsku?
Opłata sądowa od wniosku: 100 zł. Konsultacja w naszej kancelarii: 450 zł za 60 minut. Wynagrodzenie adwokata: ustalane indywidualnie po konsultacji, zależne od skomplikowania sprawy. Dodatkowo mogą wystąpić koszty opinii OZSS, wynagrodzenia biegłego, tłumacza przysięgłego.
Ile trwa postępowanie o zawieszenie władzy rodzicielskiej w Sądzie Rejonowym w Gdańsku?
Postępowanie w I instancji zazwyczaj trwa od 6 do 12 miesięcy. Sprawy proste (na przykład zawieszenie władzy rodzica przebywającego długotrwale za granicą) mogą kończyć się szybciej. Sprawy z opinią OZSS albo wieloma świadkami trwają dłużej. Apelacja do Sądu Okręgowego w Gdańsku dodaje kolejne 4-8 miesięcy.
Czy dziecko ma wpływ na decyzję o zawieszeniu władzy rodzicielskiej?
Celem zawieszenia władzy rodzicielskiej jest ochrona dobra dziecka, dlatego sąd bierze pod uwagę interes i dobro małoletniego. W tym celu sąd może wysłuchać dziecko, choć nie ma ono bezpośredniego wpływu na decyzję. Każdorazowo brany jest pod uwagę całokształt okoliczności.
Jakie są prawa rodzica po zawieszeniu jego władzy rodzicielskiej?
Rodzic, którego władza rodzicielska została zawieszona, w dalszym ciągu ma prawo do realizowania kontaktów z dzieckiem (chyba że sąd te kontakty odrębnie ograniczy albo zakaże). Nie może natomiast zarządzać majątkiem dziecka, reprezentować go przed urzędami i innymi podmiotami, ani podejmować istotnych decyzji dotyczących dziecka.
Czy rodzic może odwołać się od decyzji o zawieszeniu władzy rodzicielskiej?
Tak. Rodzicowi, którego władza rodzicielska została zawieszona, przysługuje apelacja od postanowienia sądu. Apelacja jest rozpoznawana przez Sąd Okręgowy. W apelacji rodzic wykazuje, że nie istnieje przemijająca przeszkoda do sprawowania przez niego władzy rodzicielskiej albo że sąd zastosował środek nieproporcjonalnie surowy.
Jakie są konsekwencje zawieszenia władzy rodzicielskiej dla drugiego rodzica?
Gdy zawieszenie dotyczy jednego z rodziców, obowiązki i prawa przysługują drugiemu z rodziców. Przysługuje mu pełnia władzy rodzicielskiej, co oznacza samodzielne decydowanie o wszystkich istotnych sprawach dziecka. Jeżeli zawieszenie obejmuje oboje rodziców, sąd ustanawia opiekuna prawnego dla dziecka.
Czy zawieszenie władzy rodzicielskiej wpływa na obowiązek alimentacyjny?
Nie. Zawieszenie władzy rodzicielskiej nie wpływa na obowiązek alimentacyjny. Rodzic, którego władza została zawieszona, nadal jest zobowiązany do płacenia alimentów na dziecko.
Czy można przywrócić zawieszoną władzę rodzicielską? Jeśli tak, to jak?
Tak. Przywrócenie zawieszonej władzy rodzicielskiej wymaga złożenia wniosku do sądu opiekuńczego. W toku postępowania wnioskodawca (rodzic) wykazuje, że nie istnieją już przeszkody do sprawowania władzy rodzicielskiej, które stanowiły powód jej zawieszenia. Uchylenie zawieszenia następuje w drodze postanowienia sądu. W naszej praktyce prowadzimy sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej po zakończonym leczeniu odwykowym, po powrocie rodzica z kary pozbawienia wolności, po powrocie z długotrwałego pobytu za granicą.
Jak możemy pomóc w Twojej sprawie
Nasza kancelaria prowadzi sprawy z zakresu prawa rodzinnego dla klientów z Gdańska, Gdyni, Sopotu i całego województwa pomorskiego, a także z całej Polski w trybie zdalnym. Obsługujemy zarówno rodziców i członków rodziny wnioskujących o zawieszenie władzy rodzicielskiej drugiego rodzica, jak i rodziców, wobec których taki wniosek został skierowany i którzy potrzebują skutecznej obrony. Prowadzimy również sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej po ustaniu przyczyny jej zawieszenia. Sprawy rodzinne z Gdańska trafiają do Sądów Rejonowych Gdańsk-Północ i Gdańsk-Południe, a w drugiej instancji do Sądu Okręgowego w Gdańsku. Adwokat sprawy rodzinne Gdańsk to fraza, którą klienci wpisują najczęściej, gdy szukają pomocy w sprawach o zawieszenie, ograniczenie albo pozbawienie władzy rodzicielskiej. Znamy specyfikę orzeczniczą tych sądów i strategię procesową dostosowujemy do konkretnego składu i konkretnej sprawy.
Porozmawiajmy o Twojej sprawie
Opisz sytuację lub zadzwoń — odpowiadamy w ciągu 24 godzin. W sprawach pilnych/aresztowych obsługa 24h.